Sıradışı turizm biçimleri

Artık turizmin sadece tarihi/turistik yerleri gezmekten ibaret olmadığını görüyoruz. İşte size birkaç örnek: (Kaynak: Alev RİGEL / Para Dergisi)

Vahşi doğa turizmi
Çevre ve hayvan dostu turizm olarak tanımlanabilir. Vahşi hayvanları, doğal yaşam alanlarında izlemektir. Avustralya, Hindistan, Kanada, Endonezya, Bangladeş, Malezya, Sri Lanka ve Afrika ülkeleri, bu turizmden yüz milyonlarca dolar para kazanıyor. En sevilen şekli, safariler. Eskiden büyük hayvanların avlanması şeklinde yapılan safariler, günümüzde sadece hayvanları seyretme amaçlı organize ediliyor. Ama hayvanların rahatsız edildiği gerekçesiyle, sert eleştirilere de neden oluyor.

Sağlık turizmi
Fiziksel, ruhsal ve psikolojik olarak iyi hissettirecek aktivitelerle verilen turizm hizmeti. Tıp turizmi ile yakından ilgili ama bu tür turizmde hasta olmanız gerekmiyor. Kaplıcalarda, banyolarda, masajlarla desteklenen bu tür doğal terapi turizmi, sadece ABD'ye yılda 185 milyar dolar kazandırıyor. Bu tür turizm etkinliğinde olanlar, sıradan turistlerden yüzde 130 oranında daha fazla para harcıyor. Bu turizm Avrupa'da 160 milyar dolarlık bir pazar. Sorun ise size sadece birkaç saatlik bir rahatlama sağlaması.

Popüler kültür turizmi
Beğendiğiniz filmlerin, televizyon dizilerinin nerede çekildiğini, hayranı olduğunuz şarkıcıların ya da ünlülerinin nerede yaşadığını merak ediyorsanız bu tür turizm tam size göre. Örneğin, Los Angeles büyük film yapımcısı şirketlerin stüdyolarının, ünlü oyuncuların evlerinin bulunduğu kent. New York, başlı başına bir film stüdyosu. İngiliz şair, oyun yazarı ve aktör Shakespeare hayranı iseniz, doğum yeri Stratford-upon-Avon'u her yıl ziyaret eden 4.9 milyon turistten biri olabilirsiniz. Star Wars meraklıları, filmlerin çekildiği Tunus'a akın edebilir. Beatles hayranları Liverpool'a, Elvis Presley hayranları Memphis'e, müzikal filmlerin unutulmaz klasiği Neşeli Günler'i sevenler Avusturya'nın Salzburg kentine gidebilir.

Köy turizmi
Ekoturizmin bir parçası olarak görülebilir. Köyde yaşayanlar, dünyanın her yerinde sıcak, misafirperver, gönlü bol insanlar olarak bilinir. Bu tür geziler, köy yaşantısını gözlemlemek için yapılıyor. Peynirin, çorbanın, tereyağın nasıl yapıldığını öğrenmek mümkün. Kamboçya ve Kosta Rika, bu tür turizmi, yoksulluğun giderilmesi ve kırsal alanların kalkınması için fırsat olarak kullanabilen en başarılı iki ülke.

Sürdürülebilir turizm
Bir bölgenin, toplumunda, ekonomisinde ve çevresinde "iyileştirici bir etki" yaratmak amacıyla yapılan turizm. Yoksul bir yerleşim birimine, atlar üzerinde gidiyor, kaldığınız yerde toprağın işlenmesine, kulübe, depo, ahır inşa edilmesine, hayvanların beslenmesine yardım ediyorsanız, sürdürülebilir turizmin bir parçasısınız demektir. Gezmeden turizm olmaz. Bu turizmin amacı, uçakla, otobüsle, trenle gezmek değil. Minimum karbon salarak hem çevrenin sürdürülebilirliğini sağlayacaksınız hem de yapılan günlük işlerde sizin de tuzunuz olacak.

Felaket turizmi
Doğal felaket bölgelerine yapılan gezileri kapsar. Bu turizm, 2005 yılında ABD'nin New Orleans kentini mahveden Katrina Kasırgası ile başladı. Turistler, otobüslerle felaket bölgelerine gidip su basan toprakları, yıkılan evleri gördüler. Bazı kent sakinleri, bu geziyi ahlak kurallarına aykırı buldu. Haklıydılar. İnsanların acısı, başkalarının keyif malzemesi olamazdı. Kentin büyük bölümü, altı ay boyunca elektrik, su, telefon ve sağlık hizmetlerinden mahrum kaldı. Bazı bölgeler tur otobüslerine ve içindekilere düşmanca davrandı. Ancak turizm şirketleri bu turlardan iyi para kazandılar.

Karanlık turizmi
"Siyah turizm" ya da "Acı turizmi" olarak da bilinir. Tarihlerinde ölüm ve trajedilerle bütünleşmiş kasaba ve bölgelerin gezilmesi, bu tür turizm kapsamında. Bazı acenteler, buna "ThanaTurizm" adını da veriyor. Yunanca thanatos kelimesinden türeyen "thana", ölümün kişiselleştirilmesi anlamına geliyor. Gladyatör oyunlarının geçtiği kolezyumlar, katakomb denen yeraltı mezarları, idamların gerçekleştiği cezaevi avluları, zindanlar, bu turizm türünün ilgi alanları.

Savaş turizmi
Halen savaşların yaşandığı, çarpışmaların olduğu bölgelerde yapılan geziler. Heyecan arayan, tehlikeli ve yasak bölgelere girmeye hevesli turistler, bunun için kimseyi sorumlu tutmadıklarını belirten bir kağıdı imzalamak zorunda. Willem van de Velde, 1653'te İngiltere ve Hollanda arasında yapılan deniz savaşını izleyen ilk turist olmuştu. Küçük bir kayığa binip çarpışmaları hem izlemiş hem de resmetmişti.

Mutfak turizmi
Yerel yemeklerin keşfedilmeye çalışıldığı, tarifler alındığı turizm türü. Sadece yiyecek kültürü ile sınırlı değil. Bu tür turizm söz konusu olduğunda akla ilk Fransa, İtalya ve İspanya gelir. Ancak mutfak turizmi İrlanda, Filipinler ve Kanada başta olmak üzere Uzakdoğu ve Ortadoğu ülkelerinde çok daha yaygın. Bu tura katılanlar, iyi bir mutfak bilgisi süzgecinden geçtikten sonra kendilerini "gurme" saymaya hak kazanıyor. Ne de olsa bu turistler için mutfak, gezip gördükleri yerlerden, oralara uyum sağlamaktan ve iklimden daha önemli.

Dünya mirasları turizmi
Birleşmiş Milletler'in tarihi kültürel değerleri dünya mirası ilan ettiği bölgelere yapılan turizm türü. Kültür, her zaman için turizmin başlıca amacı oldu. 16'ncı yüzyılda başladı. Zenginlerin yapabildiği bir turizm biçimiydi. Ama ne yazık ki, bu tür gezilere çıkanlar, beğendikleri tarihi objeleri yanlarına alıp ülkelerine götürüyordu. Bu tür zenginliklere sahip bölgelerin halkları zamanla bilinçlenince ve yasalar konunca dünya mirasları turizmi, sadece fotoğraf çekmekten ibaret kaldı.

Gecekondu turizmi
Yoksul mahalleleri gezme amaçlı geziler. 19'uncu yüzyıl sonlarında Londra ve New York'ta başladı. Günümüzde Hindistan, Brezilya, Kenya, Endonezya, gecekondu turizminin en çok yapıldığı ülkeler. 2008 yapımı Gecekondu Milyoneri (Slumdog Millionaire) adlı film, Hindistan'ın Mumbai kentini, bu turizmin gözdesi haline getirdi. 2010'da, güneybatı İngiltere'nin Bristol kentinde ilk uluslararası "Gecekondu Turizmi Konferansı" yapıldı. 2014'te de Dünya Futbol Şampiyonası nedeniyle Brezilya, ünlü gecekondu mahalleleri "favela"larla ilgi çekti.

Aşırılık turizmi
Tehlikede sınır tanımayanların yapmaya çalıştığı turizm türü. Dağlara tırmanmak, balta girmemiş ormanlarda gezmek, buzlar arasında dalış yapmak, savaş uçaklarıyla ses hızının 2.5 katı hızla uçmak, çöllerde dolaşmak, Bolivya'da ölüm yollarında araç kullanmak, Ukrayna'nın Çernobil kentinde 1986'da infilak eden nükleer santral bölgesinde dolaşmak, timsahların yaşadığı göllerde yüzmek, mağaralara girmek, kanyonlarda yaşam mücadelesi vermek, bungee atlayışı yapmak vb..

Doğum turizmi
Doğacak bebeğin, vatandaşı olması istendiği ülkeye yapılan seyahatlerdir. En gözde ülkeler ABD ve Kanada. Çin'in özel yönetim bölgesi Hong Kong da, Uzakdoğuluların bir numaralı tercihi. Bir ülkede ekonominin kötü oluşu, eğitim ve sağlık hizmetlerinin yetersizliği, iş bulma imkanlarının kısıtlı olması gibi nedenlerle bu yönteme başvurulur. 1978- 1980 arası Çin'de uygulanan "tek çocuk politikası", milyonlarca Çinlinin dünyaya dağılmasına neden olmuştu. Bu uygulama sadece iki yıl sürdü ama yasal olarak tamamen ortadan kalkması, 2015 yılında gerçekleşti.