Ekrem Kızıltaş: Erdoğan bu sistemden çok çekti
Türkiye başkanlık sistemini tartışıyor. Sistemin Türkiye’yi atağa kaldıracağını ifade edenler olduğu gibi karşı çıkanlar da mevcut... Peki başkanlık sistemi neyi içeriyor? Türkiye, başkanlık sistemine sahip olmadığı yıllarda neler kaybetti? İşte Takvim Gazetesi yazarı Ekrem Kızıltaş’la haftanın röportajı…
A HABER: Türkiye'nin önemli gündem maddelerinden biri başkanlık sistemi. Peki başkanlık sistemi nasıl bir sistem?
EKREM KIZILTAŞ: Başkanlık sistemi halk tarafından seçilen bir kişinin yürütme işinin tamamını ele aldığı, bu imkanlarla kendi hükümetini kurduğu ve bu işi parlamentodan bağımsız olarak yürüttüğü sistemin adıdır. Dünyada hem başkanlık sisteminin hem yarı başkanlık sisteminin hem de parlamenter sistemin çeşitli örnekleri var. Başkanlık sisteminde mesela enerji konusunda, sağlık konusunda o işi en iyi bilen kişiler başa getirilir. Yani hiçbir şekilde parlamentonun nasıl oluştuğu, o ülkenin coğrafi şartları, her bölgeden bir bakan olsun yaklaşımı söz konusu olmaz. Hadi bu daha iyi ama biz mecburen bunu getireceğiz gibi bir yaklaşım olamıyor ve başkanın o işi en iyi yapacağı kişileri bir araya getirdiği bir sistem söz konusu. Bu hükümetin de hiçbir şekilde kimsenin engellemesine maruz kalmadan çalışması söz konusu. Parlamenter sistemin faydası olarak sunulan yasama ve yürütmenin aynı zeminden olması şartının bir üst gömleğidir başkanlık sistemi. Çünkü eninde sonunda, parlamenter sistemde zirvedeki iki isim aynı partiden olursa sıkıntı olmuyor belki ama, Türkiye'nin de bir dönem yaşadığı gibi bu iki isim arasında görüş farklılığı olduğunda, çoğu zaman yürütmenin çok büyük sıkıntılar çektiği görülüyor.
A HABER: Başkanlık sistemini en fazla savunanlardan biri de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan... Neden?
EKREM KIZILTAŞ: Nasreddin Hoca'nın meşhur fıkrasındaki gibi, damdan düştüğünde kendisine hekim çağırmaya gidenlere "bana damdan düşen birini bulun" der. Sayın Cumhurbaşkanı, belediye başkanlığı ve uzun süren başbakanlığı döneminde çektiği sıkıntıların nasıl çözülebileceği konusunda tecrübesi olan bir isim. Halkın oylarıyla aslında yarı başkanlık sistemi diyebileceğimiz bir ortamda cumhurbaşkanı seçilmesine rağmen başkanlık sisteminin üzerinde duruyor. Bunun arka planında kendisiyle beraberden çok kendisinden sonraki süreçte Türkiye'deki durumun başkanlık sistemiyle çok daha güzel olacağını bilmesi var. Mesela Türkiye'de başkanlık olsaydı 7 Haziran seçimleri sonrasındaki tablo asla olmazdı. Türkiye'nin belirsiz bir zamanda cumhurbaşkanı ve başbakanın farklı görüşte olduğu günlerde Türkiye'deki senkronizasyonun bozulacağı belli. İşte bunun için Cumhurbaşkanı, ülkeye dair bu hizmetlerin yürütülebilmesi için başkanlık istiyor, geçmiş tecrübeleri ona bunu söylüyor. şu anda sorumsuz ama çok geniş yetkili bir cumhurbaşkanlığı var. Aslında Erdoğan başkanlık isteyerek kendi yetkilerinin azaltılmasını istiyor.
A HABER: Başkanlık sistemine en fazla karşı çıkanlar muhalefet liderleri.. Bunun sebebi ne?
EKREM KIZILTAŞ: Karşı olanlar neden karşı? Öncelikle AK Parti ve Erdoğan muhalifi oldukları için karşı olduklarını söylüyorlar ama Türkiye'de bundan sonra hiçbir zaman kendi zihniyetinden birilerinin iktidara gelemeyeceği, Türk insanının başına kendinden birilerini geçireceğini, bu kişilerin de yabancıların değil ülkemizin çıkarlarını koruyacağını biliyorlar. Yabancılar bunun farkında. Sadece Erdoğan karşıtlığıyla bunu yapıyormuş gibi göstermeye çalışıyorlar. Burada Osmanlı döneminden bir hariciye nazırının sözünü hatırlatmak gerekiyor. "Nasıl böyle başarılı oluyorsun?" diye soranlara, "Rus büyükelçisine gidiyorum ne derse tersini yapıyorum" diyor. Başkanlık sisteminin Türkiye'yi ileri taşıyacağını bilen çevreler karalamaya çalışıyorlar Türkiye için biçilmiş kaftan olan bir sistemi..
A HABER: Türkiye başkanlık sistemine sahip olmadığı yıllarda neler kaybetti?
EKREM KIZILTAŞ: Geriye doğru baktığımızda Başkanlığın olmaması bize yıllar, derece ve değer kaybettirdi. Türkiye şu anda dünyanın ilk 20 ülkesi arasında ama başkanlık sistemi olsaydı hatta Turgut Özal, Necmettin Erbakan başkanlık yapmış olsaydı bu ülkede ve bu kişiler vesayet kurumlarının baskısı altında kalmasalardı şimdi çok daha müreffeh ve ileri seviyelerde bir ülke olurduk. Mesela şimdi falanca ilde bir milli eğitim müdürü var, bakan görevden alıyor. O kişi mahkemeye gidiyor yine görevine dönüyor. Bir daha alıyor, yine geri dönüyor. Oysa ki başkanlık sisteminde kabine istediği kişiyle çalışmak veya çalışmamak isteyebiliyor.
A HABER: Başkanlık sistemi Türkiye'ye neler katar?
EKREM KIZILTAŞ: Türkiye'nin yürümekte olduğu yolda bir sıçrama yapması ve çok daha ileri noktalara gitmesi hedefleniyor. Mesela Marmaray iki kıtayı deniz altından birleştiren Türkiye için çok önemli bir proje. Bu projeyi durdurmak için bir sürü adım atıldı ve bu yüzden projenin bitmesi 2 yıl uzadı. Şu anda büyük projeler yürüyor. Bunlarla ilgili de bir yığın dava açılıyor. Atıyorum işte İstanbul'un en büyük projesi için Ankara'daki bir mahkeme "ben kamu yararı görmüyorum, bunu durduruyorum" diyemeyecek. Şu anki sistemde bunu deme şansları var. Başkanlık sisteminde başkan ve ekibi kesinlikle ülkeyi ileri götürecek adımlar atmak zorundalar. Yoksa seçilemezler. Ancak parlamenter sistemde, işte görüyorsunuz muhalefetin başlarındaki zevat 8-9 seçim kaybetmelerine rağmen hala görevlerinin başındalar.
A HABER: Cumhurbaşkanı Erdoğan önümüzdeki günlerde, başkanlık sistemini halka anlatmak için halkla buluşacak. bu sürece nasıl bir fayda sağlar ve size göre Türkiye'ye başkanlık sistemi gelir mi?
EKREM KIZILTAŞ: Sayın Cumhurbaşkanı sahaya inerek STK ve halk nezdinde başkanlık sisteminin tartışılması için adımlar atacak. Şu anda yapılan araştırmalara göre başkanlık sistemine destek verenlerin oranı, çok da bilinmemesine rağmen yüzde 60'ı bulmakta. Halk sistemin ekonomik, eğitim ve sosyal faydalarını gördükçe bu oran yüzde 90'ı bulacaktır. Halk destek verince siyasi partiler de bu inatlarından vazgeçecektir ve kısa süre sonra da Türkiye başkanlık sistemine geçecektir diye düşünüyorum.
