3600 ek gösterge çıkacak mı? Emekli intibak yasasında son durum ne? Kıdem tazminatı reformu nasıl olacak?

Son dakika... 1.5 milyon memurun beklediği 3600 ek gösterge ile ilgili çalışmalar sürüyor. Polisler, hemşireler, din görevlileri ve öğretmenleri yakından ilgilendiren 3600 ek gösterge ile ikramiyelerin 25 bin TL'ye kadar artması bekleniyor. Kamu çalışanları 3600 ek göstergenin kendilerine de uygulanması gerektiği yönünde talepte bulunuyor. 250 bin civarında vatandaş 3600 ek gösterge çalışmaları nedeniyle emekliye ayrılmıyor ve dilekçelerini bekletiyor. 3600 ek göstergenin yürürlüğe girmesi sonrası 250 bin kişinin dilekçesini devlete teslim etmesi beklenirken, ödeme yükünün oldukça artacağı da göz önünde bulunduruluyor. Başta Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı olmak üzere AK Parti grubu 3600 ek gösterge ile ilgili çalışmaları öncelikli konular arasına alarak titizlikle sürdürüyor. Sabırsızlıkla açıklama bekleyen vatandaşlar, "3600 ek gösterge çıktı mı, çıkacak mı, ne zaman çıkacak? 3600 ek gösterge maaşları ne kadar yükseltecek?" sorularına yanıt arıyor. İşte 3600 ek gösterge ile ilgili çalışmalarda son durum...

3600 EK GÖSTERGE NEDEN ÖNEMLİ?

3600 ek gösterge memurların çalışırken aldıkları maaşları artırıyor. Ancak, ek göstergenin esas faydası emekli ikramiyesi ve emekli aylığında görülüyor.

Ek göstergenin 3600'e çıkmasıyla, 25 yıl hizmeti bulunan kapsamdaki memurların emekli aylığı 642 TL ile 727 TL arasında artacak. Emekli aylığındaki artıştan, daha önce emekli olanlar ve bundan sonra emekli olacak kişiler yararlanacak.

3600 ek gösterge emekli ikramiyesinde ise 25 yıl hizmeti bulunan memurlar için 20 bin 600 lira ile 28 bin 800 lira arasında artış anlamına geliyor. İkramiye tutarı, her hizmet yılı için 824 lira ile bin 152 lira arasında artıyor. Dolayısıyla hizmet süresi arttıkça ikramiye farkı da artıyor.

Emekli ikramiyesi, emekli olunan tarihteki ek gösterge üzerinden ödeniyor, geriye dönük ödeme yapılmıyor. Bu nedenle, 3600 ek gösterge kapsamında olup da emekliliği hak etmiş kişiler, daha yüksek ikramiye alabilmek için yasa çıkmadan emeklilik dilekçesi vermek istemiyor.

3600 EK GÖSTERGE KİMLERE VERİLECEK?

Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, 3600 ek göstergede 4 meslek için tek paket hazırlandığını açıkladı. Öğretmen, polis, hemşire, din görevlileri ayrım yapılmaksızın aynı paket kapsamına alınırken, yeni göstergeyle emekli olacak memurların maaşları, emekli ikramiyeleri yaklaşık yüzde 20 yükselecek.

Emekli ikramiyeleri ortalama 25 bin lira artacak. Paket kapsamında yaklaşık 280 bin polis, 1.1 milyon öğretmen, 110 bin hemşire, 120 bin din görevlisi düzenlemeden yararlanacak.

3600 EK GÖSTERGE MAAŞLARI NASIL ETKİLEYECEK?

Dört meslek grubunun emekli aylığı, 3000 ek göstergeye tabi olup 25 yıl hizmeti bulunan ve 1/4'ünden emekli olanlar için 2 bin 950 lirada eşitlenecek. Hemşirelerin 2 bin 349 TL olan emekli aylığı 601 TL; öğretmen ve din görevlilerinin 2 bin 417 TL olan emekli aylığı 533 TL; polislerin 2 bin 517 TL olan emekli aylığı da 433 TL artırılacak. 30 yıl hizmeti bulunup ek göstergesi 3000'den 3600'e çıkarılanların emekli aylığındaki artış 641 liraya ulaşacak.

25 yıl hizmeti bulunan ve ek göstergesi 2200'den 3600'e çıkarılanların emekli aylıkları 2 bin 352 liradan 2 bin 950 liraya; 30 yıl hizmeti bulunan ve ek göstergesi 2200'den 3600'e yükseltilenlerin emekli aylıkları da 2 bin 510 liradan 3 bin 147 liraya çıkarılacak.

Ek gösterge 3000'den 3600'e çıkarıldığında, söz konusu memur kesiminin çok az bir kısmı için maaş artışı olabilecek. Gösterge değişikliği ile emeklilik kesintisi artacağı için memurların büyük bölümünün çalışırken aldığı maaşta ise 33-41 TL arasında düşüş olacak.

3600 ek gösterge bekleyen 247 bin polis, 925 bin öğretmen, 200 bin hemşire, 144 bin din görevlisi var.

3600 EK GÖSTERGE NE ZAMAN ÇIKACAK?

250 BİN EMEKLİLİK DİLEKÇESİ BEKLİYOR

Emeklilik yaşı gelen 250 bin kişi emeklilik dilekçesini vermedi. Memurlar emekli olduklarında daha yüksek maaş alabilmek ve 3600 ek göstergeden faydalanabilmek için yasanın bir an önce yürürlüğe girmesini bekliyor.

ÖNCELİKLİ KONULAR ARASINDA YER ALIYOR

Kamu personelinin 3600 ek gösterge beklentisiyle ilgili taslak çalışmaların yakında dönemde Meclis gündemine gelmesi bekleniyor. AK Parti olarak vatandaşların ihtiyaçlarını ve beklentilerini bildiklerini aktaran AK Parti Sivil Toplum ve Halkla İlişkilerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Jülide Sarıeroğlu ise 3600 ek gösterge çalışmalarının da en kısa sürede yasal olarak hayata geçeceğini dile getirdi.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yerel seçim öncesinde 3600 ek göstergenin, Meclis çalışmalarına başladıktan sonra ilk gündeme gelecek konulardan olacağını açıklamıştı.

Meclis takvimine göre, gelecek ay gündeme gelmesi öngörülen yeni düzenlemeye ilişkin Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ile ilgili bakanlıkların çalışmaları sürüyor.

İKRAMİYELER EN AZ 25 BİN LİRA ARTACAK

Ek gösterge yürürlüğe girdiği andan itibaren, mevcut emeklilerin aylıklarına yansıyacak. Emekli ikramiyeleri emekli olunan tarihteki ek gösterge üzerinden ödendiği için geriye doğru ek ödeme söz konusu olmayacak. Düzenleme emeklilik durumunda alınacak maaş ve ikramiyede yüzde 20'nin üzerinde artış olacak. Ek göstergenin 2200'den 3600'e çıkmasıyla birlikte 25 yıl hizmeti bulunan öğretmen, din görevlisi, hemşire, polis ve idarecilerin ikramiyeleri en az 25 bin lira artacak. Yapılacak düzenlemeden emeklilerin dul ve yetimleri de yararlanacak.

MALİYET NE OLACAK?

3600 ek gösterge çalışmaları Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın bütçe hassasiyetleri açısından da önem taşıyor. Yasa çıktıktan sonra bir yandan yüksek tutarlı emekli ikramiyesi ve emekli maaşı ödemesi gündeme gelecek, bir yandan da aynı anda emekli olanlardan dolayı öğretmen, polis ve hemşire açığı ortaya çıkacağı için yeni personel ihtiyacı doğacak.

3600 EK GÖSTERGE NEDİR?

Ek gösterge memurların, aylık ücretlerinin, emekli aylıklarının ve emekli ikramiyelerinin belirlenmesinde önemli unsurlardan biridir. Ek göstergelerin yüksek olması emekli aylığı ve ikramiyesinin de yüksek olması demektir. Bu nedenle memurlar bulundukları unvanların 1'inci derece kadroları için belirlenen ek gösterge rakamlarının yüksek olmasını istemektedirler.

KIDEM TAZMİNATI REFORMUNDA SON DURUM?

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, güçlü bir tamamlayıcı emeklilik sistemini hızla hayatı geçirmeyi planladıklarını vurguladı.

Albayrak, tamamlayıcı emeklilik sisteminin bir parçası olarak kıdem tazminatı fonunun hayata geçirileceğini belirtirken, çalışanlardan ve işverenden yapılacak kesintilerin bireysel emeklilik sistemi (BES) ile entegre kıdem tazminatı fonunda toplanacağını ifade etti.

Albayrak, 2020 yılından itibaren fonu hayata geçirmeyi hedeflediklerine dikkat çekerek, "Bu yeni yapıyla birlikte 5 yılda, sistemde biriken fonların milli gelirin yüzde 10'unun üstüne çıkacağını öngörüyoruz. Oluşturacağımız sistem tüm ana paydaşlara, yani çalışanlara, işverenlere ve devletimize katma değeri en yüksek olacak şekilde oluşturulacaktır' dedi.

2017'DE RAFA KALKMIŞTI

Kıdem tazminatı fonu kurulmasına ilişkin bundan önceki en somut çalışma 2017 yılında Mehmet Müezzinoğlu'nun Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı döneminde gündeme geldi.

Müezzinoğlu, işçi ve işveren kesiminin temsilcileriyle peş peşe toplantılar yaptı. O tarihte TÜRK-İŞ başta olmak üzere gerek işçi sendikalarından, gerekse TOBB ve Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) gibi işveren örgütlerinden kıdem tazminatı fonuna olumsuz tepkiler geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "Uzlaşmadan gelmeyin" talimatı dolayısıyla, Müezzinoğlu kıdem tazminatı fonu çalışmalarını rafa kaldırdı.

Ancak, geçen yıl ekim ayında açıklanan Yeni Ekonomi Programı (YEP) ve Cumhurbaşkanlığı 2019 Yıllık Programı'nda, tarafların uzlaşmasıyla kıdem tazminatı reformunun yapılacağının açıklanmasıyla konu yeniden raftan indirildi.

KIDEM TAZMİNATI FONU SİSTEMİ NASIL İŞLEYECEK?

Çalışanlara şu an 12 aylık hizmete karşılık 30 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödeniyor. Bu, aylık ücretin yüzde 8.3'üne karşılık geliyor. Bireysel hesaba dayalı olacak kıdem tazminatı fonuna her ay hangi oranda kesinti yapılacağı belirsizliğini koruyor. İşçi tarafı, yüzde 8.3'ün altında bir oran belirlenmesinin kıdem tazminatının 30 günün altına düşmesi anlamına geleceğini belirterek karşı çıkıyor.

İşveren kesimi, fona yapılacak kesintinin düşük oranda belirlenmesini, yıllar içinde fonda biriken para nemalanacağı için aradaki farkın kapanacağını savunuyor. Konu gündeme geldiğinde en büyük pazarlık bu noktada yaşanacak.

YÜZDE 25 DEVLET KATKISI

Fona devletin de katkı yapması bekleniyor. Sosyal güvenlik primleri ve BES'te devlet yüzde 25 oranında katkıda bulunuyor. Devletin, kıdem tazminatı fonuna da işçi ve işveren adına yapılacak kesintinin yüzde 25'i oranında katkıda bulunması bekleniyor.

PARA NE ZAMAN ÇEKİLEBİLECEK?

En önemli sorulardan birini de kıdem tazminatı fonunda biriken paranın ne zaman çekilebileceği oluşturuyor. Mevcut sistemde işten atılan işçinin kıdem tazminatı hemen ödeniyor. Öngörülen sistemde prensip olarak, fonda biriken para BES'te olduğu gibi 56 yaşından önce çekilemeyecek.

Daha önceki taslakta, 56 yaşından önce sadece belli koşullarda para çekilmesi öngörüldü. Örneğin ev alırken fonda biriken paranın yarısının çekilmesi, bu hakkı kullanabilmek için ise 15 yıl birikim yapılması düşünülüyor.

KIDEM TAZMİNATI NEDİR?

Belirli bir süre çalıştıktan sonra işine son verilen ya da emeklilik dolayısıyla işinden ayrılmak durumunda bulunan işçiye, çalıştığı süreye göre, işyerince topluca ödenen para.

İHBAR TAZMİNATI NEDİR?

İş sözleşmesi işçi veya işveren tarafından sonlandırılırken işçinin işyerindeki kıdemine göre, ya belli bir süre önceden bildirimde bulunması ya da bu süreye ait ücretin diğer tarafa peşin olarak ödenmesi gerekmekte olup, uygulamada bu düzenlemeye ihbar süresi ve ihbar tazminatı denilmektedir.

KIDEM TAZMİNATI NEYE GÖRE BELİRLENİR?

İşçinin kıdem tazminatı hesabında çalıştığı süreye bakılır. Her tam yıl için işverence, işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. 1 yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır. Kıdem tazminatının hesaplanması, işçinin son brüt ücreti üzerinden yapılır. Brüt ücret sadece işçinin maaşından ibaret değildir. Yemek yardımı, yol parası ya da ikramiye gibi ödemeler de brüt maaş hesabında ve kıdem tazminatı ödemesinde dikkate alınır.

İNTİBAK NEDİR?

Arapça kökenli olan İntibak, uyum ve iki şeyin ölçülerinin birbirini tutması olarak ifade ediliyor. Emeklilik maaşlarını etkileyen intibak zammı, prim kazancı ve prim ödeme gün sayısı aynı olmasına rağmen farklı aylıklar alan emekliler arasında denge sağlamak amacıyla düzenlenecek.

Sigortalıların çalıştıkları dönemlerdeki kanun hükümlerinin esas alınmasıyla emekli aylıkları karma sisteme göre hesaplanıyor. Prim kazancı ve primlerinin ödeme gün sayısı aynı olmasına rağmen, farklı tarihlerde emekli olunması halinde emekli aylıkları eşit olmuyor. Bu durumun düzeltilmesi için güncelleme kat sayısı ve aylık bağlama oranlarında eşitliği sağlayacak düzenlemeler yapılması "intibak" olarak adlandırılıyor.

EMEKLİ İNTİBAK YASASI NEDEN ÖNEMLİ?

Türkiye'de sosyal güvenlik kurumları arasındaki farklılıklar 2008 reformuyla çözüme kavuşturuldu. Böylece Emekli Sandığı, SSK ve BAĞ-KUR; Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) çatısı altında birleştirildi. Birçok işlem daha hızlı ve kolay hale gelirken, emeklilik sistemi ve ücretlendirme yöntemleri ise maalesef değişmedi.

Emeklilik şartları da, ücret sistemi de, zam usulleri de farklı farklı uygulanmaya devam ediyor. Burada da mutlak surette bir norm birliği gerekiyor. Bunun yanında aynı kurumdan emekli olanlar arasında da ücret farklılıkları ortaya çıkıyor.

Aynı şartlarda fakat farklı tarihlerde emekli olanlar, birbirinden çok farklı ücretler alıyor. Bunun düzeltilmesi için 2000 yılından önce emekli olan SSK'lılar için bir düzenleme yapılmış ve 355 lirayı bulan artışlar sağlanarak sorun bir nebze olsun çözülmüştü. Ancak hem Bağ-Kur emeklileri hem de 2000 yılı ve sonrası emekli olanlar için mağduriyet devam ediyor.

200 LİRA NEFES OLDU

2015 yılında yapılan seyyanen zam özellikle düşük maaş alan emekliler için bir nefes olmuştu. Maaşı bin lira ve altında olanlara 100 lira seyyanen zam verilirken, bin ile bin 100 lira arasındaki aylıklar da bin 100 liraya tamamlanmıştı.

5 milyon emekli söz konusu düzenlemeden yararlanmış; bunların yaklaşık 3.5 milyonu 100 lira, kalanları da 1 ile 99 lira arasında değişen tutarda seyyanen zam almıştı. Bunun ardından 2016 yılında tüm SSK ve Bağ-Kur emeklilerine tekrar 100 liralık daha seyyanen zam yapıldı.

Böylece maaşı 1.100 liranın altında olanlar 200 lira, diğerleri ise 100 lira seyyanen zam almış oldular. Yıllık artış ise 1.100 liranın altında maaş alanlar için 2.400 lira diğerleri için ise 1.200 lira oldu.

TEKRAR GÜNDEME GELDİ

2000 yılı ve sonrasında emekli olanlar için intibak ilk olarak ombudsmanın tavsiyesi üzerine gündeme gelmişti. Daha sonra konu emekliler dernekleri tarafından yargıya intikal ettirildi ve son olarak Anayasa Mahkemesi'ne kadar geldi.

Buradan çıkacak sonuca göre düzenleme yapılması gerekiyor. 2015 ve 2016 yılında yapılan seyyanen zamlar gibi bir uygulama ile özellikle belli bir miktarın altında maaş alanların yeni emekliler ile arasındaki farkı kapatacak gibi görünüyor.

İNTİBAK YASASIYLA NE KADAR ZAM GELECEK?
Yani düzenleme, her emekliye farklı yansıyacak. 2000 yılı öncesinde emekli olan yaklaşık 2 milyon SSK'lı 50 ile 355 lira arasında zamdan yararlanmıştı.

İNTİBAK YASASINDA SON DURUM NE?

Emekli olan vatandaşların intibak yargı süreci için heyecanlı bekleyişleri sürüyor. İntibak yasasına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Açıklamaya yapıldığında haberimizin içinde bulabilirsiniz.

İNTİBAK YASASINDAN KİMLER FAYDALANACAK?

İntibak yasasının ne zaman çıkabileceğin henüz netlik kazanmazken, olası bir düzenlemeden 2000 yılından sonra emekli olanların faydalanacağı bildirildi.

İNTİBAK ZAMMI NEDİR?

Arapça kökenli olan İntibak, uyum ve iki şeyin ölçülerinin birbirini tutması olarak tanımlanıyor. Emeklilik maaşlarını etkileyen intibak zammı, prim kazancı ve prim ödeme gün sayısı aynı olmasına rağmen farklı aylıklar alan emekliler arasında denge sağlamak amacıyla uygulanıyor. Sigortalıların çalıştıkları dönemlerdeki kanun hükümlerinin esas alınmasıyla emekli aylıkları karma sisteme göre hesaplanıyor.

Prim kazancı ve primlerinin ödeme gün sayısı aynı olmasına rağmen, farklı tarihlerde emekli olunması halinde emekli aylıkları eşit olmuyor. Bu durumun düzeltilmesi için güncelleme kat sayısı ve aylık bağlama oranlarında eşitliği sağlayacak düzenlemeler yapılması "intibak" olarak adlandırılıyor.

HAL YASASI NEDİR?

Kamuoyunda "Hal Yasası" olarak bilinen 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'da yapılacak düzenlemeyle sebze ve meyve ticareti sektöründe köklü dönüşümler yapılacak.

Bu kapsamda, hallerin altyapısı yenilenecek ve yeni bir bakış açısıyla modernizasyonu sağlanacak. Üretici ve tüketici hakları açısından büyük önem taşıyan yeni yasanın, fiyat istikrarının sağlanmasına katkı vermesi bekleniyor. Sebze ve meyve piyasasında revizyon niteliğindeki yeni "Hal Yasası" ile çeşitliliğinin ve işlem hacminin artması planlanıyor. Ayrıca hem ürün kalitesi, hem maliyeti, hem zamanlaması, hem de israfı noktasında kritik bir ekosistem amaçlanıyor.

HAL YASASI NASIL OLACAK?

Hal Yasası'na değinen Pekcan, Türkiye'de yıllık üretilen 50 milyon ton yaş sebze ve meyvenin yaklaşık yüzde 30'unun zayi olduğuna dikkati çekti. Pekcan, çıkarılacak yasayla üreticiyi ve tüketiciyi korumaya, sistemi kayıt altına almaya ve zayiatı azaltmaya çalıştıklarını vurgulayarak, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu, hem sağlıklı ürün hem gıda güvenliği hem de enflasyonla mücadele yolunda hizmet veren bir paket. Üzerinde çalıştığımız taslak bir çerçeve. Bunun içini paydaşlarıyla beraber dolduracağız. STK'lerle her konuda beraber hareket ediyoruz. Bir eyleme geçerken çalışma grupları kuruyoruz.

O gruptan çıkacak ortak akılla hareket ediyoruz. Bunun da üretici bölgesi hal tarafı, tüketici bölgesi toptan hal tarafı var. İki tarafta da soğuk hava depoları, soğuk zincir, ambalaj standardı konusunda çalışmalarımızı tamamladık. Bunların uygulamasına hallerin devreye girişiyle başlayabileceğiz. Altyapımızı, çalışmalarımızı hazırladık. Buralarda sadece sebze meyve değil, et ve süt ürünleri, kanatlı hayvan, çiçek ve gerektiğinde diğer gıda ürünleri de yer alacak."

Pekcan, üretici birliklerinin kooperatifleşmesi için destek vereceklerini de belirterek, "Tüketici toptancı halinde üretici birlikleri için kiralar çok daha düşük olacak. Onlara yüzde 75 indirim sağlayacağız. Hal rüsumunu kaldıracağız. Vergi oranı herkese yüzde 4 ise üretici birliklerine yüzde 2 olarak uygulayacağız. Herhangi bir ticaret erbabının, esnafın zarar görmesini kesinlikle istemeyiz. Şu anki durumda her şey üreticinin sırtında. Mevcut sistemin ne üreticiye faydası var ne tüketiciye. Biz bunu düzgün kurguladığımız zaman herkesin memnun olacağı bir sistem olacak." dedi.

ANKARA VE İSTANBUL PİLOT BÖLGE OLACAK

Hal Yasası'nın çıkmasının uzun sürmeyeceğini ifade eden Pekcan, tüm paydaşlarla ortak çalışma yürüttüklerini vurguladı. Bakan Pekcan, üretici toptancı hali ile tüketici toptancı halinin iç yapısını yönetmelikle belirleyeceklerini dile getirerek, şöyle konuştu: