Karahantepe’de 12 bin yıl öncesinin izleri ortaya çıktı: Anadolu insanı neyle besleniyordu?

Taş Tepeler Projesi kapsamında yürütülen Karahantepe kazılarında elde edilen analizler, bölgedeki ilk yerleşik toplulukların beslenme alışkanlıklarını ortaya çıkardı. 12 bin yıl öncesine tarihlenen bulgular, ağırlıklı olarak ceylan etinin tüketildiğini, baklagillerin ise beslenmede bitkisel unsurları oluşturduğunu ortaya koydu. Bu keşifler, o dönemin mühendislik ve sanat başarısının yanı sıra gelişmiş bir mutfak kültürüne de işaret ettiğini gösteriyor.

NEOLİTİK DÖNEMİN İZLERİ ORTAYA ÇIKTI

Taş Tepeler Projesi kapsamında Şanlıurfa'da yedi yıldır sürdürülen çalışmalar, Karahantepe'yi bölgenin en önemli kazı alanlarından biri haline getirdi. Göbeklitepe ile benzerlik gösteren alanda, "T" biçimli 250'den fazla dikili taşın yanı sıra insan heykelleri ve hayvan betimlemeleri gün yüzüne çıkarıldı.

Tek Tek Dağları Milli Parkı sınırları içindeki ören yeri, hem akademik çalışmaların yoğunlaşması hem de artan ziyaretçi talebiyle birlikte hızla geliştiriliyor.

BESLENMENİN ANA OMURGASI CEYLAN ETİ VE BAKLAGİL

Karahantepe'de yapılan analizler, erken yerleşik toplumların beslenme düzenine dair doğrudan veri sağladı. Yapılan incelemeler, bölgede yaşayan toplulukların ağırlıklı olarak ceylan tükettiğini gösterirken, bitki kalıntıları baklagillerin beslenmede belirleyici rol oynadığını ortaya koydu.

AA'ya göre; Taş Tepeler Koordinatörü ve Karahantepe Kazı Başkanı Necmi Karul, mayıs sonuna doğru yeni sezon hazırlıklarını tamamlayarak Karahantepe'de yeniden kazılara başlayacaklarını belirtti.

GÖBEKLİTEPE İLE KARAHANTEPE ARASINDAKİ EKOLOJİK FARKLAR

Bu süreçte geçen sezon elde edilen bulguların analizine odaklandıklarını ifade eden Necmi Karul, laboratuvar ve arşiv çalışmalarının sürdüğünü belirtti. Bu incelemeler sayesinde beslenme alışkanlıkları ile ilgili yeni verilerle karşılaştıklarını, Göbeklitepe ve Karahantepe'yi karşılaştırma fırsatı bulduklarını aktardı. Elde edilen verilerle ilgili şu ifadeleri kullandı:

"Her iki yerleşmede de ağırlıkla ceylan tüketiminin izlerine rastladık ama Göbeklitepe'de en azından ova seviyesinden dağların yüksek noktasına kadar büyük bir çeşitlilikte farklı ekolojik noktalarda yaşayabilecek hayvanların da tüketildiğini ve bunların oranlarını açığa çıkarabildik.

Bitki kalıntıları açısından da algımız, tahılların tüketimi yönündeydi. Burada yaşayan insanlar için o dönemde baklagillerin beslenmelerinde önemli bir yer tutmuş olduğunu gördük. Gelecek sezon bu verileri biraz daha artıracağız."

YERLEŞİK HAYATIN BAŞLANGICINA YENİ PERSPEKTİF

Karahantepe ve Göbeklitepe, yerleşik hayatın başlangıcına tarihlenen en anıtsal merkezler arasında yer alıyor. Karul, bu sürecin kronolojik eskilik üzerinden değil, ortaya konan kültürel ve teknolojik gelişmişlik üzerinden değerlendirilmesi gerektiğine değiniyor. "Çünkü 100 yıl daha eski bir yerleşmenin olması, Göbeklitepe ve Karahantepe'nin insanlık tarihi açısından oynadığı rolü değiştirmez." diyor.

Karul'un değerlendirmesini şu sözlerle sürdürüyor:

"Dünyada bilinen yerleşik hayatın başlangıcıyla tarihlenen en anıtsal yerleşim yerleri buralar. Bizi 12 bin yıl öncesi insana, sembolleriyle en çok yaklaştıran yerler. O dönemde katedilen yol, dünyanın çağdaş yerleşmeleriyle karşılaştırıldığı zaman çok ileride ve sanatta, teknolojide, mühendislikle 12 bin yıl önce bu bölgede yaşayan insanların başarısını görüyoruz."

TAŞ TEPELER PROJESİNDE KAPSAM GENİŞLETİLİYOR

Karahantepe çalışmaları yalnızca kazı faaliyetleriyle sınırlı kalmıyor. Başlatılan "Taş Tepeler Ekoloji Projesi", bölgenin geçmişten günümüze çevresel yapısını analiz etmeyi hedefliyor. Araştırmalar, jeolojik verilerden canlı ekosistem analizlerine kadar geniş bir çerçevede yürütülüyor.

Bu yaklaşım, arkeolojiyi sadece geçmişi ortaya çıkaran bir disiplin olmaktan çıkarıp, çevresel değişim ve insan etkileşimini bütüncül olarak inceleyen bir modele dönüştürüyor.

KÜLTÜREL MİRAS YÖNETİMİ VE TURİZM ETKİSİ

Karahantepe, artan bilimsel ilgiyle birlikte turizm açısından da öne çıkıyor. Alanın korunması ve erişilebilir hale getirilmesi için kapsamlı planlamalar yürütülüyor.

Aynı zamanda Şanlıurfa Kültür Yolu Festivali'nin gastronomi ayağına dahil edilmesi, arkeolojik verilerin güncel yaşamla bağlantısını güçlendiriyor. Bu entegrasyon, geçmişteki beslenme kültürünün günümüz gastronomi anlayışına referans oluşturmasını sağlıyor.

KAZI SÜRECİ UZUN VADELİ VERİ ÜRETMEYE DEVAM EDECEK

Yaklaşık 12 hektarlık alana yayılan Karahantepe'de kazılar henüz sınırlı bir bölümde yürütülüyor. Alt katmanlarda yeni bulguların varlığı, çalışmaların uzun yıllar devam edeceğini gösteriyor.

Karul, kazı yapılan yerde alt katmanların olduğunu, dolayısıyla burada bir süre öngörmenin çok mümkün olmadığını belirtti. Değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı.

"Bu projelerin ne zaman biteceğini toprak altı belirler. Bu yerlerden her yıl çok etkileyici buluntular, yeni bilgiler, veriler geliyor. Yapılabilecek tüm kapasiteyle çalışıyoruz. Bana sorarsanız Karahantepe'yi kazma çalışmaları hiç bitmesin."