Araç muayenesinde yeni dönem: İmzalar atıldı, 20 yıl sürecek

Türkiye'nin araç muayene altyapısını önümüzdeki 20 yıl boyunca şekillendirecek yeni dönem resmen başlıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve MOI Ortak Girişim Grubu tarafından kurulan TURKA arasında 2027–2047 dönemini kapsayan Araç Muayene Hizmetleri İmtiyaz Hakkı Sözleşmesi Ankara'da imzalandı.

GELİRLERİN YÜZDE 65'İ KAMUYA AKTARILACAK

24 Şubat 2025 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin ardından hukuki, idari ve mali süreçlerin tamamlanmasıyla birlikte TURKA, 15 Ağustos 2027 tarihinden itibaren Türkiye genelinde araç muayene hizmetlerini 20 yıl süreyle yürütecek. Yaklaşık 3 milyar dolarlık yatırım programı kapsamında kurulacak yeni nesil araç muayene altyapısı için işletme hakkı bedeli olarak 1,72 milyar dolar Hazine'ye peşin ödeme gerçekleştirildi. Sözleşme süresi boyunca elde edilecek gelirlerin yaklaşık yüzde 65'i de kamuya aktarılacak.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığında düzenlenen imza törenine Ulaştırma ve Altyapı Bakan Abdulkadir Uraloğlu, Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcıları Osman Boyraz ve Ahmet Hamdi Atalay, Özelleştirme İdaresi Başkanı Bekir Emre Haykır, TURKA Yönetim Kurulu Başkanı Halis Ezer ve İspanya Ankara Büyükelçisi Cristina Latorre Sancho katıldı.

"EMEĞİ GEÇEN HERKESE TEŞEKKÜR EDİYORUM"

Törende konuşan Ulaştırma ve Altyapı Bakan Abdulkadir Uraloğlu, "Burada çok ciddi bir emek var. Özelleştirme İdaresi Başkanımız ve değerli personelinin, yine bizim Bakanlığımızın, arkadaşlarımızın çok değerli katkıları, emekleri var. Elbette bu ihaleye hazırlanan hem Türk hem İspanyol hem de Arjantin firmalarının ciddi bir finansman ve ihaleye hazırlık süreçleri var. Emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Yine firmalarımızı tebrik ediyorum, gerçekten çok rekabetçi bir fiyat verdiler" dedi.

Açıklamasında önce yolların yapıldığını dile getiren Uraloğlu,"Önce at arabaları, yaya yolları vesaire, sonra araç yollarını yaptık ve araç yollarını bir standartta yaptık. Sonra o standartlara göre gidecek olan araçları yaptık. Araçlar geliştikçe yolların standardını değiştirdik ve birbiriyle eşgüdüm haline getirdik. Şimdi yollarımızın da araçlarımızın da standartları var ve bunların sürekli korunması lazım. Tabii yollarımızın standardını korumak birincil derecede bizim Bakanlığımızın işi. Hem inşa etmek hem de onları korumak. Aynı standartta seyredilebilir durumda tutmak" ifadelerini kullandı.

Uraloğlu, sadece bunun yeterli olmadığını vurgulayarak, "Üretilen araçların da mutlaka o üretim standartlarında seyahat ediyor olmaları gerekir. Onun için de araç muayene ihtiyacı bizim karşımıza çıkmıştır. Şöyle dünyaya baktığımızda 1900'lü yılların başında başlayan süreç var. Almanya'da, Amerika'da vesaire. Türkiye'ye geldiğimizde 1953 yılında Karayolları, Emniyet Müdürlüğü ve Şoförler Odası'nın başlatmış olduğu bir araç muayene süreci var. Sonrasında 1985 yılında Karayolları'na verilmiş bu görev ve o gün çok fazla da bir ekipmanın olmadığı, daha çok kişisel becerilerle yapılan bir araç muayene süreci vardı" şeklinde konuştu.

210 MİLYON ADET ARAÇ MUAYENESİ YAPILDI

Uraloğlu, araç sayısı ve teknolojisinin artmasıyla kişisel becerilerin yeterli olmadığını vurgulayarak sözlerine şöyle devam etti:

352 ARAÇ MUAYENE İSTASYONUYLA HİZMET VERİLECEK

Yeni teknolojilerle, yeni ekipmanlarla ve ekiplerle donatılmış bir araç muayene sürecine ihtiyaç olduğunu belirten Uraloğlu, "Bugün imzalarını attığımız ihale sürecini tamamladık. Arazideki araç muayene istasyonlarının kurulumları başladı. 352 tane toplam araç muayene istasyonuyla vatandaşımıza hizmet edeceğiz. Tabii burada mümkün olduğu kadar insan faktörünü minimize edeceğiz. Araç ilk istasyona girerken plaka tanıma sistemiyle başlayıp sonrasında da oradaki sürücünün ve teknisyenin mümkün olduğu kadar sürecin içerisinde olmadığı, araç sahibinin olmadığı, tamamen otomasyon sistemiyle ve belli ekranlarda da aşamaları izlenebilen bir sistemi kurmuş olacağız. Ve bu sayede olabilecek olan tartışmaları, olabilecek soru işaretlerini de tamamen ortadan kaldırmış olacağız" dedi.

KREDİ KARTI KOMİSYON SORUNU ORTADAN KALKACAK

Vatandaşların talep ettiği ve zaman zaman eleştirdiği kredi kartı komisyonu hakkında da açıklamada bulunan Uraloğlu, "Kredi kartlarından alınmış olan komisyonlar doğrudan buradaki araç sahibi veya şirket sahiplerine yükleniyordu. Biz ihaleye şart koyarak bunun yüklenici tarafından üstlenilmesini sağlamış olduk. İnşallah 2027'nin Ağustos ayında işletmeye girdiğimizde artık kredi kartı problemi ya da kredi kartı komisyon problemi de ortadan kalkmış olacak. En üst seviyede dünyada ne varsa Türkiye'de de o olacak" ifadelerini kullandı.

FİNANSMAN AYNI GÜN KAPANDI

Sözleşmeye TURKA adına imza atan TURKA Yönetim Kurulu Başkanı Halis Ezer ise Türkiye'de araç muayene hizmetlerinde yeni dönemin başlangıcını temsil eden bu anlaşmayla üstlendikleri sorumluluğa dikkat çekerek şunları söyledi:

Sürecin baştan sona planlandığı gibi ilerlediğini belirten Ezer, "Önümüzde 90 günlük yasal bir ödeme süresi vardı. Bu süreyi beklemeden yükümlülüğümüzü hemen yerine getirdik ve sözleşmeyi imzaladığımız gün finansmanımızı da kapattık. Taahhüt ettiğimiz tüm istasyonları zamanında tamamlayarak hizmete sunacağız" diye konuştu.

Ezer ayrıca projenin tüm aşamalarının Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün sevk ve idaresinde, Bakanlığın denetim ve kontrolü altında yürütüleceğini vurguladı.

Sözleşmeye kadar geçen dönemde saha hazırlıklarının kesintisiz sürdüğünü ifade eden Halis Ezer, Türkiye genelindeki iş ortaklarının yüzde 90'ıyla anlaşmaların tamamlandığını, 20'yi aşkın inşaat firmasıyla eş zamanlı yürütülecek yatırım programı kapsamında istasyonların planlanan takvim doğrultusunda sisteme katılacağını kaydetti. Ezer, yeni nesil araç muayene istasyonu konseptinin kısa süre içinde hizmete alınacak örnek istasyonda ilk kez kamuoyuna tanıtılacağını bildirdi.

TALEBİ KARŞILAYACAK YENİ KAPASİTE

Türkiye'de trafiğe kayıtlı araç sayısı 34,5 milyona ulaşırken, yıllık araç muayene sayısı tekrarlanan işlemlerle birlikte 16 milyona yaklaşıyor. Her yıl 1 milyondan fazla yeni aracın trafiğe katıldığı pazarda yeni altyapı artan talebi karşılayacak kapasiteyle planlandı.

Tamamı özel sektör tarafından finanse edilecek yatırım programı kapsamında 81 ilde 249 sabit, 103 mobil araç muayene istasyonu ve 900 muayene hattı kurulacak. Şartnamede 75 olarak öngörülen mobil istasyon sayısı, hizmete erişimi artırmak amacıyla ilk aşamada 103'e çıkarıldı. Mobil istasyon sayısı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının değerlendirmeleri ve sahadaki ihtiyaçlar doğrultusunda ilerleyen dönemde artırılabilecek.

Yeni dönemde araç muayene süreçleri yapay zekâ destekli görüntü işleme, çok noktalı kamera altyapısı ve lazer tarama teknolojileriyle desteklenecek. Randevu, bilgilendirme ve sonuç görüntüleme süreçleri dijital kanallar üzerinden yürütülürken, manuel işlemler en aza indirilecek. Böylece daha hızlı, daha güvenilir ve daha verimli bir hizmet altyapısı oluşturulması hedefleniyor.

TURKA HAKKINDA

TURKA, 24 Şubat 2025 tarihinde gerçekleştirilen araç muayene hizmetleri özelleştirme ihalesini 1,72 milyar dolarlık teklifle kazanan MOI Ortak Girişim Grubu tarafından kuruldu. Şirket, 2027–2047 döneminde Türkiye genelinde 81 ilde araç muayene istasyonlarının yapımı, bakımı ve işletilmesi ile araç muayene hizmetlerinin yürütülmesinden sorumlu olacak. Hizmet devri 15 Ağustos 2027 tarihinde gerçekleştirilecek.