Türk savunma sanayisinin görünmeyen gücü: Binlerce KOBİ küresel tedarik zincirinde

Eskiden tekstil ve otomotiv yan sanayisiyle büyüyen Anadolu, bugün dünyanın en karmaşık üretimlerinden birini yapıyor. Türkiye'nin dört bir yanındaki binlerce KOBİ artık yalnızca parça üretmiyor; aynı zamanda radarın beynini, füzenin elektronik kartını, savaş gemisinin kablo ağını, İHA'nın kompozit gövdesini geliştiriyor. NATO'nun yeni savunma yatırımlarının ise görünmeyen bu sanayi gücünü küresel ölçekte daha kritik hale getirebileceği belirtiliyor.

Savunma sanayisinde son 20 yılda yerlilik oranını yaklaşık yüzde 20'lerden yüzde 80'in üzerine, ihracatını ise 248 milyon dolardan 7,1 milyar doların üzerine çıkaran Türkiye, bugün binlerce KOBİ'nin oluşturduğu yaklaşık 10 bin şirketlik güçlü bir üretim ekosistemine sahip bulunuyor.

TEDARİK ZİNCİRİ GÜÇLENİYOR

Sabah'tan Metin Can'ın haberine göre Türkiye'nin savunma sanayisindeki en büyük değişim daha fazla tank veya daha fazla İHA üretmesi değil, bu platformları mümkün kılan üretim kültürünü oluşturması oldu.

Yirmi yıl önce savunma projelerinde sınırlı sayıda yerli tedarikçi yer alırken, bugün elektronikten yazılıma, hassas dökümden kompozit malzemeye kadar binlerce KOBİ aynı üretim ağında faaliyet gösteriyor.

Bir savunma platformu artık tek bir fabrikada değil, Türkiye'nin farklı şehirlerinde faaliyet gösteren yüzlerce işletmenin ortak emeğiyle ortaya çıkıyor.

ANADOLU'NUN ÜRETİM DÖNÜŞÜMÜ

Geçmişte organize sanayi bölgeleri ağırlıklı olarak otomotiv, beyaz eşya ve makine sanayisi için üretim yapıyordu. Bugün aynı fabrikalarda mikron hassasiyetinde işlenen parçalar, askeri haberleşme sistemleri için elektronik kartlar, kompozit yapılar ve yüksek güvenilirlik gerektiren alt sistemler üretiliyor.

Bu dönüşüm yalnızca savunma şirketlerini değil, makine imalatçısını, yazılım firmasını, ölçüm laboratuvarını, metal işleme atölyesini ve üniversite teknoparklarını da aynı ekosistemin içine çekti. Türkiye'nin savunma sanayisinde oluşan katma değerin önemli bölümü artık ana yüklenicilerden çok bu üretim ağına yayılıyor.

NATO İÇİN YENİ ÜRETİM GÜCÜ

NATO'nun son dönemde savunma harcamalarını ve üretim kapasitesini artırmaya odaklanması ülkelerin yalnızca daha fazla silah satın almasını değil, daha güçlü üretim altyapıları kurmasını da hedefliyor. İttifak içinde artık "Kim daha fazla üretir?" kadar "Kim daha hızlı üretir?" sorusu da önem kazanıyor.

Yeni yatırımların önemli bölümü savunma sanayisinin tedarik zincirini genişletmeye ve üretim kapasitesini artırmaya yöneliyor. Bu tablo Türkiye açısından yalnızca büyük savunma şirketleri için değil, onların arkasındaki binlerce KOBİ için de yeni fırsatlar sunuyor.

YÜKSEK TEKNOLOJİ EKOSİSTEMİ

Savunma sanayisinin en dikkat çekici taraflarından biri ihraç edilen ürünlerden çok üretim kabiliyeti oluşturması. Bir CNC tezgahına yapılan yatırım, geliştirilen bir yazılım, kurulan bir kalite laboratuvarı ya da yetiştirilen bir kaynak mühendisi yalnızca tek bir proje için değil, onlarca farklı yüksek teknoloji sektörüne hizmet ediyor.

Bu nedenle savunma sanayisi otomotivden uzaya, sivil havacılıktan enerji ekipmanlarına kadar birçok sektörü besleyen bir teknoloji okuluna dönüşmüş durumda. Savunma için geliştirilen üretim kabiliyeti zamanla sivil sanayiye aktarılarak KOBİ'lerin rekabet gücünü artırıyor.

ASIL GÜÇ ÜRETİM EKOSİSTEMİ

Önümüzdeki dönemde Türkiye'nin rekabet avantajının yalnızca daha fazla savunma ürünü satmak olmayabileceği belirtiliyor.

Asıl avantajın NATO standartlarında üretim yapabilen, sertifikalı, dijitalleşmiş ve yüksek hassasiyetli üretim gerçekleştiren binlerce KOBİ'den oluşan sanayi ekosistemi olması öngörülüyor.

Çünkü yeni dönemde ülkeler tek bir tank ya da tek bir savaş gemisi satın almıyor. O platformun 30 yıl boyunca yedek parçasını, bakımını, yazılım güncellemelerini ve üretim sürekliliğini sağlayacak sanayi altyapısını da satın alıyor. Türkiye'nin son yirmi yılda inşa ettiği görünmeyen güç tam da burada yatıyor.