Çocukları ekrana hapseden algoritma! TikTok'a büyük ceza kapıda

Avrupa Birliği (AB) ve ABD, çocukları ve gençleri dijital platformların algoritma tuzaklarından korumak için teknoloji devlerine yönelik denetimlerini sıkılaştırdı.

Tekelleşme, haksız rekabet, çocuk istismarı ve bağımlılık gibi ihlaller nedeniyle Google, YouTube, Meta ve X gibi şirketlere milyarlarca euroluk ve dolarlık yaptırımlar uygulanırken, AB Komisyonu bu kez TikTok'un "Sizin İçin" akışını mercek altına aldı. Kullanıcıları sürekli benzer içeriklere yönlendiren ve "tavşan deliği etkisi" olarak tanımlanan algoritmanın özellikle çocukların ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceği belirtildi. İhlalin kesinleşmesi halinde TikTok'a küresel yıllık cirosunun yüzde 6'sına kadar para cezası uygulanabilecek.

ABD ve Avrupa ülkeleri, çocukları ve gençleri algoritmaların oluşturduğu dijital risklerden korumak amacıyla teknoloji devlerini yakın takibe aldı. Son olarak TikTok'un "Sizin İçin" akışında kullandığı içerik öneri sistemi, Avrupa Birliği tarafından mercek altına alındı.

AB'DEN TAVŞAN DELİĞİ TUZAĞINA MÜDAHALE! RUH SAĞLIĞINI OLUMSUZ ETKİLİYOR
Sabah'ta yer alan habere göre, AB Komisyonu, TikTok'un içerik öneri sistemine yönelik yürüttüğü soruşturmanın ön bulgularına ilişkin açıklama yayımladı. Açıklamada, TikTok'un "Sizin İçin" olarak adlandırılan kişiselleştirilmiş video akışının kullanıcıları ruh sağlığı sorunları ve beden algısı gibi konularda sürekli benzer içeriklere maruz bırakabildiği bildirildi.

Kullanıcıların belirli türdeki içeriklerle etkileşimi arttıkça algoritmanın daha fazla benzer içerik önerdiğine dikkat çekilen açıklamada, "tavşan deliği etkisi" olarak adlandırılan bu durumun özellikle çocukların ve bazı yetişkinlerin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceği belirtildi.

TİKTOK'A YILLIK CİROSUNUN YÜZDE 6'SINA KADAR CEZA UYGULANABİLECEK
AB Komisyonunun açıklamasında, TikTok'un öneri algoritmasının kullanıcıları bu tür içerik döngülerine sürükleme riskini yeterince değerlendirmediğinin tespit edildiği kaydedildi. Söz konusu içeriklere sürekli maruz kalmanın üzüntü ve kaygıyı artırabileceğine işaret edilirken, TikTok'un bu risklere karşı etkili önlemler almadığı ifade edildi.

AB Komisyonunun, soruşturmanın mevcut aşamasında TikTok'un "Sizin İçin" akışının tasarımını değiştirmesi gerektiği görüşünde olduğu bildirildi.

TikTok'un ön bulgulara karşı yazılı savunma sunabileceği belirtilen açıklamada, ihlalin nihai kararla teyit edilmesi halinde şirkete küresel yıllık cirosunun yüzde 6'sına kadar para cezası uygulanabileceğine dikkat çekildi.

KURAL 2023 YILINDA AÇIKLANDI
Avrupa Birliği, 2023 yılında kullanıcı sayısı yüksek olan Google, Facebook, TikTok, YouTube ve X'in de aralarında bulunduğu 19 platforma yönelik daha katı kurallar getirdi.

AB Komisyonu, Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında Avrupa'da faaliyet gösteren ve daha sıkı kurallara tabi tutulacak büyük dijital platformlar ile arama motorlarının listesini belirledi. Açıklamada, listedeki 19 platformun 4 ay içinde yasa kapsamındaki tüm yeni yükümlülüklere uymak zorunda olduğu bildirildi.

GOOGLE, FACEBOOK, TİKTOK, YOUTUBE VE X LİSTEDE
Platformların dezenformasyonu sınırlaması, yasa dışı içerikleri hızla kaldırması, reşit olmayanları internet ortamında daha iyi koruması, risk değerlendirmesi yapması, riskleri azaltmaya yönelik adımlar atması ve dış denetime tabi tutulması gibi kurallara uyması gerektiği vurgulandı.

AB'DEN SIKI DENETİM! KURAL İHLALİNE MİLYARLARCA EUROLUK CEZA
AB'nin radarına giren teknoloji devlerine kural ihlalleri nedeniyle milyarlarca euroluk idari para cezaları uygulandı.

AB Komisyonu, internet tarayıcısı Google ve video içerik platformu YouTube'dan elde edilen içeriklerin yapay zeka teknolojisini geliştirmek amacıyla kullanılmasının rekabet kurallarını ihlal edip etmediğine ilişkin soruşturma başlattı.

Komisyon ayrıca Google'a Eylül 2025'te reklam alanındaki rekabet karşıtı uygulamaları nedeniyle 2,95 milyar euro para cezası uyguladı.

İSPANYA'DAN X VE GROK'A ÇOCUK İSTİSMARI SORUŞTURMASI
AB'nin radarına giren bir diğer teknoloji firması ise X ve yapay zeka uygulaması Grok oldu.

İspanya hükümeti, yapay zeka ile üretilmiş çocuk istismarı materyallerini yaydıkları iddiasıyla X, Meta ve TikTok hakkında soruşturma başlattı.

İspanya hükümeti, 17 Şubat Salı günü söz konusu soruşturmaların başlatıldığını duyurdu. Avrupa Komisyonu da 26 Ocak'ta Grok'un manipüle edilmiş cinsel içerikli görüntüler yaydığı iddiasının inceleneceğini açıkladı.

3 Şubat'ta Fransız polisi, Elon Musk'ın sosyal medya ağı X'e ait ofislere baskın düzenledi. Savcılar, genişleyen soruşturma kapsamında Musk'ın ifadeye çağrılmasını istedi.

X'E 120 MİLYON EUROLUK PARA CEZASI
X, aralık ayında çevrim içi içerik kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle AB teknoloji düzenleyicileri tarafından 120 milyon euro para cezasına çarptırıldı.

X ve Grok algoritmasının aşırı sağcı fikirlerin yayılmasını kolaylaştırdığı yönünde eleştiriler de gündeme geldi. Brüksel'de algoritmaların nasıl daha şeffaf ve denetlenebilir hale getirileceğine ilişkin tartışmalar sürüyor.

TİKTOK İÇİN BAĞIMLILIK UYARISI
ABD'deki teknoloji düzenleyicileri, 6 Şubat'ta TikTok'u bağımlılık yaratan özellikleri nedeniyle çevrim içi içerik kurallarını ihlal etmekle suçladı. Şirket, tasarımını değiştirmemesi halinde para cezasıyla karşı karşıya kalacağı yönünde uyarıldı.

TikTok, mayıs ayında ise dolandırıcılık reklamlarının tespit edilmesini mümkün kılan bir veri setini paylaşma yükümlülüğüne uymamakla suçlandı. Şeffaflık taahhütleri vermesinin ardından para cezasından kurtuldu.

BİR YAPTIRIM DA ABD'DEN!
Avrupa Birliği'nin yanı sıra ABD'de de teknoloji firmalarına yönelik haksız rekabet, tekelleşme, istismar ve bağımlılık gibi pek çok konuda cezai yaptırımlar uygulandı.

ABD'nin New Mexico eyaletinde bir mahkeme, kullanıcıları gizlilik ve içerik denetimi politikaları konusunda yanılttığı gerekçesiyle sosyal medya şirketi Meta'nın eyalete 25 milyar dolar ceza ödemesine hükmetti.

KİŞİSEL BİLGİLER PARA KARŞILIĞI SATILDI
Dava, Facebook'un yaklaşık 87 milyon profile ait verilerinin üçüncü taraf bir kişilik testi aracılığıyla toplanarak siyasi danışmanlık şirketi Cambridge Analytica'ya satılmasıyla bağlantılı veri ihlali iddialarına dayanıyor.

Eyaletin Başsavcısı, ceza kararına ilişkin yaptığı açıklamada, "Silikon Vadisi'ne bir işaret, açık ve net bir mesaj olmalı." ifadesini kullandı.

ÇOCUKLARIN RUH SAĞLIĞINI OLUMSUZ ETKİLİYOR
Meta, ağustos ayında sosyal medya platformlarının çocukların ruh sağlığına zarar verdiği suçlamasıyla ABD'de açılan bir davada eyaletlerle uzlaşmaya gitti.

Şirket, ABD'deki 52 başsavcıyla 18 milyar dolarlık ödemeyi kapsayan bir anlaşmaya imza atıldığını duyurdu.

Konuya ilişkin dilekçede, davacıların Meta'nın teknolojisini ve Facebook ile Instagram platformlarını gençleri platformlara dahil etmek ve nihayetinde onları bu platformların etkisi altına almak amacıyla kullandığını ileri sürdüğü belirtildi.

Meta'nın platformlarının tehlikeleri konusunda kamuoyunu defalarca yanılttığı ve ABD'deki gençlerin ruhsal ve fiziksel sağlığına verilen zararları görmezden geldiği yönündeki iddialara da dilekçede yer verildi. Ayrıca ilgili çocuk gizliliği yasasının ihlal edildiği öne sürüldü.