Erken emeklilik şartları neler? Kimler erken emekli olabilir, şartlar neler? 2028'de emekli olacaklar...

Sayıları 350 bini bulan sağlık çalışanları geçen yıl çıkartılan kanunla yıpranma (fiili hizmet süresi zammı – FHSZ) hakkı elde etti. Yıpranma hakkı, 3 Ağustos 2018 tarihinden sonraki çalışmalara uygulanacak. Fiilen çalıştıkları her 360 güne 60 gün ilave edilecek. Yıpranma dolayısıyla erken emeklilik hakkından ise 3600 günlük süre dolduktan sonra yararlanabilecekler. Yasa çıktığı tarihte çalışmakta olan sağlıkçılar, erken emekliliğe, 2028 yılından itibaren hak kazanabilecekler.

Sağlık çalışanlarının uzun yıllar beklediği fiili hizmet süresi zammına (FHSZ) ilişkin düzenleme geçen yıl yürürlüğe girdi. Sağlık Bakanlığı'nın Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile birlikte belirlediği listede yer alan sağlık meslek mensuplarına, insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde çalışmaları şartıyla, bu kapsamda geçen sürelerinin her 360 günü için 60 gün fiili hizmet süresi zammı (FHSZ) verilecek.

FHSZ, iki türlü fayda sağlayacak. Elde ettikleri FHSZ'nin beş yıla kadar olan kısmı, toplam prim ödeme gün sayılarına ilave edilerek prim günleri artacak. Bu kapsamda 25 yıl çalışan kişinin normalde prim gün sayısı 9000 gün olmasına karşın, her yıl için 60 gün üzerinden, toplam 1500 gün daha eklenecek ve 10 bin 500 gün üzerinden emekli aylığı hesaplanacak.

İkinci fayda ise emeklilik yaşında olacak. FHSZ'nin yarısı, emeklilik yaş haddinden indirilecek. Örneğin, toplam 1500 gün fiili hizmet süresi zammı elde eden kişinin emeklilik yaşı 750 gün öne çekilecek.

YAŞ HADDİNDEN İNDİRİM İÇİN 3600 GÜN KOŞULU ARANIYOR

Yaş haddinden indirim yapılabilmesi için, yasa kapsamındaki işlerde 3600 gün çalışmak gerekecek. 3600 gün hesabında, sağlık meslek mensuplarının 3 Ağustos 2018 tarihinden sonraki insan sağlığıyla ilgili işlerde geçen süreleri dikkate alınacak.

3600 günü tamamlamayanlar sadece prim günlerine yapılacak ilavelerden yararlanabilecek, erken emekli olamayacaklar. Başka bir ifadeyle, sağlık çalışanlarına getirilen yıpranma hakkı sayesinde fiilen erken emeklilik 3 Ağustos 2028 tarihinden önce söz konusu olmayacak. Erken emeklilik beklentisinde olan sağlık çalışanları, insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde en az on yıl çalışmak zorundalar.

AYDA 26 GÜN BİLDİRİLECEK

Fiili hizmet süresi zammında hafta sonu tatilleri, yıllık izinler dikkate alınmıyor. Dolayısıyla ayda 30 gün çalışmış olan kişi için FHSZ kapsamında 26 gün bildirim yapılacak. Kalan 4 gün normal çalışma kabul edilecek.

FHSZ kapsamında toplam prim ödeme gün sayısına ilave edilecek gün sayısı, fiilen çalışılan günler toplanarak bulunacak. Bir yılda bildirimi yapılabilecek fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki çalışma, izin kullanmamış kişiler için 312 günü aşamayacak.

Ancak, yaş haddi indiriminden yararlanabilmek için gerekli olan 3600 günün tespitinde ay içerisinde geçen tüm çalışma süreleri (26-4 gün) dikkate alınacak.

1 YIL ERKEN EMEKLİ OLMAK İÇİN KAÇ YIL ÇALIŞMAK GEREKECEK?

Fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki her 360 güne karşılık elde edilen 60 günün yarısı kadar süre, yaş haddinden indirilecek. Hiç izin kullanmayan bir kişi, mesleğini sürdürmeye devam ettiği her yıla karşılık 26 gün erken emekli olma hakkı elde edecek. Yıllık izin süreleri de düşüldüğünde yaklaşık 15 yıl çalışmaya karşılık 1 yıl, 30 yıl çalışmaya karşılık 2 yıl, 37.5 yıl çalışmaya karşılık da 2.5 yıl erken emekli olunabilecek.

RADYOLOJİ UZMANLARI VE RÖNTGEN TEKNİSYENLERİ

Sağlık Bakanlığına bağlı ağız ve diş sağlığı merkez ve hastanelerinde görev yapan başta ağız, diş ve çene radyolojisi uzmanları ile röntgen teknisyenleri, yılda 90 gün yıpranma hakkı bulunan radyoaktif ve radyoiyonizan maddelerle yapılan işlerde çalışanlara tanınan haktan yararlanamıyorlardı. Bu konudaki yargı kararının ardından uygulama değişti. Buna göre, bakanlığa bağlı ağız ve diş sağlığı merkez ve hastanelerinde görev yapan söz konusu radyoloji uzmanları ile röntgen teknisyenleri, 14 Şubat 2018 tarihinden sonra geçen çalışmalarından dolayı yıpranma hakkından yararlanabilecekler. Ancak, haktan yararlanabilmek için Radyasyon Güvenliği Komitesi'nin kararı doğrultusunda radyasyon görevlisi sayılmaları gerekiyor.

ÜNİVERSİTELERDE GÖREVLİ MESLEK MENSUPLARI

FHSZ'den yararlanabilecek sağlık meslek mensuplarının unvanları, Sağlık Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlendi. Söz konusu unvanlar aşağıda sıralanmış bulunuyor. Sağlık meslek mensubu sayılmakla birlikte halen Yükseköğretim Kanunu uyarınca görev yapanlar ise insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde fiilen çalışmaları şartıyla yıpranma hakkından yararlanabilecekler.

ASKERİ SAĞLIK PERSONELİ

Kanun hükmünde kararnameler ile Gülhane Askeri Tıp Akademisi başta olmak üzere askeri hastanelerde çalışanlar Sağlık Bakanlığı'na veya Sağlık Bilimleri Üniversitesi'ne devredildi. Bu kişilerden, aylıklarını 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na göre almaya devam edenler, bu şekilde aylık almaya devam ettikleri sürece diğer TSK mensupları gibi yılda 90 gün yıpranma hakkından yararlanmaya devam edecekler.

YIPRANMA HAKKINDAN YARARLANABİLECEK SAĞLIK MESLEK MENSUPLARI

Fiili hizmet süresi zammından yararlanabilecek sağlık meslek mensuplarının unvanları şöyle:

Tabip

Diş tabibi

Eczacı

Ebeler

Hastabakıcı hemşireler

Hemşire

Sağlık memuru (Toplum sağlığı teknisyeni)

Klinik psikolog

Psikolog (Tıbbi uygulama yetkisi olan sertifikalı)

Fizyoterapist

Odyolog

Diyetisyen

Dil ve konuşma terapisti

Podolog

Sağlık fizikçisi

Anestezi teknisyeni ve teknikeri

Tıbbi laboratuar ve patoloji teknikeri

Tıbbi laboratuar teknisyeni

Tıbbi görüntüleme teknisyeni ve teknikeri

Ağız ve diş sağlığı teknikeri

Diş protez teknikeri, teknisyeni

Tıbbi protez ve ortez teknisyeni, teknikeri

Ameliyathane teknikeri

Odyometri teknikeri

Diyaliz teknikeri

Fizyoterapi teknikeri

Perfüzyonist

Radyoterapi teknikeri

Eczane teknikeri

İş ve uğraşı terapisti ve teknikeri

Elektronörofizyoloji teknikeri

Mamografi teknikeri

Acil tıp teknikeri ve teknisyeni

Hemşire yardımcısı

Ebe yardımcısı

Sağlık bakım teknisyeni

YIPRANMA HAKKI NEDİR?

Yıpranma payı ile çalışma koşulları ağır olan mesleklerden daha çabuk emekli olunması amaçlanıyor. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda "fiili hizmet zammı" olarak geçen yıpranma payı ile çalışma koşullarının ağır olması sebebiyle diğer mesleklere nazaran daha fazla efor sarf edilen ve diğer mesleklerden daha fazla yıpranmaya maruz kalınan işlerde daha çabuk emekli olunması amaçlanıyor.

DOĞUM BORÇLANMASI NASIL YAPILIR?

Doğum nedeniyle çalışma hayatından kopan kadınların diğer çalışanlardan geri kalmamaları için tanınan doğum borçlanması sayesinde erkek sigortalıların askerlik borçlanması gibi kadın sigortalılar da doğum borçlanması yoluyla Bağkur erken emeklilik müjdesi 2019 yılında da önceki yıllarda olduğu gibi yakalayabilirler. Bu kapsamda doğum borçlanması yapacak kişilerin sigorta başlangıç tarihinden sonra doğum yapmış olmaları gerekmektedir.

Sigortalılık öncesi doğumlar borçlanılamaz. 2014 yılında yapılan değişiklikler ile SSK, Bağkur ve Emekli sandığı türlerinden hangisine tabi olursa olsun tüm sigortalılara doğum borçlanması yapma hakkı tanınmıştır. Yine 2014 yılında yapılan değişiklik sayesinde önceden 2 çocuğa kadar olan doğum borçlanması 3 çocuğa çıkarılarak, 3 kez doğum yapan bir kadın sigortalının 2 bin 160 güne kadar borçlanma hakkına kavuşması sağlanmıştır.

Bu sayede kadın sigortalılar doğum yaptıkları ve çalışamadıkları süreleri kapsayan prim günlerini ödeyerek prim gün sayılarını arttırarak emeklilik tarihlerini öne çekebilmektedirler. Ancak erkek sigortalıların askerlik borçlanmalarında olduğu gibi kadın sigortalıların da her doğum borçlanması erken emeklilik anlamına gelmemektedir. Bunun için kadın sigortalının emeklilik yaşında prim sayısı yetmiyorsa avantaj sağlar, çalışma hayatına staj ile başlayan erken yaşta sigortalı olan kadınlar için büyük bir avantaj olabilir. Doğum borçlanması için gerekli olan şartlar;

ANNEYE 6 YIL ASKERE 1 YIL

Kadınlar sigortadan sonra doğumları 3 çocuk için borçlanarak yaparak 6 yıl yani 2760 gün prim kazanabiliyor. Yaş ve yıl şartları tamamsa 6 yıl beklemeden emekli olabiliyorlar.

TOPLU ÖDEME İLE ERKEN EMEKLİ OLUNABİLİR Mİ?

Her çalışan haklı olarak bir gün emekli olmayı hayal ediyor. Ülkemizde bunun yolu da belli sayıda gün prim ödemek, belli yaşa gelmek ve belli bir sigortalı yılını doldurmak isteniyor. Yasalarımız geçmiş yıllarda çalışılmayan dönemler için geriye dönük ödeme imkânı tanımıyor. Ancak bazı istisnalar ile toplu ödeme yaparak bu günleri satın almak mümkün olabiliyor. Sigortalıların borçlanma yapabilecekleri süreler 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 41. Maddesi ile düzenlenmiş.

1) Kadınlar sigortadan sonra üç çocuğa kadar doğum borçlanması yaparak 2.160 günü toplu ödeme ile satın alabiliyor.
2) Er veya erbaş olarak silah altında veya yedek subay okulunda geçen süreleri toplu olarak ödemek mümkün.
3) Emekli Sandığı'na tabi çalışan memurların, ücretsiz izin süreleri borçlanılabiliyor.
4) Sigortalı olmaksızın doktora öğrenimi veya tıpta uzmanlık için yurt içinde veya yurt dışında geçirdikleri normal doktora veya uzmanlık öğrenim süreleri borçlanılarak emeklilik hesabında kullanılıyor.
5) Sigortalı olmaksızın avukatlık stajını yapanların normal staj süreleri de borçlanılabiliyor.

6) Sigortalı iken herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan bu suçtan dolayı beraat edenlerin tutuklulukta veya gözaltında geçen süreleri de borçlanılabiliyor.
7) Grev ve lokavtta geçen süreleri de borçlanmak mümkün.
8) Hekimlerin fahrî asistanlıkta geçen süreleri borçlanılıyor.
9) Seçim kanunları gereğince görevlerinden istifa edenlerin, açıkta geçirdikleri süreleri borçlanma imkânları bulunuyor.
10) Part-time çalışanlar, 30 günden az çalışması olanlar, ücretli öğretmenler bu süreleri borçlanarak 30 güne tamamlayın

ERKEN EMEKLİLİK ŞARTLARI NELER?

Ülkemizin üretim ekonomisine uzun yıllar katkı sağlayan işçiler emekli olmanın hayaliyle yaşıyor. Emeklilik yıllarında devlet tarafından işçiye pirim ve ödemelerine göre emekli maaşı veriliyor. Peki emekli olmak için istenen şartlar neler? İşte emeklilik şartları...

Sigortalılık süresinin başlangıcı 08.09.1976'dan önce olan erkek SSK'lılar:

55 yaşını doldurmuş olma ve en az 5000 gün veya, 55 yaşını doldurmamış olmakla beraber, 25 yıldan beri sigortalı bulunma ve en az 5000 gün, Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olma şartlarını yerine getirenler, tam emekli aylığına hak kazanmaktadırlar.

08.09.1999 günü ve sonrası işe giren erkekler emekli olabilmeleri için 60 yaşını tamamlamış ve en az 7000 gün sayısı ile emekli olabilecekler. Görüldüğü üzere 08.09.1999 gününden sonra işe girenler için sigortalılık süresi diye bir şey kalmamıştır. 7000 günü doldurmak ve 60 yaşını tamamlayıp 61 yaşından gün alması gerekir.

SSK, BAĞKUR ERKEN EMEKLİLİK ŞARTLARI NELER?

Bağ-Kur'dan 2019 yılında erken emekli olabilmek için gerekli şartların sağlanması gerekmektedir. Bir takım özel durumlarda Bağ-Kur'lu sigortalılar erken emekli olabilmektedirler. Bilindiği üzere 1 Ekim 2008 tarihinde yapılan Sosyal Güvenlik Reformu ile SSk, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı'ndan oluşan üç tip sigortalılık yeniden düzenlenerek Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı altında toplanarak 4A, 4B ve 4C olarak yeniden isimlendirilmiştir.