İran savaşı piyasaları sarstı! Petrolde sert yükseliş | 1 günde şok dalgalanma

İran ile İsrail ve ABD arasında tırmanan savaş küresel enerji piyasalarını da vurdu.

Çatışmanın İran'ın enerji altyapısı ile Körfez'deki petrol sevkiyat rotalarına sıçrayabileceği endişesi, petrol fiyatlarını kısa sürede güçlü şekilde yukarı taşıdı. Dün Brent petrol 115 doların üzerine çıkarak 119,5 dolara kadar yükseldi ve piyasalarda panik alımlarını tetikledi. Uzmanlar bu yükselişi "modern petrol piyasasında jeopolitik gelişmelere verilen en hızlı fiyat tepkilerinden biri" olarak değerlendiriyor.

İKİ TEMEL RİSK ÖNE ÇIKIYOR
Piyasalardaki sert dalgalanmanın arkasında iki temel risk yer alıyor: İran'ın petrol üretiminin kesintiye uğrama ihtimali ve Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatın aksama olasılığı. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri bu dar deniz geçidinden taşındığı için bölgedeki her askeri gerilim enerji fiyatlarında hızlı yükselişlere neden oluyor. Savaşın başlamasının ardından petrolün birkaç gün içinde 100 doların üzerine çıkması, piyasaların arz kesintisi riskini ne kadar hızlı fiyatladığını ortaya koydu.

G7 PİYASANIN ATEŞİNİ DÜŞÜRDÜ

Sabah'ın haberine göre, yaşanan gelişmelerin ardından uluslararası ekonomi yönetimi de devreye girdi. G7 ülkelerinin maliye bakanları, petrol fiyatlarındaki sert yükselişi sınırlamak amacıyla stratejik petrol rezervlerinin devreye alınması seçeneğini değerlendirmeye başladı. G7'den gelen bu mesajların ardından petrol fiyatlarında kısmi bir geri çekilme yaşandı. Brent petrol 115 dolar seviyesinden aşağı yönlü hareket ederek yeniden 100 doların altına geriledi.

Uzmanlara göre petrol fiyatlarının önümüzdeki dönemdeki yönünü üç temel faktör belirleyecek: İran'ın üretim kapasitesinin etkilenip etkilenmeyeceği, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatın devam edip etmeyeceği ve büyük ekonomilerin stratejik rezervleri piyasaya ne ölçüde sunacağı. Bu üç değişkenin her biri petrol piyasasında yeni dalgalanmalara yol açabilecek potansiyel taşıyor.

4,6 MİLYON VARİLLİK ARZ

Dünyanın en büyük ham petrol ihracatçılarından Suudi Aramco ise dün nadiren başvurulan bir yöntemle ihale yoluyla hızlı ham petrol tedariki teklifinde bulundu. Şirketin piyasaya yaklaşık 4,6 milyon varillik arz sunduğu belirtildi.

DOĞALGAZDA YÜKSELİŞ
Avrupa'nın en büyük doğalgaz ticaret noktası olan Hollanda merkezli TTF'de fiyatlar sert yükseldi. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarından önce 27 Şubat'ta nisan vadeli kontratlarda megavatsaat başına 31,95 eurodan kapanan doğalgaz fiyatı, son bir haftada yaklaşık yüzde 67 artarak 53,4 euroya kadar çıktı.

Avrupa'daki doğalgaz depolarının doluluk oranının yüzde 30'un altına gerilemesi de fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskıyı artırıyor. Öte yandan küresel LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20'si Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyor. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar'ın ihracatının yaklaşık yüzde 93'ü de bu boğazdan geçerek uluslararası piyasalara ulaşıyor.

IMF'DEN AÇIKLAMA
Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, Orta Doğu'da artan çatışmaların küresel ekonomi için önemli bir risk oluşturduğunu söyledi. Enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı yaratabileceğine dikkat çeken Georgieva, petrol fiyatlarının kalıcı olarak yüksek seviyelerde kalması durumunda birçok ülkede enflasyonla mücadelenin zorlaşabileceğini belirtti. Georgieva ayrıca, petrol fiyatlarında kalıcı yüzde 10'luk bir artışın küresel enflasyonu yaklaşık 40 baz puan yukarı taşıyabileceğini ifade etti.

ŞİMŞEK: PETROL ŞOKU KALICI OLMAZ
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de sosyal medya hesabından enerji fiyatlarındaki yükselişe ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Küresel belirsizliklerin yüksek seyrettiği ve enerji fiyatlarında sert dalgalanmaların yaşandığı bir dönemden geçildiğini belirten Şimşek, geçmiş deneyimlerin bu tür şokların genellikle kalıcı olmadığını gösterdiğini söyledi.

Vadeli petrol piyasalarındaki fiyatlamaların da mevcut hareketin geçici olabileceğine işaret ettiğini vurgulayan Şimşek, temelleri güçlü ekonomilerin hızlı şekilde dengelenme ve toparlanma kapasitesine sahip olduğunu ifade etti. Şimşek, ekonomi yönetimi olarak gelişmeleri yakından takip ettiklerini ve gerekli adımların atılacağını belirterek vatandaşların, yatırımcıların ve şirketlerin süreci rasyonel şekilde değerlendirmesinin önemine dikkat çekti.

ALTIN VE DEĞERLİ METALLER SERT DÜŞTÜ
27 Şubat'tan bu yana değerli metallerde keskin düşüşler yaşandı. Altın ons fiyatı yüzde 3,2 azalarak 5.097 dolara, gümüş yüzde 11 kayıpla 83,5 dolara, platin yüzde 10,7 düşüşle 2.113 dolara, paladyum ise yüzde 11,7 azalarak 1.580 dolara geriledi.

Bu düşüşte, Orta Doğu'daki savaşın yanı sıra ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz indirim beklentilerinin ötelenmesi ve Avrupa merkez bankalarının savunma harcamalarını finanse etmek amacıyla altın satışı yaptığı yönündeki haberler etkili oldu.

BITCOIN ERİDİ
Petrol fiyatlarındaki sert yükseliş ve ABD dolarının güçlenmesi kripto para piyasalarını da olumsuz etkiledi. Bitcoin, hafta sonu 70.000 doların üzerinde tutunamayarak 65.639,70 dolara kadar geriledi. Haftanın ilk gününde 67.000 doların üzerinde destek arayan Bitcoin, ay başından bu yana yüzde 20, yıl başından bu yana ise yüzde 23 değer kaybetti.

EURO ÜÇ AYIN DİBİNDE
İran kaynaklı çatışmaların etkisiyle euro, son üç ayın en düşük seviyesine indi. Euro/dolar paritesi 1,152 dolara gerilerken, serbest piyasada dolar 44,08 TL, euro ise 51 TL'nin altına düştü.

İŞTE 5 MADDEDE PETROL İLE İLGİLİ MEREK EDİLENLER...

PETROL VE ENERJİ

İran-İsrail-ABD gerilimi petrol fiyatlarını neden yükseltti?
Bölgedeki çatışma, özellikle İran'ın enerji altyapısı ve Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat rotalarının risk altında olması endişesi yarattı. Küresel petrol arzının yaklaşık beşte biri bu boğazdan geçtiği için fiyatlar kısa sürede yükseldi.

Brent petrol kısa sürede 119,5 dolara nasıl ulaştı?
Piyasada panik alımları tetiklendi ve G7 ülkelerinin müdahalesi öncesinde arz kesintisi riski fiyatlara hızlı yansıdı.

G7'nin stratejik petrol rezervlerini devreye alması ne anlama geliyor?
G7 ülkeleri, piyasaya ek petrol arz ederek fiyatların kontrolsüz yükselişini sınırlamayı hedefliyor. Bu adım fiyatlarda kısmi düşüşe yol açtı.

Hürmüz Boğazı'nın kapanması petrol ve LNG fiyatlarını nasıl etkiler?
Boğazdan geçen petrol ve LNG miktarı küresel arzın önemli bir kısmını oluşturuyor. Kapanması durumunda arz azalır ve fiyatlar hızla yükselir.

Suudi Aramco'nun 4,6 milyon varillik petrol arz etmesinin amacı nedir?
Piyasadaki arz açığını kapatmak ve fiyatların kontrolsüz yükselişini sınırlamak için hızlı tedarik sağlıyor.

DOĞALGAZ VE LNG

Avrupa doğalgaz fiyatları neden son bir haftada yüzde 67 arttı?
İran gerilimi ve Avrupa depolarının doluluk oranının yüzde 30'un altına düşmesi fiyatları yukarı taşıdı.

Hürmüz Boğazı'ndaki LNG sevkiyatı dünya piyasalarını nasıl etkiliyor?
Küresel LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20'si bu boğazdan geçiyor; sevkiyatın aksaması fiyatlarda ani yükselişe neden oluyor.

EKONOMİ VE ENFLASYON

IMF'ye göre petrol fiyatlarındaki artış enflasyonu ne kadar etkiler?
IMF Başkanı Kristalina Georgieva, petrol fiyatlarında kalıcı yüzde 10 artışın dünya genelinde enflasyonu yaklaşık 40 baz puan yükseltebileceğini açıkladı.

Petrol fiyatlarının kalıcı yükselişi ülkeler için neden risk oluşturuyor?
Yüksek enerji maliyetleri, enflasyonu artırır ve ülkelerin ekonomik toparlanma sürecini zorlaştırır.

Türkiye'de petrol ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar ekonomiyi nasıl etkiler?
Cevap: Yükselen enerji maliyetleri üretim ve ulaşım giderlerini artırarak enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturur.

ALTIN, GÜMÜŞ VE DEĞERLİ METALLER

Altın ve değerli metaller neden sert düştü?
ABD Merkez Bankası'nın faiz indirim beklentilerinin ötelenmesi, Avrupa merkez bankalarının altın satışı ve global belirsizlikler fiyatları aşağı çekti.

Altın ve gümüş fiyatlarını hangi faktörler etkiliyor?
Enerji fiyatları, doların değeri, faiz politikaları ve merkez bankası müdahaleleri başlıca etkiler.

KRİPTO VE DÖVİZ

Bitcoin neden son bir ayda yüzde 20 değer kaybetti?
Petrol fiyatlarındaki sert yükseliş ve ABD dolarının güçlenmesi kripto paralara satış baskısı yarattı.

Euro neden üç ayın en düşük seviyesine geriledi?
Orta Doğu'daki çatışmalar ve piyasalardaki risk iştahının azalması euro/dolar paritesini aşağı çekti.