İstanbul-Irak'a ait tarihi eserler törenle verildi! Eserler Arkeoloji Müzesi'nde sergilendi

İstanbul Arkeoloji Müzesi görevlilerinin incelemesi ile Irak'a ait olduğu tespit edilen tarihi sikkelerle birlikte bir tane taş eser Arkeoloji Müzesi'nde sergilendi.

Eserler yapılan törenle Irak Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Khalel İbrahim Mahmood'a verildi.

Eserlerde yapılan incelemeler sonrasında Irak'a ait olduğu tespit edilen üçü Abbasi dönemine ait, ikisi Fatımi dönemine ait sikkelerle beraber, Sümer dönemine ait taş eser İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde sergilenerek, teslim töreni yapıldı.

Öğle sularında başlayan törene, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Gökhan Yazgı ve Irak Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Khalel Ibrahim Mahmood katıldı.

Törende konuşan İbrahim Mahmood, "Iraktan kaçırılan eserlerin Türkiye Cumhuriyeti tarafından tespit edilip, Irak'a teslimi için düzenlenen bu törene katılmak bizim için bir onurdur. Dost Türkiye Cumhuriyeti'nin girişimlerine ilk defa şahit olmuyoruz. Irak'tan kaçırılıp Türkiye ele geçirilen 2008'den itibaren 81 eser Büyükelçiliğimize teslim edilmişti. 2019'da Hatay Arkeoloji Müzesi'nde benzer bir törenle eser teslimi düzenlenmişti. Irak ve Türkiye'nin tarihi topraklarında keşfedilen bu eserler küresel ve kültürel bir mirastır. Önceki uygarların ve insanların miraslarıdır. Bu medeniyetlerin miraslarını korumak ve asıl topraklarında yaşatmak tüm ülkelerin omuzlarına düşen bir görevdir. Bu görevi Türkiye Cumhuriyeti de başarıyla üstlenmektedir. Bu vesileyle Türkiye Cumhuriyeti'ne ve bu eserlerin tespiti ve temini ve teslimi için çalışan her yetkiliye huzurlarınızda teşekkür ediyorum" dedi.

"TALEP BEKLEMEDEN İADE EDİYORUZ"

Eserlerin teslim süreci hakkında konuşan Gökhan Yazgı, "Tarih boyunca birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış kadim bir coğrafyada yaşıyoruz. Bu sebeple çok zengin ve çok çeşitli kültür varlıklarına ev sahipliği yapıyoruz. Kültürel mirasımızı araştırmayı, korumayı ve insanlığın hizmetine sunmayı temel vazifemiz sayıyoruz. Hangi çağa ve döneme ait olursa olsun kültür varlıkları ait olduğu topraklarda yaşayan insanların kimliklerine ait bir parçadır. Bu yüzden özellikle yasadışı yollarla elde edilen ve coğrafyalarından koparılan tarihi eserlerin ülkelerine geri dönmesi ülkemiz için büyük bir önem taşımaktadır. Türkiye olarak yasadışı yollarla ülke dışına çıkarılmış eserlerimizin takip ve iadesi konusunda titizlikle çalışıyoruz. 2002'yılından itibaren 9 bin 36 kültür varlığımızın ülkemize iadesini sağladık. Aynı hassasiyeti, başka ülkelerden kaçırılan yasadışı eserlerin ülkelerine dönmesi konusunda da gösteriyoruz. Eserlerin ülkemize iadesinde verdiğimiz önem kadar, koleksiyonumuza yasadışı şekilde başka ülkelerden tarihi eserlerin girmemesi için de çalışıyoruz. Suç unsuru haline gelen eserler için köken ülkeden talep beklemeden iade ediyoruz. Çin, Kazakistan, Irak ve Mısır'a iadeler gerçekleştirdik. Gururla söylemek isterim ki, BM Güvenlik Konseyi ve Unesco 1970 gibi sözleşmelerimizin gereğini titizlikle yerine getiriyoruz. Bugün teslim edilecek sikkelerin savcılık tarafından yapılan soruşturmasında Irak'tan çıkarıldığına yönelik ifadelere ulaşılmıştır. Irak'a teslim edilecek bir diğer eser ise bir koleksiyoner tarafından müzayededen yasadışı olduğu bilinmeden alınmış bir taş heykelden koparılmış parçadır. İstanbul Arkeoloji müzeleri uzmanlarınca eserin üzerindeki Sümerce yazıdan Irak'a ait bir taşınmaz kültür varlığı olduğu tespit edilmiştir. Koleksiyoncu eserin kökeni hakkında bilgilendirilmiş, kendisi iyi niyetle eserin haklarından vazgeçmiş ve eseri Irak'a iade edilmek üzere müzeye bağışlamıştır. Bu sikkelerin yakalanmasını sağlayan İstanbul İl Emniyet Müdürlüğümüze de teşekkür ediyorum. Eserlerin Irak'a ait olduğunun tespitini yapan İstanbul Arkeoloji Müzesi yetkilileri ve uzmanlarına teşekkür ediyorum. Biz birlikte daha güçlüyüz" dedi.

Tarihi sikkeler geçtiğimiz yıllarda emniyet güçlerinin çalışması sonucunda 2 kişinin üzerinde yapılan aramalarda yakalanmış, yasadışı olarak ülkeye sokulduğu tespit edilerek, Kültür ve Turizm Bakanlığı ekiplerince inceleme altına alınmıştı.

Sümer dönemine ait taş eser ise Türk bir koleksiyoncu tarafından ülke dışında yapılan bir müzayedede satın alınmış, daha sonradan Irak'a ait bir tarihi eser olduğu anlaşılmıştı.

Eserler daha sonra Irak'a götürülmek üzere Khalel İbrahim Mahmood'a teslim edildi.

IRAK'A İADE EDİLECEK ESERLERE İLİŞKİN BİLGİ NOTU

(5 Adet Sikke ve 1 Adet Taş Eser)

Bakanlığımızca ülkemizden yasadışı yollarla çıkarılmış kültür varlıklarının iadesi için yürütülen yoğun çalışmalarımıza ek olarak başka ülkelerden yasadışı olarak çıkarılmış eserlerin iadesi için de önemli çalışmalar yapılmaktadır.

Bugüne kadar Irak'a, Çin'e, Kazakistan'a ve en son Mısır'a sağlanan eser iadelerine bir yenisi de yine Irak'tan yasadışı yollarla çıkartıldığı tespit edilen 5 adet altın sikke ve 1 adet taş eserin Irak'a iadesi yoluyla eklenecektir.

Söz konusu eserlerden 5 adet altın sikke, emniyet birimleri tarafından 25.01.2017 tarihinde, İstanbul'da 2 kişi üzerinde yapılan aramada ele geçirilmiştir.

İstanbul Arkeoloji Müzeleri uzmanlarınca yapılan inceleme sonucunda Abbasi, Muvahiddun ve Fatımi Dönemlerine ait olduğu anlaşılan altın sikkelere ilişkin olarak savcılıkça yapılan soruşturmada bunların Irak'tan çıkarıldığına yönelik ifadelere ulaşılmıştır

Bu kişiler hakkında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanuna muhalefetten adli işlem tesis edilmiştir.

Irak'a iadesi sağlanacak bir diğer eser ise bir Türk koleksiyoncu tarafından yurtdışında bir müzayededen, kökeni bilinmeden satın alınmış üstü yazılı 10 cm büyüklüğünde bir taş eser fragmanıdır.

İstanbul Arkeoloji Müzeleri denetiminde koleksiyonculuk yapan bu kişi, eseri defterine kaydettirmek için başvurduğunda müze uzmanlarımızca eserin bir taşınmaz kültür varlığına ait olduğunun tespit edilmesi ve eserin Irak kökenli olduğunun yapılan bilimsel incelemeyle anlaşılması sebebiyle iyi niyet göstererek eser üzerindeki haklarından feragat ederek, müzeye bağışlamıştır.

Bir heykele ait olduğu düşünülen üstü yazıtlı bu taş parçanın üzerinde Sümerce "Lugal" (Kral) ve "Dumu" (Oğul) kelimeleri okunmuştur.

Bahse konu 5 adet sikke ve 1 adet heykel parçasının, taraf olduğumuz UNESCO 1970 Kültür Varlıklarının Yasadışı İthal, İhraç ve Mülkiyet Transferinin Önlenmesi ve Yasaklanması İçin Alınacak Tedbirlerle İlgili Sözleşme ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından 2003 yılında alınan 1483 sayılı kararın 7. Paragrafı ile 2015 yılında alınan 2199 sayılı kararın 16. paragrafı gereğince Irak'a iadesi sağlanmaktadır.

Eserler, 21 Ekim 2022 tarihinde İstanbul Arkeoloji Müzeleri Müdürlüğünde, Irak Türkiye Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Sayın Khalel Ibrahim Mahmood'a teslim edilecektir.

ESER FOTOĞRAFLARI

1- Abbasi Dönemi

2- Abbasi Dönemi

3- Abbasi Dönemi

4- Fatımi Dönemi

5- Muvahiddun Dönemi

6- Taş Eser