PORTRE | Asırlık çınar Halil İnalcık'ın ölüm yıl dönümü! Tarihe yön veren ömür
Bir asırlık ömrünü Türk ve dünya tarihçiliğine adayan, kaleme aldığı eserler ve yetiştirdiği öğrencilerle tarih disiplinine yön veren "Hocaların Hocası" Profesör Doktor Halil İnalcık, vefatının yıl dönümünde saygı ve rahmetle anılıyor. Osmanlı tarihini arşiv belgelerine dayanarak tarafsız ve bilimsel bir anlayışla dünya literatürüne kazandıran dev çınar, arkasında silinmez bir miras bıraktı.
Türk tarihçiliğinin mihenk taşı ve bilim çevrelerinin üzerinde uzlaştığı müstesna isimlerden biri olan Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde dünyaya gelerek bir asra sığdırdığı ömrünü tarih bilimine adadı.
1916 yılında İstanbul'da doğan ve çocukluğu savaş yıllarında geçen İnalcık, eğitim hayatına Balıkesir Necatibey Öğretmen Okulu'nda devam etti.
Eğitim yıllarındaki hocalarının üzerindeki etkisine değinen Halil İnalcık, "O zaman muallim mektepleri lise seviyesinde 6 yıla çıkarılmıştı. Çok iyi hocalardan gördüm. Bunların arasında Abdülbaki Gölpınarlı, Kürkçüoğlu fizikte... Bunlar hepsi profesör oldular sonra İstanbul Üniversitesi'nde." ifadelerini kullanmıştı.
ARŞİVLERDE GEÇEN BİR ÖMÜR VE DOKTORA TEZİ
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde dönemin dev isimlerinden dersler alarak yetişen İnalcık, Osmanlı arşivlerinin derinliklerine adım attı. Hazırladığı "Tanzimat ve Bulgar Meselesi" başlıklı doktora tezi, uluslararası alanda da büyük yankı uyandırdı.
Söz konusu doktora çalışmasının ardından yaşanan bir anıyı aktaran Halil İnalcık, "Evvela Bulgar elçiliği bizim dekanlıkla temas ederek bu kadar objektif bir çalışma dolayısıyla doktorantı, beni tebrik etmek istediler." sözleriyle o dönemi anlatmıştı.
Tarih ilmini insanlığın en büyük ihtiyacı olarak gören ve "Tarihçilerin Kutbu" olarak anılan İnalcık, Osmanlı arşivlerindeki zenginliği aktarmıştı.
Halil İnalcık, "Çalışmalarımın temeli Osmanlı arşivlerinde belgeler üzerinde çalışmak suretiyle tarif edilebilir. Osmanlı arşivi 150 milyon vesika ihtiva eden dünyanın en büyük arşivlerinden biridir. Osmanlı devleti bürokratik bir devletti. Tahrir defterleri, fermanlar, mühimmeler vesaire... Kendi gayretimle arşivdeki bütün vesikaları, herhangi bir vesika çeşidini okuyacak duruma geldim." şeklinde konuşmuştu. .
FATİH SULTAN MEHMET VE OSMANLI MİRASI
İngilizce, Almanca, Fransızca, Arapça, Farsça ve İtalyanca gibi birçok dile hakim olan İnalcık, 25'ten fazla kitap ve yüzlerce makaleye imza attı. Uzun yıllar Amerika Birleşik Devletleri'nde de akademik çalışmalarını sürdüren usta tarihçi, Osmanlı padişahları ve imparatorluk yapısı üzerine ezber bozan analizler ortaya koydu.
Fatih Sultan Mehmet'in tarihsel rolüne özel bir parantez açan Halil İnalcık, "Fatih bir imparatorluk kurmuştur. Fatih harap bir halde aldığı bir şehri, İstanbul'u ihya etmiştir. Fatih Türk üniversitesinin temellerini atmıştır. Fatih Osmanlı yüksek kültürünün kurucusudur." ifadelerini kullanmıştı.
