Savaşın yaralarını taşıyan Hartum'da Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed'in (s.a.s.) doğumu için geleneksel alay

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed'in (s.a.s.) doğum yıl dönümünün yaklaşması dolayısıyla düzenlenen alayda Sudan'ın farklı kesimlerinden insanlar bir araya geldi.

Katılımcılar geleneksel kıyafetler giyerken, ellerinde yeşil ve turuncu bayraklar taşıdı. Davul ve teflerle ritim tutulan yürüyüşte sufi gruplar tarafından kasideler ve ilahiler seslendirildi.

Sudan'da uzun yıllardır sürdürülen bu gelenek, yalnızca dini bir etkinlik olmanın ötesinde toplumun farklı kesimlerini bir araya getiren önemli kültürel buluşmalardan biri olarak öne çıkıyor.

KUTLU DOĞUM GELENEĞİNİN MERKEZİNDE NE VAR?

İslam dünyasında Mevlid, Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed'in (s.a.s.) dünyaya teşriflerinin anıldığı dini ve kültürel gelenekleri ifade ediyor.

Diyanet İşleri Başkanlığı, Mevlid Kandili'ni Rebiülevvel ayının 12. gecesi olarak tanımlıyor.

Müslümanların asırlardır çeşitli programlarla Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed'in (s.a.s.) hayatını, mesajını ve güzel ahlakını hatırladığı bu gecelerde Kur'an-ı Kerim tilaveti, ilahiler, naatlar ve dualar önemli yer tutuyor.

2026 yılında Türkiye'de Mevlid Kandili 24 Ağustos Pazartesi gecesi idrak edilecek. Rebiülevvel ayı ise Diyanet takvimine göre 14 Ağustos'ta başladı.

Mevlid geleneğinin tarihi ise oldukça eskiye dayanıyor. Britannica'nın aktardığı bilgilere göre Hz. Muhammed'in (s.a.s.) doğumunu anma törenleri İslam dünyasında özellikle 13. yüzyıldan itibaren yaygın bir toplumsal gelenek haline geldi.

BU GÖRÜNTÜLERİN ADRESİ YILLARDIR SAVAŞIN MERKEZİNDEYDİ

Hartum'daki görüntülerin dikkat çekmesinin bir başka nedeni ise başkentin son yıllarda Sudan'daki savaşın en ağır çatışmalarına sahne olması.

Sudan'da ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında 15 Nisan 2023'te başlayan savaş, kısa sürede başkentin büyük bölümüne yayıldı. Hartum, çatışmaların en ağır yaşandığı bölgelerden biri haline geldi.

Birleşmiş Milletler verilerine göre savaş üçüncü yılına girerken Sudan genelinde yaklaşık 34 milyon kişinin insani yardıma ihtiyaç duyduğu bildirildi. Milyonlarca kişi evlerinden olurken sağlık sistemi, altyapı ve temel hizmetler de ağır hasar aldı.

Birleşmiş Milletler ayrıca 2025 boyunca savaşın devam ettiğini, sivillerin öldürüldüğünü, milyonlarca çocuğun eğitimden mahrum kaldığını ve sağlık sisteminin ağır biçimde zarar gördüğünü bildirdi.

SAVAŞIN ORTASINDA HAYAT YENİDEN FİLİZLENİYOR

Hartum'un yeniden gündelik hayata dönme çabası, bu dini etkinlikle birlikte bir kez daha gözler önüne serildi.

Birleşmiş Milletler, 2025'in ortalarından itibaren Hartum ve çevresindeki bazı bölgelerde çatışmaların azalmasının ardından ailelerin evlerine dönmeye, pazarların yeniden açılmaya ve ticari faaliyetlerin toparlanmaya başladığını bildirmişti.

Ancak altyapının büyük bölümünün zarar görmesi ve ülke genelindeki savaşın devam etmesi nedeniyle normalleşmenin son derece kırılgan olduğu vurgulanıyor.

2026'da ise çatışmalar tamamen sona ermiş değil. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, özellikle insansız hava araçlarıyla gerçekleştirilen saldırıların siviller açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu açıkladı.

Ocak-Nisan 2026 döneminde drone saldırılarının en az 880 sivilin ölümüne yol açtığı bildirildi.

Savaşın izlerinin henüz silinmediği başkentte insanlar, Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed'in (s.a.s.) doğumunu anmak için aynı sokaklarda buluştu; kasideler ve ilahiler eşliğinde düzenlenen alay, Sudan'ın bütün acılara rağmen yaşatmaya çalıştığı güçlü geleneklerden birini yeniden görünür kıldı.

Hartum'daki bu görüntüler, savaşın yıktığı bir başkentte hayatın yeniden kurulma mücadelesinin en dikkat çekici sembollerinden biri olarak kayda geçti.

Peki diğer İslam ülkelerinde nasıl kutlanıyor? İşte detaylar...

FAS: SOKAKLARDA DEV MUM ALAYI

Fas'ın Sela kentinde "Mum Alayı" (موكب الشموع) adı verilen çok etkileyici bir gelenek var.

Mevlid kutlamasında sokaklarda dev mum maketleri taşınıyor. Bunlar İslami motiflerle süsleniyor ve geleneksel gruplar eşliğinde şehir sokaklarında dolaştırılıyor.

Geleneğin kökleri yaklaşık beş yüzyıl öncesine, Saadi Sultanı Ahmed el-Mansur dönemine kadar götürülüyor. Kaynaklar, ilk kutlamanın 1578 civarında gerçekleştiğini aktarıyor.

ENDONEZYA: İNSANLAR DEV YİYECEK KULELERİNİN PEŞİNDEN KOŞUYOR

Yogyakarta'da Grebeg Mulud adı verilen gelenekte saraydan devasa "gunungan" adı verilen yiyecek kuleleri çıkarılıyor. Bunlar pirinç, sebze ve çeşitli gıda ürünlerinden oluşturuluyor.

Ardından tören alayıyla Büyük Cami'ye götürülüyor ve halka dağıtılıyor.

Geleneksel inanışta insanlar bu yiyeceklerden bir parçayı almanın bereket getireceğine inanıyor. Bu nedenle törenin sonunda insanlar gununganlardan pay almak için birbirleriyle yarışıyor.

Üstelik bu yalnızca folklorik bir anlatı değil; Yogyakarta hükümetinin kültür birimi de Garebeg Mulud'un hâlâ düzenli olarak yapıldığını ve gununganların halka dağıtıldığını belirtiyor.

BRUNEİ: 12 GECE BOYUNCA ZİKİR, ARDINDAN DEV YÜRÜYÜŞ

Brunei'de gelenek daha da farklı. Ülkenin resmî yayın organlarından edinilen bilgilere göre Maulidur Rasul kutlamaları 12 gece boyunca camilerde dikir/zikir programlarıyla sürdürülüyor.

Ardından kutlamaların zirvesinde ülkenin dört bölgesinde toplu yürüyüş ve büyük törenler gerçekleştiriliyor.

MALEZYA: DEVLET ELİYLE MEVLİD YÜRÜYÜŞÜ

Malezya'da geleneksel adı Maulidur Rasul. Burada dikkat çekici nokta, kutlamanın sadece cami içerisinde kalmaması.

Malezya İslami İşler Dairesi'nin (JAKIM) yayımladığı programlarda toplu yürüyüşler, selavatlar, dini forumlar ve devlet düzeyindeki programlar açıkça yer alıyor.

2025 programında sabah namazı ve kahvaltının ardından kortej yürüyüşü düzenlenmişti. Yani Malezya'da Mevlid, aynı zamanda kamusal bir toplumsal etkinlik niteliği taşıyor.

TUNUS: MEVLİD'İN ÖZEL TATLISI "ASİDA ZGOUGOU"

Tunus'ta ise işin merkezinde yemek var.

"Asida Zgougou" (عصيدة الزقوقو), Mevlid döneminin en karakteristik yiyeceklerinden biri.

Tatlı, özellikle Mevlid'in sabahında hazırlanıyor ve akrabalarla, komşularla paylaşılıyor.

Dahası, bu yiyeceğin Tunus'un 19. yüzyıldaki kıtlık ve kuraklık dönemleriyle bağlantılı ilginç bir tarihçesi bulunuyor.

LİBYA: "MELUD" EVDEN MEYDANA TAŞIYOR

Libyalılar Mevlid'e "Milud/Melud" da diyor.

Kutlama evlerde başlıyor; aileler bir araya geliyor, asida hazırlıyor, ardından şehir meydanlarında büyük toplu etkinlikler düzenleniyor.

Libya'daki geleneksel anlatılarda özellikle çocukların ışıklı oyuncaklarla oynaması, ilahiler ve medihler öne çıkıyor.