Af çıktı mı, çıkacak mı, ne zaman çıkacak? Af yasası nasıl olacak? Af kimleri kapsıyor?

Af yasası ile ilgili heyecanlı bekleyiş sürerken, Adalet Bakanı Abdülhamit Gül'den flaş bir açıklama geldi. Gül, ceza infaz yasası çalışmaları ile ilgili bilgi verdi ve yasanın ne zaman Meclis'e geleceğini açıkladı. Af yasası ile ilgili ilk açıklama Başkan Recep Tayyip Erdoğan'dan gelmişti. Başkan Erdoğan, Ramazan ayında Esenler'de katıldığı bir iftar programında, "Adalet Bakanlığı'mız çalışıyor. Herkesin serbest kalması söz konusu değil. Gereken düzenleme adil şekilde yapılacak" ifadelerini kullanmıştı. Başkan Erdoğan'ın açıklaması sonrası gözler Adalet Bakanlığı'na çevrilmiş, yasama yılı sona ermeden TBMM'nin af yasasını görüşeceği belirtilmişti. Ancak af yasası TBMM gündemine gelemeden tatil başladı. AK Parti Genel Başkanvekili Numan Kurtulmuş, TBMM açılır açılmaz ilk görüşmelerden birinin ceza infaz yasası olacağını söylemişti. Af yasası ile cezai yaptırım süresinin yüzde 66'dan yüzde 50'ye düşmesi bekleniyor. Bu uygulama ile cezasını dolduran mahkumlar serbest kalacak. Ancak taciz, tecavüz, istismar ve terör gibi suçlara kesinlikle af çıkmayacak. Peki, af çıkacak mı? Af yasası ne zaman çıkacak? TBMM ne zaman açılıyor? İşte af ile ilgili Adalet Bakanı'nın yaptığı son dakika açıklaması ve detaylar...

ADALET BAKANI'NDAN AF AÇIKLAMASI

Af yasası ile ilgili heyecanlı bekleyiş sürerken gözlerin çevrildiği Adalet Bakanı Abdülhamit Gül ilk kez konuştu. Gül ceza infaz yasası ile ilgili soruya, "Ekim ayında Meclis açıldığında ilk gündem maddesi, Yargı Reformu Strateji Belgesi'nin hayata geçmesi olacaktır." ifadelerini kullanarak yanıt verdi.

TBMM'DE ZAMAN YETMEDİ

Türkiye Büyük Millet Meclisi dün gerçekleştirilen son Genel Kurul ile tatile girdi. Tatil öncesi ekonomi ile ilgili reform paketi onaylanırken, ceza infaz yasası gündeme gelmedi.

AF YASASI NASIL OLACAK?

Yargı paketinin çerçevesi, Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlığında AK Parti Genel Merkezi'nde, Adalet Bakanı Abdülhamit Gül, AK Parti Grup Başkanvekilleri, Anayasa Komisyonu Başkanı Bekir Bozdağ'ın katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda çizildi. Meclis'teki diğer partilerle yapılacak görüşmelerinin neticesine göre, İnfaz Yasasını içerecek bölümün ilk olarak Meclis tatile girmeden yetiştirilmesi planlanıyor. Nafaka ve diğer düzenlemeler yeni yasama yılının başlayacağı Ekim ayına bırakılacak.

80 BİN KADER MAHKUMU SERBEST KALABİLİR

Adalet Bakanlığı ve AK Parti'nin hukukçu milletvekillerinin hazırladığı, içinde ceza infaz sisteminde değişiklik hükümlerinin de yer aldığı yargı paketinin tatil öncesi Meclis'e sunulması bekleniyor. Teklifin kanunlaşması durumunda, son yapılan hesaplamalara göre cezaevlerindeki 80 binin üzerinde tutuklu ve hükümlünün serbest kalacağı belirtiliyor.

FETÖ DAVALARINDAKİ AKSAMALAR DA GÜNDEMDE

AK Partililerin imzasına açılan teklifte, istinaf mahkemelerinin verdiği beş senenin altındaki cezalarla ilgili kesinleşmiş yargı kararlarının Yargıtay'ın temyiz incelemesine açılması öngörülüyor. Mevcut sistemde beş seneye kadar hapis cezasını gerektiren suçlarda temyiz mercii istinaf mahkemeleri.

Bu mahkemelerin verdiği kararlar kesin sayılıyor ve Yargıtay'a gitmiyor. Kamuoyunda istinaf mahkemeleri olarak bilinen Bölge Adliye Mahkemelerinin FETÖ davalarına ilişkin verdiği kararlarla ilgili yaşanan sıkıntının da bu düzenleme ile giderilmesi hedefleniyor.

AK Parti kaynakları, istinaf mahkemelerinin FETÖ davalarında aynı suça farklı cezalar verdiğine dikkat çekerek "Bu kararlara Yargıtay yolunun açılması ile ortaya bir içtihat da çıkacak ve bu konudaki kafa karışıklığı giderilecektir. Çünkü yaptığımız değerlendirmelerde örneğin Bank Asya'ya paraya yatıranlarla ilgili aynı suça istinaftan farklı cezalar çıkmış. Bunlar Yargıtay'a götürülemediği için de bir içtihat oluşmamış. Farklı kararlar alınmış" görüşünü dile getirdi.

TUTUKLULUK SÜRESİ DEĞİŞECEK

Yargı paketinde tutukluluk süreleriyle ilgili düzenlemeler de olacak. Buna göre, terör ve toplu suçlarda iki seneden fazla tutukluluk söz konusu olmayacak. Ağır cezalık suçlarda bir sene, asliye ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarda da tutukluluk süresi altı ayı geçemeyecek. Tutukluluk süreleri dolanlar, haklarında kesinleşmiş yargı kararı yoksa kanun çıktığında tutuksuz yargılanacaklar.

TERÖRÜ, TECAVÜZCÜYÜ, ŞİDDETİ VE İSTİSMARI KAPSAMAYACAK
Yeni çalışma; terör, tecavüz, kadın ve çocuğa şiddet ve istismar suçlarını kapsamayacak. Ancak infaz rejimi uyarınca adli suçlarda cezanın yüzde 66'sının yatılmasında değişikliğe gidilerek, bu oran yüzde 50'ye çekilecek. Yani cezaevinde kalma süresi kısalacak.

ÇOCUKLU KADIN TUTUKLULAR

Önemli bir düzenleme de cezaevindeki çocuklu kadın tutuklu hükümlülerle ilgili. Adalet Bakanlığı'nın çalışmasında, çocuklu kadın mahkumların cezalarının ev hapsine dönüşmesini sağlayacak bazı düzenlemelere de yer veriliyor.

EKONOMİK SUÇLAR PARA CEZASINA DÖNEBİLİR

Aralarında ekonomik suçlar ile ilgili maddelerinde bulunduğu bazı suçlar için verilen hapis cezalarının ise para cezasına çevrilmesi planlanıyor.

BU SUÇLARA AF YOLU KAPALI

ATATÜRK'E, CUMHURBAŞKANINA, MECLİS'E HAKARET

ANAYASA'YI İHLAL

TERÖR

CASUSLUK

SİLAHLI ISYAN

CİNAYET

TECAVÜZ VE CİNSEL SALDIRI

İNFAZ SÜRELERİ DEĞİŞECEK

Ceza infaz süreleri düşürülecek. Yani cezaevinde kalma süresi kısalacak. Adli suçlarda yüzde 66 olan bu sürenin yüzde 50'ye doğru çekilmesi üzerinde duruluyor. Bu düzenleme ile aynı zamanda 2004 öncesine dönülecek. 2004 yılında çıkartılan Ceza İnfaz Kanununa göre cezaevinde kalma süresi yüzde 66'a yükseltilmişti.

KİMLER SERBEST KALACAK?

Bu durumda 10 yıl hapis cezası alan bir kişi mevcut sistemde 6 yıl 6 ay cezaevinde kalırken bu süre yeni düzenleme ile 5 yıla inecek. Düzenleme geriye doğru yürüyeceği için cezasının yüzde 50'sini çekenler cezaevinden çıkacak.

5'TE 3 MÜ OLACAK?

Ceza infaz düzenlemesi ile ilgili kulislerde konuşulan bir başka iddia ise infaz süresinin 3'te 2'den 5'te 3'e düşürüleceği... Bu uygulamayla 20 yıl hapis cezası alan kişi 10 yıl içeride yatarken, 13 yıl 3 ay içeride yatmaya başlamıştı. 5'te3 uygulaması hayata geçirilirse 20 yıl ceza alan bir kişi 12 yıl hapis yatacak. Böylece 1 yıl 3 ay bir azalma olacak.

KADEMELİ FORMÜL

İnfaz sürelerinin yeniden belirlenmesinin yanı sıra "denetimli serbestlik"sürelerine de kademe getirilmesi planlanıyor. Mevcut yasaya göre, tahliyesine (koşullu salıverilmesine) 1 yıl veya daha az süre kalan iyi halli hükümlülerin, talebi halinde cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak tahliyesine karar verilebiliyor.

Denetimli serbestlik süresine kademe getirilmesi, her ceza için ayrı süreler belirlenmesi üzerinde duruluyor. AK Partili yöneticiler "20 yıl hapis cezası alan hükümlü de 2 yıl hapis cezası alan hükümlü de tahliyesine 1 yıl kala denetimli serbestlikten yararlanıyor. 20 yıl için 2 yıl, 2 yıllık ceza için 2 ay gibi süreler belirlenebilir. Bunların hangi formülle uygulanacağı üzerindeki çalışmalar sürüyor" görüşünü dile getirdi.

TBMM NE ZAMAN AÇILACAK?

TBMM tatilden 1 Ekim'de dönecek. AK Parti Genel Başkanvekili Numan Kurtulmuş, TBMM'nin ilk gündemlerinden birinin af yasası olacağını söyledi.

YARGI REFORM PAKETİNDE NELER VAR?

Yargı reformu ile ilgili vatandaşların araştırması devam ediyor. Yargı reformu strateji belgesi içeriğinde neler olacağı hem Türkiye genelinde hem de sosyal medyada merak konusu oldu. Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın açıkladığı "Yeni yargı reformu strateji belgesi", Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) tarafından hazırlanan raporla 9 başlık altında analiz edildi.

Raporda, "Yargı Reformu Strateji Belgesi hukukun üstünlüğü ilkesi doğrultusunda Türk adalet sisteminin demokratikleşme iradesinin bir yansımasıdır" denildi. Prof. Dr. Muharrem Kılıç tarafından hazırlanan "Türk Yargı Adaletinde Reform Perspektifi ve Politikalar" raporundaki değerlendirmeler şöyle:

Demokratik siyasal sistemin derinleştirilmesi adına, hak ve özgürlüklerin daha güvenceli hale getirilmesi ve geliştirilmesine yönelik hedefleri, belgenin insan hakları perspektifini ortaya koymaktadır.

Bağımsızlık, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerinin bir mesleki davranış ilkesi (ethos) olarak geliştirilebilmesi adına "yargı etiğinin güçlendirilmesi" temel hedeflerden birisi olarak belirlenmiştir.

İnsan kaynaklarının yalnızca niceliksel yönden değil, niteliksel açıdan da geliştirilmesi bu hedef kapsamında bir perspektif olarak belirlenmiştir.

"Yargıda Hedef Süre" uygulaması daha önceki belge döneminde başlatılmış olan yerinde bir uygulamadır. Yargıda bir iç zaman yönetimi öngören bu uygulama aracılığıyla sistemin şeffaflığının artırılması ve makul sürede yargılanma hakkının daha etkin biçimde korunması amaçlanmaktadır.

Belgede yıllardır ülke gündeminde yer alan bu meselenin çözülmesine ilişkin somut bir hedef öngörüsünün bulunması mesleki yetkinliğin temini adına umut vericidir.

Özellikle adli yardım sistemi içerisinde "kadın haklarına ilişkin uygulamaların geliştirilmesi" bir hedef olarak yer almaktadır. Bununla birlikte yaşlı olan yurttaşların adliyelerde hizmete erişimini "kolaylaştıracak önlemlerin alınması" hedeflenmektedir.

Belgede kovuşturma mecburiyeti ilkesinin katı biçimde uygulanması anlayışından feragat edilmesi, dünya genelindeki genel eğilime de uygun biçimde, oldukça isabetli bir reform politikası olarak görülmektedir.

Öngörülen sistemi yalınlaştırma ve etkili biçimde adalete erişimi mümkün kılma yönündeki somut hedeflerin yargıya olan güveni tesise de esaslı bir katkı sağlayacağını ifade edebiliriz. Bu anlayışın idari yargılama usulü açısından da öngörülmüş olmasını, oldukça isabetli bir hedef olarak kaydedebiliriz.

Belgenin sulh temelli çözüm uygulamalarını yargı adaleti sistemimizde geliştirme ve yaygınlaştırma yönlü perspektifi anlam kazanmaktadır.

BAŞKAN ERDOĞAN PAKETİ AÇIKLAMIŞTI

Başkan Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin demokratikleşme sürecinde önemli bir adım olacak Yargı Reformu Strateji Belgesi'ni bugün açıklayacak.

Hazırlıkları 9 aya yakın süredir devam eden belgede hakim ve savcılarından seçimine, CMK ve CİK'te yapılacak değişikliklere kadar bir çok konuyu kapsıyor. Bugün açıklanacak belgede öne çıkanlar şöyle: