Ege’de tehlikeli tırmanış: Atina’dan silahsız adalara Patriot hamlesi
Yunanistan’ın Kerpe Adası’na Patriot hava savunma sistemi konuşlandırdığı iddiası, Ege’de gerilimi yeniden yükseltti. Türkiye, uluslararası hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle NATO, AB ve ABD nezdinde diplomatik girişim başlattı.
Ege Denizi'nde yer alan ve uluslararası anlaşmalarla "silahsızlandırılmış" statüye sahip olan adalar üzerindeki tartışma yeniden gündeme geldi.
Yunanistan'ın, Paris Barış Antlaşması kapsamında gayriaskeri statüde bulunan Kerpe Adası'na Patriot hava savunma sistemi konuşlandırdığı yönündeki haberler Ankara'da tepkiyle karşılandı.
Diplomatik kaynaklara göre Türkiye, gelişmeleri NATO, Avrupa Birliği ve ABD'ye resmi yazıyla iletti.
HUKUKİ SÜRECİN TEMELİ 1913'E UZANDI
Ege adalarının statüsü, 1913 Londra Antlaşması ve 1914 "Altı Devlet Kararı" ile şekillendi.
- Limni, Semadirek, Midilli, Sakız, Sisam ve Ahikerya adaları
- Silahsızlandırılmaları şartıyla Yunanistan'a bırakıldı
Bu statü, 1923 Lozan Barış Antlaşması'nın 12 ve 13. maddeleriyle teyit edildi.
1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ise bu adaların silahlandırılmasına dair herhangi bir yeni hüküm getirmedi.
1947 Paris Barış Antlaşması ile de Meis ve 12 Ada, silahsızlandırılma şartıyla Yunanistan'a devredildi.
YUNANİSTAN'IN ADIM ADIM ASKERİLEŞTİRME POLİTİKASI
Uzmanlara göre Yunanistan, 1960'lı yıllardan bu yana söz konusu statüye aykırı adımlar atıyor.
- Adalara asker sevkiyatı
- Ağır silah konuşlandırılması
- Hava üsleri ve savunma sistemleri kurulması
Son olarak Kerpe Adası'na Patriot sistemi yerleştirildiği iddiası bu sürecin yeni halkası olarak değerlendiriliyor.
TÜRKİYE'YE ÇOK YAKIN KRİTİK ADALAR
Ege'deki bazı adaların Türkiye kıyılarına olan mesafesi dikkat çekiyor:
- Sisam: 1.5 km
- Meis: 2 km
- İstanköy: 4 km
- Sakız: 8 km
- Midilli: 10 km
- Limni: 50 km
- Kerpe: 105 km
Bu yakınlık, askeri hareketliliğin Türkiye açısından güvenlik riski oluşturduğu yorumlarına neden oluyor.
TÜRKİYE'DEN DİPLOMATİK HAMLE
Diplomatik kaynaklar, Türkiye'nin Yunanistan'ın adaları silahlandırmasını uluslararası platformlara taşıdığını açıkladı.
Milliyet'in haberine göre; Geçtiğimiz hafta NATO, AB Troykası ve ABD'ye iletilen mektupta, bu adımların uluslararası hukuka aykırı olduğu vurgulandı.
UZMANLAR NE DİYOR?
"Tahrik edici politika izleniyor"
Emekli Büyükelçi Uluç Özülker'e göre Yunanistan'ın adımları askeri değil siyasi bir mesaj niteliği taşıyor:
- Türkiye'ye karşı doğrudan askeri üstünlük sağlamaz
- NATO'nun ruhuna aykırı
- Türkiye'yi çevreleme girişimi
"Anlaşmalar askıya alınabilir"
Prof. Dr. Yücel Acer, Türkiye'nin Lozan hükümlerini askıya alma hakkının gündeme gelebileceğini belirtiyor:
- "Adalar silahsız olmalı"
- "İhlaller devam ederse statü tartışmaya açılır"
"Türkiye'nin gücü sınanmamalı"
Emekli Korgeneral Mehmet Okkan ise sert uyarıda bulunuyor:
- "Bu adımların hukuki temeli yok"
- "Türkiye gerekli karşılığı verir"
ÖNE ÇIKANLAR
- Yunanistan'ın Kerpe Adası'na Patriot konuşlandırdığı iddia edildi
- Adaların statüsü Lozan ve Paris Antlaşmaları ile belirlenmişti
- Türkiye konuyu NATO, AB ve ABD'ye taşıdı
- Uzmanlar adımları "tahrik edici" ve "hukuka aykırı" olarak nitelendirdi
İŞTE ANKARA VE ATİNA ARASINDAKİ GERİLİMİN ÖZETİ
Yunan adaları neden silahsız olmak zorunda?
- Uluslararası anlaşmalar (Lozan ve Paris) bu adalara gayriaskeri statü veriyor.
Kerpe Adası neden önemli?
- Stratejik konumu ve Türkiye'ye görece yakınlığı nedeniyle kritik bir noktada bulunuyor.
Türkiye nasıl tepki verdi?
- Diplomatik girişim başlatarak NATO, AB ve ABD'yi bilgilendirdi.
Bu durum savaş riski oluşturur mu?
- Uzmanlara göre doğrudan askeri riskten çok siyasi gerilim yaratıyor.
