Trump İran konusunda neden geri adım attı? İşte perde arkasındaki gizli diplomasi

Wall Street Journal'ın (WSJ) özel haberine göre; ABD Başkanı Donald Trump, Orta Doğulu arabulucuların yürüttüğü ve dünyadan sır gibi saklanan "kapalı kapılar ardındaki" görüşmelerin ardından, İran'ın enerji tesislerini yerle bir etme tehdidinden son anda geri adım attı.

RİYAD'DA ŞAFAK OPERASYONU: MUHATAP ARANIYOR!

Perşembe günü güneş doğmadan hemen önce; Mısır, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan dışişleri bakanları, topyekûn bir savaşı durdurmak adına Riyad'da acil bir zirve gerçekleştirdi.

Ancak diplomatik koridorlarda devasa bir engel vardı: Müzakere edilecek bir İranlı bulmak.

Çünkü İsrail, Batı ile diyalog kurabilecek tek köprü olarak görülen İran Ulusal Güvenlik Şefi Ali Laricani'yi aynı hafta içinde suikastla ortadan kaldırmıştı.

DEVRİM MUHAFIZLARI İLE İLK TEMAS

Mısırlı istihbarat birimleri, imkansızı başararak İran rejiminin çelik çekirdeği olan İran Devrim Muhafızları (DMO) ile doğrudan bir hat açtı.

Masaya koyulan teklif netti: "Güven inşası için çatışmaları 5 günlüğüne durdurun." Bu kritik hamle, Florida'daki Mar-a-Lago malikanesinde yaşanacak büyük politika değişikliğinin zeminini hazırladı.

TRUMP'IN 48 SAATLİK ÜLTİMATOMU VE "U-DÖNÜŞÜ"

Cumartesi gecesi Mar-a-Lago'da sert rüzgarlar esiyordu. Trump, Tahran'a Hürmüz Boğazı'nı 48 saat içinde açması için ültimatom verdi; aksi halde enerji tesislerinin "yok edileceğini" haykırdı. Ancak Pazartesi sabahı her şey değişti. Riyad'dan gelen "umut verici" haberler Beyaz Saray'a ulaştığında, Trump saldırıları askıya alarak diplomasi rotasına girdi.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt:

"Bunlar hassas diplomatik görüşmelerdir, spekülasyonlar resmi duyuruya kadar kesin kabul edilmemelidir."

WALL STREET NEFES ALDI, PETROL ÇAKILDI!

Trump'ın "5 günlük erteleme" kararı piyasalarda deprem etkisi yarattı:

Borsa Şahlandı: Dow Jones ve S&P 500, Şubat başından bu yana en büyük günlük artışını yaşadı.

Petrol Düştü: Brent petrol yüzde 11 değer kaybederek varil başına 100 doların altına, yani 11 Mart'tan bu yana en düşük seviyeye geriledi.

PAZARLIK MASASINDAKİ AĞIR ŞARTLAR

Arabulucular şüpheli, taraflar ise birbirinden fersah fersah uzak. İşte masadaki o "imkansız" talepler:

İran'ın Şartı: ABD ve İsrail'den "saldırmazlık garantisi" ve savaş zararları için maddi tazminat.

ABD'nin Şartı: Nükleer faaliyetlerin tamamen sonu, balistik füze programının durdurulması ve vekil güçlere desteğin kesilmesi.

KRİTİK RANDEVU: TÜRKİYE YA DA PAKİSTAN?

Diplomatik trafik, bu hafta içinde ABD ve İranlı yetkililerin Türkiye veya Pakistan'da yüz yüze gelme ihtimalini doğurdu. Trump, "Oldukça makul ve sağlam bazı insanlarla muhatap oluyoruz" diyerek yeşil ışık yaktı. Masada ABD'yi Steve Witkoff, Jared Kushner ve hatta JD Vance'in temsil edebileceği konuşuluyor.

İSRAİL DEVLET TELEVİZYONU DOĞRULADI: "ARAP BLOKU TRUMP'A BASKI YAPIYOR!"

Wall Street Journal'ın (WSJ) ulaştığı gizli diplomasi trafiği, İsrail cephesinden gelen itiraflarla iyice netleşti. İsrail devlet televizyonu KAN'ın geçtiği son dakika haberine göre; Washington ve Tahran arasındaki müzakere sürecinin bu denli hız kazanmasının arkasında yatan asıl güç, bölgedeki Arap ülkelerinin kurduğu devasa baskı.

"EKONOMİK YIKIM KORKUSU" MASAYI KURDU

Arap başkentleri, savaşın derinleşmesi durumunda yaşanacak telafisi imkansız ekonomik zararlardan kaçınmak için Donald Trump'ın kapısını aşındırıyor. WSJ'nin işaret ettiği "petrol ve borsa" dengesini korumak isteyen Arap liderler, Trump'a "müzakere masasına dön" resti çekmiş durumda.

NETANYAHU ÇARESİZ: "TRUMP'I REDDEDEMEZ!"

Haberde dikkat çeken en çarpıcı detay ise İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun pozisyonu.

İsrail yönetimi, ABD ile İran arasında gizli görüşmelerin başladığının ve bu sürecin ciddiyetinin farkında. Ancak KAN'ın analizine göre; Netanyahu, bu müzakerelerin sonucundan ne kadar şüphe duyarsa duysun, Trump'tan gelen bu doğrudan talebi geri çevirebilecek güce sahip değil.

Habere göre süreç başarılı olsun ya da olmasın, Washington'un "önce diplomasi" hamlesi, İsrail'in savaş stratejisini de Trump'ın kararlarına mahkûm etmiş görünüyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI KİMİN OLACAK? "BELKİ BENİM!"

Gizli görüşmelerin odak noktası, dünya petrolünün yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı.

Öneri: Boğazın tarafsız bir komite tarafından yönetilmesi.

İran'ın Talebi: Süveyş Kanalı modeliyle geçişlerden ücret almak.

Suudi Arabistan'ın Tavrı: "Asla izin vermeyiz!"

Trump'ın cevabı ise manşetlikti: Hürmüz'ü kim kontrol edecek sorusuna, "Belki ben — ben ve Ayetullah… her kim olacaksa" yanıtını verdi.

SAVAŞIN SONRASI VE BELİRSİZLİK

Bir anlaşmaya varılması durumunda, dikkatler ABD'nin İran'ın askeri kapasitesine verdiği ağır zararların ötesinde ne elde ettiğine çevrilecek. Analistlere göre İran rejimi yıpranmış olsa da ayakta; Hürmüz Boğazı'nı kontrol etmeye devam ediyor ve enkaz altındaki nükleer materyallerine erişim potansiyeline sahip.

ABD ise her biri yaklaşık 2.200–2.500 deniz piyadesi taşıyan üç savaş gemisinden oluşan iki Deniz Seferi Birliği'ni bölgeye göndermeye devam ediyor.