Washington Post: Trump yönetimi, Mali'de DEAŞ ve El Kaide bağlantılı terör örgütlerine yönelik askeri operasyon seçeneğini değerlendiriyor

Konuya ilişkin değerlendirmeler hakkında bilgi sahibi mevcut ve eski ABD'li yetkililere göre, planın onaylanması halinde Mali, Trump'ın ikinci başkanlık döneminin başlamasından bu yana askeri saldırı emri verdiği sekizinci ülke olacak.

Trump, ikinci dönemine başlarken önceliğinin küresel çatışmaları sona erdirmek ve ABD kaynaklarını Amerikan halkına yönlendirmek olacağını söylemişti.

YÖNETİM İÇİNDE GÖRÜŞ AYRILIĞI

Ancak üst düzey ABD'li yetkililer arasında JNIM'e karşı askeri operasyon düzenlenip düzenlenmemesi konusunda görüş ayrılığı bulunuyor.

Kaynaklara göre operasyon seçeneğini en güçlü şekilde savunan isimlerden biri, Ulusal Güvenlik Konseyi'nin Terörle Mücadeleden Sorumlu Kıdemli Direktörü Sebastian Gorka.

Tam adı Cemaat Nusret el-İslam vel Müslimin (JNIM) olan örgüt, Mali'de güçlü bir yapılanma kurarken Batı Afrika'nın kıyı ülkelerine yönelik saldırılarını da artırdı. Örgüt, bölgenin en iyi silahlanmış ve dünyanın en güçlü silahlı yapılanmalarından biri olarak değerlendiriliyor.

Mali hükümeti, Gorka ve Pentagon konuya ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

BEYAZ SARAY'DAN DİKKAT ÇEKEN AÇIKLAMA

Beyaz Saray ise Trump'ın askeri operasyon emri verip vermeyeceğine ilişkin soruya doğrudan yanıt vermedi.

Yönetimden bir yetkili, ABD'nin Kuzey ve Batı Afrika ülkelerini terörle mücadele kapsamında Amerikan savunma ekipmanları ve hizmetleri satın almaya teşvik ettiğini söyledi.

Yetkili, Sahra Çölü'nün güneyindeki geniş yarı kurak bölge olan Sahel'deki terör tehdidinin "çok uluslu bir sorun" olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Bölgesel ortaklarımızı ve NATO müttefiklerini, Sahel Devletleri İttifakı'nın JNIM ve DEAŞ'a karşı yürüttüğü mücadeleyi desteklemeye çağırıyoruz."

RUSYA ELEŞTİRİSİ

Sahel Devletleri İttifakı; Mali, Burkina Faso ve Nijer'den oluşuyor. Bu ülkelerde son yıllarda darbelerle seçilmiş hükümetler devrilirken Batı ile ilişkiler büyük ölçüde zayıfladı ve güvenlik alanında Rusya ile iş birliği arttı.

ABD yönetimi ise başarısızlığın askeri yönetimlerden ziyade Rusya'dan kaynaklandığını savundu.

Bir ABD'li yetkili, "Rusya'nın Mali için etkili bir güvenlik ortağı olmadığı kanıtlandı." değerlendirmesinde bulunarak diğer Afrika ülkelerinin de Moskova'nın terörle mücadeledeki performansından ders çıkarması gerektiğini söyledi.

MALİ YILLARDIR ŞİDDET SARMALINDA

Yaklaşık 25 milyon nüfusa sahip denize kıyısı olmayan Mali, son yıllarda hem terör örgütlerinin saldırıları hem de askeri yönetim ile onun destek için ülkeye davet ettiği Rus paralı askerlerinin faaliyetleri nedeniyle ağır bir güvenlik krizi yaşıyor.

Özellikle JNIM'in güç kazanmasıyla Mali ve çevresindeki Sahel bölgesi, dünyanın terör faaliyetlerinin en yoğun yaşandığı merkezlerden biri haline geldi.

Geçen yıl örgüt ülke genelinde yakıt ablukası uygulayarak hayatı felç etti.

Bu yıl ise başkent Bamako dahil ülke genelinde eş zamanlı saldırılar düzenledi, kuzeyde stratejik bir kenti Mali ordusu ve Rus güçlerinden aldı ve düzenlenen intihar saldırısında Mali Savunma Bakanı'nın ölümüne neden oldu.

Öte yandan DEAŞ'ın Sahel kolu da Nijer sınırına yakın bölgelerde etkinliğini artırdı. Örgütün geçen yıl ABD'li misyoner Kevin Rideout'u kaçırdığı ve halen Mali'de tuttuğu değerlendiriliyor.

MALİ DE İSTİKRARI SAĞLAMA ÇABALARI

Mali yönetimi güvenliği sağlamak amacıyla önce Wagner Grubu'nu, ardından doğrudan Rusya Savunma Bakanlığı ile bağlantılı olduğu belirtilen Africa Corps'u görevlendirdi.

Ancak insan hakları örgütleri ve Washington Post'un önceki haberlerine göre Rus paralı askerleri çok sayıda katliam ve insan hakları ihlaliyle suçlanıyor. Batı Afrika uzmanı Héni Nsaibia'ya göre, geçen yıl Mali ordusu ve Rus ortakları 925 sivilin ölümünden sorumluyken, JNIM ve DEAŞ toplam 232 sivilin ölümüne neden oldu.

Nsaibia, "Meşruiyeti tartışmalı ve baskıcı rejimlere Batılı ülkelerin destek vermesi son derece sorunlu." dedi.

ABD İÇİN RUSYA İLE KARŞI KARŞIYA GELME RİSKİ

ABD'nin Mali'de doğrudan askeri operasyona başlaması halinde bölgedeki Rus güçleriyle çatışma riski doğabileceği belirtiliyor.

Bunun, geçmişte Suriye'de uygulanan Washington-Moskova koordinasyon mekanizmalarına benzer bir sistem gerektirebileceği ifade ediliyor. ABD Dışişleri Bakanlığı ise Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun olası operasyona destek verip vermediği sorusuna doğrudan yanıt vermedi.

Bakanlık yalnızca "ABD, Mali'deki terör faaliyetlerini kesin bir dille kınamaktadır." açıklamasını yaptı.

SEKİZİNCİ ÜLKE OLACAK

ABD'nin JNIM'e yönelik saldırı düzenlemesi halinde Mali, Trump'ın ikinci döneminde askeri operasyon emri verdiği ülkeler listesine eklenecek.

Bu listede şu anda Yemen, Somali, Suriye, İran, Irak, Nijerya ve Venezuela bulunuyor.

Trump yönetimi ayrıca Karayipler ile Doğu Pasifik'te uyuşturucu kaçakçılarına yönelik tartışmalı askeri operasyonlar yürütüyor.

ABD'Yİ FRANSA'NIN TALİHİ Mİ BEKLİYOR?

Soufan Center araştırmacısı Wassim Nasr Washington Post'a verdiği demeçte, ABD'nin askeri müdahale yerine çatışmaların çözümüne odaklanmasının daha doğru olacağını söyledi.

Nasr, Mali yönetiminin JNIM ve diğer siyasi aktörlerle müzakereye zorlanmasının daha kalıcı sonuçlar doğurabileceğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bir kez daha askeri çözümü tercih etmek sorunu çözmeyecek. Fransızlar bunu 10 yıl denedi. Ruslar ise beş yıldır deniyor. Durum giderek daha kötü hale geldi."

Fransa, 2013 yılında Mali hükümetinin talebi üzerine bölgeye asker göndermiş, ardından Barkhane Operasyonu ile örgüt liderlerini etkisiz hale getirmiş ancak silahlı grupların yayılmasını engelleyememişti.

Yıllar içinde Fransa'ya yönelik tepki artarken, Rus dezenformasyon kampanyalarının da etkisiyle Mali, Burkina Faso ve Nijer'de darbeler yaşandı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron daha sonra bölgedeki Fransız askerlerini çekti.

Nasr ayrıca ABD'nin JNIM'i zayıflatmasının, örgütün rakibi olan DEAŞ'ın Sahel kolunu güçlendirebileceği uyarısında bulundu. Eski Trump yönetimi yetkililerinden Peter Pham ise güvenlik iş birliğinin yeniden tesis edilmesi halinde askeri seçeneğin tamamen dışlanmaması gerektiğini savundu.

Pham, "Bu ülkelerde doğrudan büyük ekonomik çıkarlarımız olmayabilir ancak DEAŞ ve El Kaide'nin burada kalıcı bir üs edinmesini istemiyoruz." dedi.

ABD CUNTACILARA YAPTIRIMI KALDIRDI

Sebastian Gorka uzun yıllardır sert terörle mücadele politikalarının savunucusu olarak biliniyor.

Ancak mevcut ve eski yetkililere göre ikinci Trump döneminde politika üzerindeki etkisi sınırlı kaldı.

Gorka'nın ayrıca kaçırılan ABD'li misyoner Kevin Rideout'un kurtarılmasına yönelik çalışmalarda aktif rol aldığı, ABD'nin Mali hava sahasında keşif uçuşları yapabilmek için "üst uçuş hakkı" elde etmeye çalıştığı belirtildi.

Bu amaç doğrultusunda Trump yönetiminin, Rusya ile yakın ilişkileriyle bilinen ve daha sonra JNIM saldırısında hayatını kaybeden Mali Savunma Bakanı Sadio Camara dahil bazı cunta yetkililerine yönelik yaptırımları kaldırdığı ifade edildi.

Gorka'nın ayrıca Cezayir merkezli El Kaide yapılanmasının liderlerinden Ebu Ubeyde Yusuf el-Anabi'nin öldürülmesine yönelik planlarda da rol aldığı belirtildi.