EYT'liler ilk maaşlarını ne zaman alacak? EYT'de ilk kez rakam telaffuz edildi! Uzman isim A Haber'de değerlendirdi

EYT'de Aralık tarihi artık netleşmiş durumda. Çalışmalarda da sona gelindi. İlk kez bir rakam da telaffuz edildi.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, "EYT düzenlemesini Aralık ayı içerisinde Meclis'e sunacağız. EYT ile emekli olacak 1.5 milyon kişi var. EYT bekleyenlerin yüzde 87'si bir işte çalışıyor." açıklamasında bulundu.

Sosyal Güvenlik Uzmanı Çetin Ateş, A Haber canlı yayınında konu ile ilgili değerlendirmelerde bulundu.

İşte o açıklamalardan satır başları;

EYT süreci devam ediyor. Sayan Bakanın daha önceki açıklamalarını destekleyecek yeni açıklamalar geliyor. Ama bizzat kendi açıklamalarını dinlesek daha doğru bilgileri elde etmiş oluyoruz.

Sayın Bakanın açıklaması daha önceki verilen rakamlar 1-1.5 milyon arasında verilen rakamlardı. Tabii bunların büyük bir kısmı çalışma hayatının içerisinde olan vatandaşlar. Dolayısıyla İşverenlerin burada bir sıkıntısı var.

"GERİ DÖNÜŞÜ YOK"

İşverenler yetişmiş elemanlarını kaybetme telaşındalar ama şu bir gerçek ki EYT çalışmasının artık bir geri dönüşü yok ve ilk etapta prim ve yıl şartını dolduran yaklaşık 1-1.5 milyon arasında kişinin emekli olacağı artık belli oldu.

EYT'LİLER NE ZAMAN MAAŞLARINI ALACAK?

Bu Aralık ayında Meclis'e gelecek. Ocak ayında başvurular başlayacak ve ilk grup EYT'li Şubat ayında maaşlarını hesaplarından çekebilecekler. Şu anki açıklamalardan çıkarılacak sonuç bu.

Ben yaş haddi olduğunu düşünmüyorum. Eğer yaş haddi olsa 1.5 milyon emekli sayısı çıkmaz.

Ama şurasında bir açıklık görebiliriz. 8 Eylül 99 öncesi girenlerde yaş haddinin olacağını ben yine tahmin etmiyorum. Ama daha sonra 2000-2008 arası ve 2008'den sonra işe girenlerde prim ve yaş şartının olabileceğini tahmin ediyorum.

Sayın Bakanın verdiği 1.5 milyon sayısı yaş sınırı olmadan emekli olabilecek eksi EYT'liler dediğimiz gruplardan bahsediyoruz.

Sayın Bakanın ifadesi bir sonraki kademeden emekli olacaklar için olabilir.

Mutlaka bir kademe oluşacak. Hazırda bekleyen hiçbir sorunu olmayan 1.-1.5 milyon arasında EYT'li var. Bunlar birinci grup dediğimiz EYT'liler. Bunlar yasa çıktığı zaman hemen emekli olabilecek vatandaşlar ancak bunun yanında prim eksiği olan birçok vatandaş var. Geriye kalan 2.5 milyon civarında vatandaşın primleri eksik.

25 yılı dolduracak olanlar var. Mesela 99'da işe giren bir erkek çalışan 2024'te dolduracak doğal olarak yayılacak bu kalan 2.5 milyon prim eksiğini ve yıl şartını tamamlayarak kademli olarak ileri tarihlerde emekli olacağı için otomatik olarak ortaya bir kademe çıkıyor.

Bu da şu demektir bütün EYT'lilerin emekli olabilmesi için önümüzde yaklaşık 5-6 yıllık bir süreç var.

Burada doğal olarak bir kademeli sistem ortaya çıkıyor.

1.5 MİLYON KİŞİ YARARLANACAK

SGK Uzmanı Muhammed Bayram: 1.5 milyon kişi şu an emeklilik şartlarını karşılıyorlar.

Şu anda zaten kadınlar eğer 8 Eylül 99 tarihinin öncesinde işe başlamışsa sigortalılık süresi başlamış oluyor.

Ama erkekler bu süreyi dolduramadı 2024'ü bekleyecekler. O yüzden 1.5 milyon içinde erkek yok.

TAZMİNAT ALABİLECEKLER Mİ?

Evet tazminat alacaklar. Zaten EYT'lilerin yüzde 87'si özel sektör çalışanı. Burada birkaç husus var. Şöyle ki; bu yasa aralık ayında çıkacak. Bununla beraber asgari ücretteki tutara göre emeklilikte kıdem tazminatı üst tavanı hesaplanıyor. O da şu anda 15 bin 371 lira. Burada iş verini korumak adına da bir adım atılıyor. Kişi şu anda eğer 20 bin TL maaş alıyorsa burada kıdem 15 bin 371 TL üzerinden hesaplanıyor. O da çalışanın son ay ki brüt ücreti üzerinden hesaplanan bir tutar bu. Bunun 15 bin 371 TL olduğu farz edelim. 10 yıl çalışmış olsa 153 bin lira alacak, 20 yıl çalışmış olsa 306 bin lira civarında para alacak.

Bu yeni yılda asgari ücretin artmasıyla beraber ki ona da ciddi bir artış bekliyoruz. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da bunun defalarca müjdesini verdi. Temmuz ayında yapılan biraz kısmı bir artıştı. Asıl artış için ocak ayı işaret edildi. İşte bu noktada tazminat tutarı da yukarı doğru artacak. Yani asgari ücrette yüzde 40'lık bir artış olursa diğer tarafta da yüzde 40'lık bir artış olacak. EYT ile emekli olacak vatandaşlarımız için bu iyi bir nokta.

Özel sektör bu kıdem tazminatları ödemekle mükellef. Yani kişi istifa veya emeklilik suretiyle bir dilekçe verdiği zaman bunu SGK işleme koyacak. O yazıyı alacak kişiler çalıştığı yere götürecek ve emekli olmak istediğini beyan edecek. İşte bu noktada iş veren bunu ödemek zorunda. Çalışma Bakanı Vedat Bilgin, iş verenlerle ilgili bunu görüştüklerini ve bir kolaylık yapılacağının sinyalini verdi. Bunun taksitlere bölünmesi söz konusu. Kamu veya diğer bankalardan kredi çektiğinde belli bir yük alınabilir. Pandemi sürecinden beri iş verenlerin üzerinde ciddi bir yük var.

VATANDAŞ EYT'YE NASIL HAZIRLANACAK?

Yıl sonuna yaklaşırken Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi ile ilgili çalışmalar sürüyor.

EYT'de prim bekleyenler, sigorta süreci, staj mağdurlar... Bu sürecin primden sayılmasını isteyenler var. Bugüne kadar EYT'de hangi formüller geçerli olacak? Şu an masada olan başlıklar neler? Kim ne bekliyor?

Sosyal Güvenlik Müşaviri Çetin Ateş, A Haber canlı yayınında konu ile ilgili detayları anlattı.

İşte o açıklamalardan satır başları;

EYT bir aşamaya geldi artık önümüzdeki ay gibi bir süre kaldı.

Şu ana kadar yapılan açıklamalarda zaten 8 Eylül 99 ve öncesi girişlilerin hepsini EYT'li kabul ediyoruz biz.

Kadınlar 20 yıl 5.000 gün.

Erkekler 25 yıl 5.000 gün şartı kesin. Yani 5.000 günden aşağı primi olanlar hemen emekli olamayacak.

Yapılan hesaplamalarda 1 milyon kişinin ilk etapta emekli olacağı hesap edildi.

Daha sonra yıl ve prim eksiği olanlar ileri tarihlerde kademeli olarak emekli edilecek.

ARALIK AYI OLARAK AÇIKLANMASININ SEBEPLERİ

Teknik olarak bazı detaylar henüz netleşmedi.

Bütçe görüşmelerinin devam etmesi.

SGK EYT İÇİN HAZIR MI?

Doğal olarak bir başvuru yoğunluğu olacak

SGK il müdürlüklerine, aralık ayı işaret edilerek 'kendinizi fiziki ve teknik olarak hazırlayın' uyarısı gönderildi.

VATANDAŞ EYT'YE NASIL HAZIRLANACAK?

Hizmet dökümlerini dikkatlice incelesinler.

Primler konusunda eksiklikleri var mı?

Çizelgede başkalarına ait isimler var mı?

EYT'LİLER BU ÜÇ HARFE DİKKAT!

SGK'da ay 30 gün, yıl 360 gün. Buna dikkat edecekler.

Primlerde (k) (ş) (s) harfleri varsa problem olabilir.

K: KONTROLLÜ İŞYERİ
Ş: ŞÜPHELİ İŞYERİ
S: SAHTE VE PARAVAN İŞYERİ

Borçlanma sürelerini bir kenara not etsinler.

1) EYT'DE SAYI BELLİ OLDU

*İlk etapta 1-1,5 milyon kişi emekli olacak.

- Demek ki 1-1.5 milyon kiş bizim öteden beri söylediğimiz prim ve yıl şartını tamamlayan kişiler bunlar.

*Kalanlar prime göre kademeli olarak emekli edilecek.

- Yani primini tamamlamak gerekiyor.

2) EMEKLİYE ASGARİ ÜCRET

*En düşük emekli maaşı artacak.
*Asgari ücret burada ölçü olacak.

*3600 ek gösterge farkı maaşlara eklenecek.
*Hazırlık ve hesaplamalar başladı.

3) SÖZLEŞMELİ KADROSU GENİŞLİYOR

*Sözleşmeliye kadroda sona gelindi.
*Kadro çalışmasına çağrı merkezleri de katılıyor.
*Toplam sayı 600 bini bulacak.

4) ÜCRETTE KAYIP BİTİYOR

*Gelir vergisi dilimleri değişiyor.
*Ücretlerdeki vergi kayıpları bitiyor.

EYT'DE PRİM HESABI NASIL YAPILACAK?

Özellikle formülle birlikte soru işaretleri beraberinde geldi. Bunlardan biri de prim hesaplaması oldu.

08.09.1999 öncesi işe giren herkes EYT'li mi? EYT'de prim hesabı nasıl yapılacak? Sosyal Güvenlik Uzmanı Emin Yılmaz, A Haber canlı yayınında örnekler üzerinden EYT'de merak edilenleri anlattı.

İşte o açıklamalardan satır başları;

EYT'nin milat tarihi dediğimiz 08.09.1999 öncesinde işe girenler herkes emekli olacak mı olmayacak mı, onunla ilgili primleri ne kadar olacak uzman olarak tahminlerde bulunuyoruz biz.

Şu anki yasalar üzerinden değerlendiriyoruz. Yasa koyucu aralık ayında bununla ilgili detaylar açıklandığı zaman da her şey netleşmiş olacak.

Ama şu anda nasıl hesaplıyoruz? Bildiğimiz gibi bizim 3 kurumumuz var. SSK, Bağkur, emekli sandığı üzerinden değerlendiriliyor.

SSK'lı olanların kendi içerisinde 08.09.99 öncesi farklı hesaplama 99 – 2008 arası farklı 2008 sonrasında da farklı hesaplamalarımız var.

08.09.1999 önce süre yaş ve prim günü zarureti vardı. Burada erkeklerde sigorta başlangıcından sonra 25 yıl kadınlarda 20 yıl, yaş haddimiz var 44-58 yaş, kadınlarda 38-56 yaş.

Prim günleri de 5000 – 5975 günlere devam ediyordu. Eğer yaş şartı kalkarsa dolayısıyla burada erkekler 25 kadınlar 20 yılı doldurursa prim günü de 5000 gün olursa emekli olacağını tahmin ediyoruz.

Örneğimizde SSK'lı olarak çalışan kişinin doğum tarihi 73 senesinde, işe başlama tarihi 1992 senesinde ve 5.700 günü var. Şu an nasıl emekli olur?

EYT çıkmazsa 25 yıl süre 53 yaş 5600 gün şartının bir araya geldiği en son ki tarihten itibaren emekli olacak.

52 yaşına 2026 yılında giriyor daha 4 senesi var yaşa takılmış. 5.700 gününü tamamlamış. Buradaki örnekte yaşa takıldığından dolay bu kişi şu anda emekli olamıyor. Ama yasa ola ki yaşı kaldırırsa önümüzdeki yıl başı bu kişinin emekli olması muhtemel olarak gözüküyor.

Peki 4B Bağkur ve emekli sandığında nasıl oluyor? Burada farklı kanunlarımız var bizim.

İşte başlama normalde Bağkur'da sigorta başlangıcından sonra 30.04.2008'e kadar erkekler 44-60 yaş kadınlarda 40-58 yaş, erkeklerde 9.000 gün 25 yıl kadınlarda 7.200 gün 20 yıl varsa yaşları da tamamlanıyorsa bunlar emekli olabiliyor.