Para Dergisi, 15 Temmuz darbe girişimine iş dünyasının verdiği tepkiyi derledi. İşte o tepkiler...
Para Dergisi, 15 Temmuz darbe girişimine iş dünyasının verdiği tepkiyi derledi. İşte o tepkiler...
Türkiye'ye bir "darbe" vurulmaya çalışıldı. Ülkemiz bu darbeyi halkın cesareti, yöneticilerin kararlılığı ve vatandaşların sağduyusu ile savuşturdu. İş dünyası, en küçüğünden en büyüğüne bütün sivil toplum kuruluşları ile bu darbenin karşısında saf tuttu. İşte, iş dünyasının temsilcilerinin yorumları…
Kaynak: Para Dergisi
TÜRKİYE geçtiğimiz hafta sonu uçurumun eşiğinden döndü. Paralel devlet yapılanması FETÖ'cü teröristlerin darbe girişimi milletin direnişiyle bertaraf edildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Başbakan Binali Yıldırım, TBMM Başkanı İsmail Kahraman, kabine üyeleri, CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli duruşlarıyla FETÖ'cü darbe girişimcilerine geçit vermedi. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çağrısıyla sokaklara dökülen vatandaşlar demokrasi destanı yazdı.
Darbe girişiminde duruşlarıyla, açıklamalarıyla destek olan önemli bir kesim de iş dünyası idi. Darbe girişiminin ilk saatlerinden itibaren iş dünyasından da açıklamalar peş peşe gelmeye başladı.
İş dünyasının çatı örgütü TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar birliği), TİM (Türkiye İhracatçılar Meclisi), MÜSİAD (Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği), İSO (İstanbul sanayi Odası), İTO (İstanbul Ticaret Odası) başta olmak üzere iş dünyasının tamamını temsil eden dernekler, sivil toplum kuruluşları ve işadamları darbe girişimini kınayıp, hükümete destek verdiler.
İTO Meclisi 16 Temmuz günü olağanüstü toplanarak darbe girişimini kınarken, İSO Meclisi de özel gündemle toplandı.
Ankara'daki bütün iş dünyası, sendika, esnaf odaları ve sivil toplum kuruluşları da TOBB önderliğinde, TBMM Başkanı Kahraman'ı Gazi Meclis'te ziyaret ederek milletin yanında olduklarını gösterdiler, birlik ve demokrasi mesajı verdiler.
Başkanlar yaptıkları açıklamalarda darbe girişiminde bulunan FETÖ'cü teröristleri şiddetle kınarken, daha güçlü bir Türkiye için var güçleriyle çalışacakları mesajını verdi. TİM ise 65 bin ihracatçı şirket aracılığıyla ihracat yaptıkları 150 ülkedeki müşterilerine mektup yazarak Türkiye ekonomisinin güçlü olduğunu, üretimde bir sorun olmadığını, ekonominin bütün kurumlarıyla güçlü bir şekilde faaliyetlerini sürdürdüğünü anlatıyor. Mektup aynı zamanda yabancı basın temsilciliklerine de ulaştırıldı. TİM, yedi maddelik yol haritasını da kamuoyu ile paylaştı.
Geçen hafta iş dünyasının örgütleri ortak deklarasyonlara ve bildirilere de imza attılar. İlk hamle MÜSİAD önderliğinde İstanbul'daki iş dünyası örgütlerinden geldi.
TİM, İTO, İSO, DEİK, TÜRSAB, ASKON, DTO ve TÜMSİAD'ın da içinde bulunduğu 12 meslek örgütü ortak bildiri yayınladı. Bildiride özetle, darbe girişimcileri lanetlendi, millet iradesinden başka bir iradenin tanınmadığı vurgulandı.
İkinci hareket de TOBB'a bağlı 360 oda ve borsa başkanından geldi. Rifat Hisarcıklıoğlu Ankara'daki oda ve borsa başkanları ile kameraların karşısına geçerken 360 oda ve borsa başkanı da ortak açıklamayı aynı anda yayınladı. Ortak açıklamada darbe girişimi lanetlendi ve milletin yanında oldukları mesajı verildi.
TİM önderliğinde 60 ihracatçı birliği başkanı da İstanbul'da ortak bir deklarasyon yayınladılar. Bursa Ticaret ve Sanayi Odası da ildeki bütün meslek örgütü ve sivil toplum kuruluşlarıyla ortak açıklama yaptı.
Türkiye'nin en güçlü sektörlerinden biri olan hazırgiyim ve tekstili temsil eden bütün dernekler de ortak açıklamayla darbeye karşı duruş sergilediler.
TÜSİAD (Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği) başta olmak üzere, Koç Holding, Sabancı Holding, Yıldız Holding ve Doğuş Holding gibi Türkiye'nin önde gelen büyük şirketleri de darbe girişimini nefretle kınadıklarını açıkladı. İnşaattan perakendeye hemen her sektörden firmalar gazetelere ilanlar vererek ya da internet sitelerine açıklamalar koyarak Türk milletinin yanında olduklarını duyurdular. Telekom firmaları Türk Telekom, Turkcell, Vodafone ve Avea kınama mesajlarının yanı sıra, ücretsiz konuşma, SMS ve internet fırsatı sunarak desteklerini ortaya koydular.
İşte, iş dünyasının darbeye ilişkin görüşleri…
Rifat HİSARCIKLIOĞLU / Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı
"Daha fazla çalışma ve üretme zamanı"
Başta Sayın Cumhurbaşkanımız, Meclis Başkanımız, Başbakanımız ve Meclisteki tüm siyasi partilerimizi, cunta heveslileri karşısındaki dik duruşlarından dolayı yürekten kutluyoruz. Gözü dönmüş darbecilerin saldırılarına büyük bir sebatla direnen, böylece Gazi unvanını bir kez daha hatırlatan Meclisimizle gurur duyuyoruz. Bu darbe girişimi karşısında direnen, tavır sergileyen herkese, başta kahraman emniyet görevlilerimize ve TSK'nın şerefli mensuplarına, gönül dolusu teşekkür ediyoruz. Onlara minnettarız. Ama en çok darbecilerin silahları karşısında kahramanca direnen milletimizin azim ve cesaretiyle kıvanç duyuyoruz. Bizler, gücünü sandıktan, yetkiyi milletten almayan bir idareyi kesinlikle istemiyoruz. Ülkemiz için demokrasi dışında bir seçenek de görmüyoruz. Ordu içinde örgütlenmiş bu terörist çetenin bir bir ortaya çıkartılmasını ve adalet önünde hesap vermesini bekliyoruz. Şimdi çok daha güçlü, birbirimize daha fazla sarılmak, birbirimizi daha fazla sevmek zorundayız. Çünkü bizi biz yapan, bizi ayakta tutan, bizi millet yapan unsur budur. Ülkeyi kaosa sürüklemek isteyenlerin tuzağına düşmeyeceğiz. İş dünyası olarak daha fazla çalışma, üretme, istihdam sağlama zamanıdır. TOBB ve 365 oda borsa olarak demokrasiden, milletten ve devletten yana olmaya devam edeceğiz. Halkın iradesi dışında hiçbir iradeyi tanımayacağız, demokrasiden vazgeçmeyeceğiz. Devletimiz ve ülkemiz var oldukça biz de varız. Demokrasi varsa hepimiz varız. Allah, ülkemize ve milletimize bir daha böyle acılar yaşatmasın.
Mehmet BÜYÜKEKŞİ / Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanı
"Gelecek için daha umutluyuz"
65 bin ihracatçı olarak bizler milletin iradesinden başka bir irade tanımıyoruz. Anti-demokratik her türlü girişimin karşısında dimdik durmaya devam edeceğiz. Cunta heveslilerini lanetliyoruz. Demokrasinin bekçileri olan milletimizle gurur duyuyoruz. Milletimizin sağladığı birlik ve beraberlik kendisini ekonomide de, ihracatta da gösterecektir. İş dünyası ileriye bakarak yoluna sağlam adımlarla devam edecektir. İhracatçılarımız yurtdışındaki alıcılarına siparişlerini hiçbir şey olmamış gibi zamanında teslim edecektir. Geçen haftaya göre ihracatımız ilk üç günde yüzde 33 artış göstermiştir. Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri olarak kendimize yedi maddelik bir yol haritası belirledik. 16 Temmuz'da Panama ve Guatemala'ya ticaret heyetimizi gönderilmiştir. Yakın zamanda açmayı planladığımız Türk Ticaret Merkezleri ile ilgili çalışmalara ara vermeden devam edilecektir. İhracatçı Birliklerimiz aracılığıyla 65 bin ihracatçımıza örnek bir mektup gönderildi. İhracatçılarımız bu mektupları yurtdışındaki alıcılarına iletmeye başladı. Bu mektupta, Türkiye ekonomisinin tüm kurumlarıyla her zamanki gibi hatta daha etkili bir şekilde çalışmaya devam ettiği, ekonomimizde hiçbir şeyin 14 Temmuz'dan farklı olmadığı vurgulanıyor. Gelecekten daha umutluyuz. Artık tek yürek bir Türkiye'yiz.
Nail OLPAK / MÜSİAD Genel Başkanı
"İhanet çökertildi, milletimize teşekkürler"
Emirlerini milletimizin iradesinden değil, hain şebekelerden alan cuntacıların darbe girişimi olarak başlayıp TBMM'ni bombalamak ve masum vatandaşlara ateş açmak gibi korkunç terörist saldırılara dönüşen eylemleri, devletimizin ve milletimizin kahramanca direnişi ve başarılı operasyonlarla son buldu. Milli İrade karşıtı birçok girişime maruz kalmış ve direnmiş bir sivil toplum kuruluşu olan MÜSİAD olarak, bugün de cesur milletimizin ve milli iradeyi arkasına alan seçilmiş meşru hükümetin yanındadır. 15 Temmuz, yalnızca Türkiye'nin değil, dünyanın tarihine geçecek, Milli İrade Bayramı'dır. Bu süreçte, öncelikle Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan ve Başbakanımız Binali Yıldırım ile hükümetimizin kararlığı halkımıza cesaret vermiştir. Yine, darbeye kalkışanlara bir ağızdan karşı çıkan parti liderleri ile STK'larımızın sağduyulu açıklamalarına ve basınımızın darbe karşıtı tutumuna teşekkür ediyoruz. Demokrasimize sahip çıkan necip milletimize, güvenlik güçlerimize, darbe girişimine destek vermeyen ordu mensuplarımıza tek tek teşekkür ediyoruz. Milli iradeyi korurken şehit düşen vatandaşlarımıza ve güvenlik görevlilerimize Allah'tan rahmet, yaralılara acil şifalar diliyoruz. Askerle milleti karşı karşıya getirmek üzere bu ihanet tezgahını tasarlayan hainlerin tek tek temizlenmesini ve en ağır ve caydırıcı cezaları almasını bekliyoruz.
Canan Başaran SYMES / TÜSİAD Başkanı
"Darbe girişimine karşı ortak duruş çok değerli"
15 Temmuz Cuma akşamı, TÜSİAD olarak gelişmeleri yakından takip edip demokratik düzene sahip çıkmanın zorunluluğunu açık bir şekilde dile getirmiştik. Nitekim demokrasimize karşı gerçekleştirilen bu darbe girişimine karşı, siyasi partiler ve toplum kesimleri, hep bir arada ortak bir duruş sergiledi. Bu ortak duruş çok değerli. Sergilenen bu tutum demokratik standartların daha da yükseltilmesi ve hukukun üstünlüğünün perçinlenmesi için devam etmeli. Demokrasimize karşı yapılan müdahale girişimi sonrasında gerek hükümetimizin, gerekse Merkez Bankamız başta olmak üzere ekonomiden sorumlu denetleyici ve düzenleyici kurumlarımızın yaptığı girişimler ve aldıkları tedbirler ile piyasalara güven telkin edildi. Burada en önemlisi şeffaflığın ve öngörülebilirliğin sağlanmasıydı. Nitekim Başbakan Yardımcısı Sayın Şimşek ve Merkez Bankası Başkanımız Murat Çetinkaya'nın yabancı yatırımcılar ile yapmış olduğu toplantı bu doğrultuda önemli bir adım oldu. Bu çabaların karşılık bulmasını bekliyoruz. Gayet iyi biliyoruz ki, çeşitli olumsuzluklara rağmen Türkiye yatırım için bir cazibe merkezi olma potansiyelini koruyor, bu potansiyeli güçlendirmek için gerekli reformlar belli ve bu reformların süratle hayata geçirilmesi gerektiğine inanıyoruz. Bu konuda iş dünyası olarak üzerimize düşeni yapıyoruz ve yapmaya devam edeceğiz.
İbrahim ÇAĞLAR / İstanbul Ticaret Odası Başkanı
"İlk dakikalardan itibaren karşı duruşumuzu gösterdik"
Türkiye Cumhuriyeti büyük bir devlettir. Türkiye demokrasisi büyük bir demokrasidir. Türkiye'yi seçilmiş bir hükümet yönetmektedir ve hiç kimsenin gücü seçilmiş bu hükümeti görevden almaya yetmeyecektir. Ülkeye, vatana sahip çıkma vaktidir. Ülkeye ve vatana ihanet edenler mutlaka hesap verecektir. İş alemi olarak hükümetimizin yanındayız. Cumartesi günü İTO Meclisi olağanüstü toplanarak tavrını gösterdi. Darbe girişimi haberleri ortaya çıktığı gece, birliğimiz ve Oda/Borsa camiası olarak tepkimizi ilk anda ortaya koyduk. Bu hain kalkışmanın başarısızlığa uğraması, Türk Milleti'nin birlikte duruşu, kararlı tutumu ve demokrasiye sahip çıkma iradesi ile mümkün olmuştur. Ülkemizin bütün kurumlarının, siyasi partilerimizin, sivil toplumun, basın kuruluşlarımızın, demokrasiyi sahiplenmiş olmasından herkes büyük bir mutluluk duymalıdır. Demokrasi düşmanlarına karşı iktidarı ve muhalefetiyle siyasi partilerimizin ve siyasetçilerimizin gösterdiği birlik, beraberlik ve kararlı duruş, en büyük takdiri hak etmektedir. Başta Sayın Cumhurbaşkanımız, Meclis Başkanımız, Başbakanımız ve Meclisteki tüm siyasi partilerimizi, cunta heveslileri karşısındaki dik duruşlarından dolayı yürekten kutluyoruz.
Erdal BAHÇIVAN / İstanbul Sanayi Odası Başkanı
"Alacakaranlıktan umuda…"
Türkiye'yi onlarca yıl geriye götürecek darbe girişimde bulunanları millet affetmeyecektir. Darbe gibi, hukuk ve demokrasi dışı her türlü arayış bizleri ancak kaosa sürükleyecektir. Türkiye'nin kalkınması ve ekonominin gelişmesi için en iyi yol demokrasi yoludur. Kurt dumanlı havayı sever, provokasyonlara açık bir süreçteyiz. Atılacak her adım sağduyu ve akıl çerçevesinde olmalıdır. Milletimizin göz bebeği TSK'ya duyulan güveni yıpratacak her türlü söz ve davranıştan sakınmalıyız. Hep birlikte el ele sergilediğimiz birlik, beraberlik ve dayanışma bugün olduğu gibi bundan sonra da mutlaka devam etmelidir. Dünyaya demokrasi dersini veren Türkiye, bir üçüncü dünya ülkesi değildir. Demokrasisiyle, güçlü ekonomisiyle, köklü değerleriyle, istikrarlı kurumsal yapısıyla hem dünyada hem de bölgesinde önemli bir ülkedir.15 Temmuz gecesinin alacakaranlığından yarınlar için umut çıktı. İnsanlarımız canı pahasına eşsiz bir vatanseverlik örneği gösterdi. Demokratik sistemi işler halde tutma konusunda halkımızın sergilediği takdire şayan çaba, bütün dünyanın örnek alacağı bir ders niteliğindedir. Dünyaya bu demokrasi dersini veren Türkiye bir üçüncü dünya ülkesi değildir. Demokrasisiyle, güçlü ekonomisiyle, köklü değerleriyle, istikrarlı kurumsal yapısıyla hem dünyada hem de bölgesinde önemli bir ülkedir.
Salih BEZCİ / ATO Yönetim Kurulu Başkanı
"Yeni Türkiye'de askeri müdahale dönemi artık kapanmalı"
Türkiye 15 Temmuz gecesi itibarıyla olağanüstü bir dönemden geçiyor. Fetulllahçı Terör Örgütü tarafından gerçekleştirilen darbe girişiminin Türkiye ekonomisine olumsuz etkileri oldu. Piyasalarda bir istikrarsızlık söz konusu. Darbe girişimi sonrasında TL ciddi bir değer kaybı yaşadı. Dolar ve faiz yükselişe geçti. Terör saldırıları ve Rusya krizi nedeniyle zaten sıkıntılı bir dönem yaşayan turizmde önemli kayıplar yaşanabilir. Askeri darbeler maalesef ülkeleri ekonomik açıdan geriye götürüyor. 1960, 1971 ve 1980'de yaşadığımız askeri darbelerde ekonomimiz hep geriye gitti. Kişi başına milli gelir ve büyüme geriledi. Başarısızlığa uğramış olması nedeniyle son darbe girişiminin ekonomiye negatif etkisinin sınırlı olacağını tahmin ediyorum. Yapısal reformlar ülkemizin ekonomisini darbelere ve şoklara karşı dayanıklı hale getirdi. Hükümet tarafından ilan edilen OHAL, kısa sürede barış ve huzur ortamına dönülmesini sağlayacaktır. Kamu düzeninin yeniden sağlanması sonrasında Türkiye ekonomisinin yaşadığı travmayı atlatacağına inanıyorum. Çünkü Türkiye yönünü ekonomik ve sosyal gelişmeye çevirmiş bir ülke. Travmanın kısa sürede atlatılması için kamu düzeninin hızla sağlanması, Türkiye'nin darbe girişimi nedeniyle zarar gören imajının düzeltilmesi, yatırım ikliminin iyileştirilmesi, ekonominin gündelik akışına döndürülmesi gerekiyor. Yeni Türkiye'de askeri müdahale dönemi artık kapanmalı ve demokrasimiz küresel standartlara ve olgunluğa kavuşturulmalı. Bir ülkede demokrasi güçlüyse ekonomi de güçlü olur.
Nurettin ÖZDEBİR / ASO Yönetim Kurulu Başkanı
"Alınan tedbirlerle darbe girişiminin ekonomiye etkisi sınırlı oldu"
Türk Silahlı Kuvvetleri emir komuta zinciri dışında gerçekleştirilmeye kalkışılan darbe girişimi Türk halkının demokrasiye sahip çıkmasıyla sonuçsuz kaldı. Türk halkı milletin iradesinden başka hiçbir iradeyi kabul etmediğini ve etmeyeceğini gösterdi. Türk demokrasi tarihine kara bir leke olarak geçecek bu darbe girişimini, paralel devlet yapılanmasına mensup ve yandaşı hainleri Türk milleti hiçbir zaman unutmayacak. Bu hainlerin devlet kurumlarından olduğu gibi, iş dünyası içinden de biran önce temizlenmesi en büyük temennimizdir. Söz konusu darbe girişimi, ekonomimizin temellerinin ne kadar sağlam olduğunu bize bir kez daha göstermiştir. Ekonomi yönetimi ve Merkez Bankası'nın almış olduğu tedbirler sayesinde darbe girişiminin ekonomi üzerinde etkisi sınırlı olmuştur. Piyasalar hızla kendi dinamiklerine geri dönmüştür. OHAL kararının ekonomiyi negatif yönde etkilemesini beklemiyorum. Ülkemiz olağanüstü şartlardan geçiyor. Aksine, halkın kendisini emniyette hissetmesi açısından olumlu etki yapacağını düşünüyorum. Türk insanını tanımayan yabancılar açısından bir sorun olabilir. Durumu, anlatmak gerekir. OHAL ile hükümet yürütmeyi ilgilendiren kısımlarda daha hızlı karar alma, gözaltı süreleriyle ilgili sorunu aşabilmek için Anayasa'nın verdiği yetki kullanılmak istiyor. Dünyanın Türkiye'nin aldığı bu kararı olağan karşılaması gerekir.
Müjdat KEÇECİ / Denizli Sanayi Odası Başkanı
"Dünyaya ayaktayız, üretiyoruz mesajı vermeliyiz"
Bugüne kadar yapılan darbeler, 'sanayinin köküne kibrit suyu döken operasyonlar, olaylar' oldu. Sanayiye, ekonomiye, ticarete zarar vermemiş hiçbir darbe yoktur. Sanayici olarak her zaman darbelere karşıyız. Türkiye bu kez de önemli bir tehlike atlattı ancak ihtilal teşebbüsünün ekonomiye hiç etkisinin olmadığını, reel sektörü etkilemediğini söylemek abesle iştigal olur. Cuma gecesi 23.00'ten itibaren, dünyaya entegre şirketlere, dünyanın her yerinden telefonlarla sağlıklı ve hayatta olup olmadığı soruldu. Tereddüt içinde olan dünyanın, şirketlerimize ve Türkiye'ye bakışı, maalesef bir anda 'ne ticaret yapılacak, ne de ziyaret yapılacak bir ülke' şeklinde oldu. Dünya hala bizi, ihtilal olmuş ülkenin sanayicileri olarak görüyor. Ticaret ve sanayide en önemli olan güvendir. Dünya nezdinde bu güven sarsıldı. Her şeyden önce topyekun bu sarmaldan kurtulmak için, siyasi iktidarın düşünmeden reel sektörü, sanayici ve ihracatçıyı ayakta tutmak için mutlak suretle düşündüğümüzden de fazla maddi destekleri gündeme alması lazım. Bizler de gerçekten hiçbir şey yokmuşçasına tüm dünyaya 'güvende olduğumuzu anlatmak' için elimize çantamızı alıp, dünyaya seyahatler yapmalıyız. 'Dünyaya ayaktayız, hayattayız, üretiyoruz. Sizin istediğinizi üretebilecek durumdayız' mesajı vermeliyiz.
Davut ÇETİN / Antalya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı
"Bu ortamda ekonomiyi konuşmak ikinci plana düştü"
Darbe girişimi, Antalya ekonomisini bir miktar etkilemiş gibi görünüyor. Zaten bu yıl ciddi sıkıntılar yaşadık. Darbe girişimi başarısız olsa da Antalya'da etkileri hissedildi. Darbe girişimiyle uçuşlar iki gün ertelendi, İstanbul'dan uçuşlar Antalya'ya yönlendirildi. 4 bin kişi ağırladık. Bir kısmını THY karşıladı, diğerlerini ücretsiz olarak oteller karşıladı. Şu anda, normal tatili bitenler Antalya'dan dönüyor. Yeni rezervasyonlarda sıkıntı yaşanıyor. Rusya ile sıkıntı tam aşılıyordu, tarifeli uçuşlar koyulmuştu. Darbe girişimi sonrasında tarifeli uçuşlar durduruldu. Önümüzdeki günlerde tekrar açılır. Bu geçici bir durum, 10-15 gün sonra normale dönecektir. Artık bu ortamda ekonomiye konuşmak ikinci plana düştü. Çünkü demokrasi bizim en önemli unsurumuz. Türkiye'yi Türkiye yapan bir unsur. Merkez Bankası'nın ve ekonomi yönetiminin aldığı tedbirleri, Avrupa'nın ve dünyanın Türkiye'nin üzerindeki sis dağılmadan değerlendirebileceğini sanmıyorum. Önce sis dağılsın. Ondan sonra ekonomi düzelir. Türk özel sektörü de bunun için elinden geleni yapar. Türkiye ekonomisinde çok büyük sıkıntı olacağını düşünmüyorum ama Antalya ekonomisinin bir miktar sıkıntı yaşayacağını düşünüyorum.
