Yeni İran barış teklifi krize yol açtı: Netanyahu ve Trump birbirine girdi

ABD ile İran arasındaki anlaşmazlıkları gidermek amacıyla Katar ve Pakistan öncülüğünde yeni bir barış taslağı hazırlandığı belirtildi. Bölgedeki diğer arabulucu ülkelerin de katkı sunduğu teklifin, taraflar arasındaki farkları kapatmayı hedeflediği ifade edildi.

Söz konusu girişim, Trump'ın İran'a yönelik büyük çaplı bir saldırı emri verme ihtimali ile diplomatik anlaşma arayışı arasında gidip geldiği bir dönemde gündeme geldi.

TRUMP ANLAŞMA NETANYAHU SAVAŞ DEDİ

Katil Netanyahu'nun ise müzakerelere son derece şüpheyle yaklaştığı ve İran'ın askeri kapasitesini daha fazla zayıflatmak için savaşın yeniden başlamasını istediği aktarıldı. İsrail Başbakanı'nın, İran'ın kritik altyapısını hedef alarak rejimi daha da zayıflatmayı amaçladığı belirtildi.

Trump ise hâlâ bir anlaşmaya varılabileceğini düşündüğünü ancak bunun başarısız olması halinde savaşı yeniden başlatmaya hazır olduğunu söyledi.

"SINIR ÇİZGİSİNDE"

ABD Başkanı çarşamba günü Coast Guard Academy'de yaptığı açıklamada, "Tek soru şu: Gidip işi tamamen bitirecek miyiz yoksa bir belge mi imzalayacaklar? Göreceğiz" dedi.

Trump daha sonra yaptığı başka bir açıklamada ise ABD ile İran'ın "anlaşma ile savaşın yeniden başlaması arasındaki sınır çizgisinde" olduğunu ifade etti.

Trump ayrıca Netanyahu için, "İran konusunda ne istersem onu yapacaktır" derken, iki liderin ilişkilerinin iyi olduğunu söyledi. Haberde, tarafların geçmişte İran konusunda zaman zaman görüş ayrılığı yaşadığı ancak savaş süresince koordinasyonu koruduğu savunuldu, ta ki gerçekleşen telefon görüşmesine kadar.

İran ise güncellenmiş öneriyi değerlendirdiğini doğruladı ancak şu ana kadar tutumunda esneklik sinyali vermedi.

TRUMP-NETANYAHU GÖRÜŞMESİNDE TANSİYON YÜKSELDİ

Habere göre Trump ile Netanyahu salı akşamı uzun ve "zor" bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Görüşme hakkında bilgi sahibi ABD'li bir kaynak, Trump'ın Netanyahu'ya arabulucu ülkelerin ABD ile İran'ın imzalayacağı bir "niyet mektubu" üzerinde çalıştığını söylediğini aktardı.

Söz konusu belgeyle savaşın resmen sona erdirilmesi ve İran'ın nükleer programı ile Hürmüz Boğazı'nın açılması gibi konuların ele alınacağı 30 günlük müzakere sürecinin başlatılması hedefleniyor.

KATİL KÜPLERE BİNDİ

İki İsrailli kaynak liderler arasında izlenecek yol konusunda ciddi görüş ayrılığı bulunduğunu belirtirken, ABD'li kaynak ise "Bibi görüşmeden sonra çılgına dönmüştü" ifadesini kullandı.

Kaynak ayrıca İsrail'in Washington Büyükelçisi'nin, Netanyahu'nun görüşmeden duyduğu rahatsızlığı ABD'li Kongre üyelerine ilettiğini öne sürdü. Ancak büyükelçilik sözcüsü bu iddiayı reddederek "Büyükelçi özel görüşmeler hakkında yorum yapmaz" açıklamasında bulundu.

Kaynaklardan ikisi, Netanyahu'nun müzakerelerin önceki aşamalarında da büyük endişe duyduğunu ancak anlaşmaların sonuçsuz kaldığını hatırlattı.

Bir kaynak ise "Bibi her zaman endişelidir" yorumunu yaptı.

İRAN'DAN ŞARTLI MESAJ

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, görüşmelerin başarılı olması için ABD'nin İran gemilerine yönelik "korsanlığı" sona erdirmesi ve dondurulan İran fonlarını serbest bırakmayı kabul etmesi gerektiğini söyledi.

Ayrıca İsrail'in Lübnan'daki savaşı durdurmasının da şart olduğu ifade edildi.

Trump ise "Doğru cevabı alamazsak savaş çok hızlı şekilde yeniden başlayabilir" dedi ancak görüşmelere birkaç gün daha şans tanımaya hazır olduğunu belirtti.

Trump, "Eğer birkaç gün bekleyerek insanların ölmesini engelleyebilirsem bunun çok iyi bir şey olduğunu düşünüyorum" ifadelerini kullandı.

Beyaz Saray ve İsrail Başbakanlık Ofisi ise haberle ilgili yorum yapmayı reddetti.

Haberde ayrıca Netanyahu'nun önümüzdeki haftalarda Trump ile görüşmek üzere Washington'a gitmek istediği belirtildi.

KATAR, TÜRKİYE VE SUUDİ ARABİSTAN DEVREDE

Kaynaklara göre Pakistan, Katar, Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır son günlerde taraflar arasındaki boşlukları kapatmak amacıyla yeni teklif üzerinde çalışıyor.

İki Arap yetkili ve bir İsrailli kaynağa göre Katar kısa süre önce ABD ve İran'a yeni bir taslak sundu. Başka bir kaynak ise ayrı bir Katar taslağı bulunmadığını, Doha yönetiminin Pakistan'ın önceki önerisi üzerinden tarafları uzlaştırmaya çalıştığını söyledi.

Bir Arap yetkili, Katarlı bir heyetin hafta başında İranlı yetkililerle görüşmek üzere Tahran'a gittiğini belirtti.

İran Dışişleri Bakanlığı ise çarşamba günü yaptığı açıklamada görüşmelerin "İran'ın 14 maddelik önerisi temelinde" sürdüğünü duyurdu. Açıklamada Pakistan İçişleri Bakanı'nın da arabuluculuk amacıyla Tahran'da bulunduğu kaydedildi. Bunun bir haftadan kısa süre içinde gerçekleştirilen ikinci ziyaret olduğu belirtildi.

Yeni girişimin hedefinin, İran'dan nükleer programına ilişkin daha somut taahhütler almak ve ABD'den dondurulmuş İran fonlarının nasıl aşamalı olarak serbest bırakılacağına dair daha net güvenceler elde etmek olduğu ifade edildi.

Ancak kaynaklar, İran'ın yeni taslağı kabul edip etmeyeceğinin ya da pozisyonunda ciddi değişiklik yapıp yapmayacağının hâlâ belirsiz olduğunu vurguladı.

Katarlı bir diplomat ise, "Katar daha önce olduğu gibi şimdi de Pakistan öncülüğündeki arabuluculuk çabalarını desteklemektedir. Bölge ve halkların yararı için gerilimin düşürülmesini savunmayı sürdürüyoruz." dedi.