Trump’tan NATO’ya İran savaşı faturası

Wall Street Journal'ın ABD'li yetkililere dayandırdığı haberine göre Beyaz Saray, İran savaşında Washington ve İsrail'e yeterince destek vermediğini düşündüğü NATO üyelerini cezalandırmaya yönelik bir dizi seçeneği tartışıyor.

En dikkat çeken öneri ise ABD askerlerinin, "yetersiz destek" verdiği değerlendirilen ülkelerden çekilmesi ve daha fazla destek sunan ülkelere konuşlandırılması.

Söz konusu plan, Trump'ın NATO'dan tamamen çekilme yönündeki çıkışlarına kıyasla daha sınırlı bir adım olarak görülse de, ittifak içinde ciddi bir kırılma potansiyeli taşıyor. Zira ABD'nin NATO'dan tamamen ayrılması, mevcut yasal düzenlemeler gereği Kongre onayı olmadan mümkün değil.

PLAN MASADA, KRİZ DERİNLEŞİYOR

Habere göre plan henüz erken aşamada olsa da son haftalarda üst düzey yetkililer arasında dolaşıma girdi ve destek buldu. Bu durum, Trump yönetimi ile Avrupa'daki müttefikler arasında İran savaşı sonrası büyüyen çatlağı açıkça ortaya koyuyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin Washington'a giderek Trump ile görüşmesi de bu gerilimin ortasında gerçekleşti. Rutte'nin, ittifak içindeki tansiyona rağmen Trump ile ilişkileri korumaya çalıştığı belirtiliyor.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise NATO'ya sert sözlerle yüklendi: "Son altı haftada NATO'nun Amerikan halkına sırt çevirmesi oldukça üzücü."

Trump da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "İhtiyacımız olduğunda NATO yanımızda değildi, bir daha da olmayacak" diyerek eleştirilerini sürdürdü.

AVRUPA'DAKİ 84 BİN ASKER TARTIŞMANIN MERKEZİNDE

ABD'nin Avrupa genelinde yaklaşık 84 bin askeri bulunuyor. Bu askerler yalnızca bölgesel güvenlik açısından değil, aynı zamanda ABD'nin küresel askeri operasyonlarının merkez üssü olarak kritik rol oynuyor. Ayrıca bu üsler, ev sahibi ülkelere ekonomik katkı sağlıyor.

Ancak Trump yönetiminin planı hayata geçerse, bu dengede köklü değişiklikler yaşanabilir.

HANGİ ÜLKELER HEDEFTE?

Henüz resmi bir liste açıklanmasa da haberde bazı ülkeler öne çıkıyor:

• İspanya, İran operasyonuna katılan ABD uçaklarının hava sahasını kullanmasına izin vermedi
• Almanya, savaşa yönelik eleştirileriyle Washington'un tepkisini çekti
• İtalya, Sicilya'daki bir üssün kullanımını geçici olarak engelledi
• Fransa, üs kullanımına yalnızca sınırlı şartlarla izin verdi

Yetkililere göre plan, bu ülkelerden en az birinde ABD üssünün tamamen kapatılmasını da içerebilir.

"SADIK MÜTTEFİKLERE ÖDÜL"

Planın bir diğer boyutu ise destek veren ülkelerin "ödüllendirilmesi".

Haberde adı geçen ülkeler arasında:

• Polonya
• Romanya
• Litvanya
• Yunanistan

yer alıyor.

Bu ülkelerin savunma harcamalarının yüksek olması ve Hürmüz Boğazı'na yönelik uluslararası girişimlere destek vermeleri, Washington nezdinde olumlu karşılanıyor. Özellikle Romanya'nın, savaşın hemen ardından ABD Hava Kuvvetleri'ne üslerini açması dikkat çekiyor.

Bu hamle, ABD askerlerinin Rusya sınırına daha yakın bölgelere kaydırılması anlamına gelebilir ve Moskova ile gerilimi artırabilir.

"NATO'YA GÜVEN KALMADI"

Trump, NATO'ya yönelik hayal kırıklığını açıkça dile getiriyor. Başkan, ittifakın İran savaşında ABD'ye destek vermemesini "asla silinmeyecek bir leke" olarak nitelendirdi.

Truth Social'da yaptığı bir başka paylaşımda ise, "ABD'nin NATO'dan hiçbir şeye ihtiyacı yok" ifadelerini kullandı.

AVRUPA'DAN KARŞI HAMLE: "BİZE DANIŞILMADI"

Avrupalı yetkililer ise farklı bir tablo çiziyor. Onlara göre, savaş öncesinde NATO üyelerine danışılmadı ve bu durum ilk günlerde koordinasyonu zorlaştırdı.

Hatta ABD saldırılarının başladığı gün, Estonya ve İtalya'nın savunma bakanlarının Birleşik Arap Emirlikleri hava sahasının kapanması nedeniyle Dubai'de mahsur kaldığı belirtiliyor.

İTTİFAKTA KRİZ BÜYÜYOR

İran savaşı, Trump'ın göreve gelmesinden bu yana NATO'nun yaşadığı krizlerin son halkası oldu. Daha önce Avrupa'ya uygulanan yüksek tarifeler, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yürütülen temaslar ve Grönland krizi de ittifakta ciddi gerilimlere yol açmıştı.

Trump, ilk başkanlık döneminde Almanya'dan 12 bin ABD askerini çekme kararı almış, ancak bu adım daha sonra iptal edilmişti.