Sıcaklar tek başına öldürmüyor! Avrupa'da asıl sorun altyapı
Avrupa, iklim krizinin en ağır sonuçlarıyla karşı karşıya. Sadece haziranın son haftasında 10 binden fazla ek ölüm kaydedildi. Uzmanlar, yüksek can kayıplarının yalnızca aşırı sıcaklarla açıklanamayacağını, yaşlı nüfus, eski bina stoku, yetersiz sağlık ve enerji altyapısı ile düşük klima kullanımının da bu tabloda önemli rol oynadığını belirtiyor.
Avrupa'da uzun yıllar sel, fırtına ve soğuk hava kıtanın en büyük iklim riski olarak görülürken, son dönemde aşırı sıcaklar en ölümcül tehdit haline geldi. EuroMOMO verilerine göre yalnızca 22-28 Haziran 2026 tarihleri arasında 27 Avrupa ülkesinde 10 bin 650 fazladan ölüm kaydedildi. Uzmanlar, iklim krizinin enerji, sağlık ve şehir altyapısındaki yetersizliklerle birleşmesi halinde benzer tabloların her yaz daha ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor
BİR HAFTADA 10 BİNDEN FAZLA ÖLÜM
EuroMOMO ölüm izleme sistemine göre 22-28 Haziran haftasında 27 Avrupa ülkesinde 10 bin 650 fazladan ölüm gerçekleşti. Bu ölümlerin 9 binden fazlasını 65 yaş ve üzerindeki kişiler oluşturdu.
EuroMOMO verilerini derleyen Danimarka Statens Serum Institut bünyesinde Kıdemli Hekim olarak görev yapan Lasse Vestergaard, Reuters'a verdiği demeçte, "Yılın bu zamanında böyle bir ek ölüm oranı görülmesi olağan dışı. Bu gerçekten çok yüksek bir oran" dedi.
Vestergaard ayrıca, bu yüksek ek ölüm oranlarının aşırı sıcaklarla açıklanabileceğini vurguladı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Avrupa İklim ve Sağlık Gözlemevi, Avrupa İklim Değişikliğine Uyum Platformu (Climate-ADAPT) ve Dünya Kaynakları Enstitüsü'nün (WRI) verilerine göre son dört yılda aşırı sıcaklar nedeniyle 200 binden fazla kişi yaşamını yitirdi.
Uzmanlar, bu tablonun yalnızca bir çevre sorunu değil, enerji politikası, şehir planlaması, sağlık kapasitesi ve sosyal hizmetlerin birlikte ele alınmasını gerektiren yapısal bir risk olduğunu değerlendiriyor.
KRİZİN MERKEZİNDE ALTYAPI VAR
Sabah'tan Barış Ergin'in haberine göre Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi Direktörü Hans Henri P. Kluge'nin açıkladığı verilere göre Avrupa Birliği ve ilişkili ülkelerde son dört yılda aşırı sıcaklar nedeniyle 200 binden fazla kişi hayatını kaybetti.
DSÖ, bu ölümlerin büyük bölümünün alınacak önlemlerle engellenebileceğini vurgularken, uzmanlar sıcaklık artışının tek başına bu kadar yüksek can kaybına neden olmadığını belirtiyor.
Asıl sorunun Avrupa'nın enerji, sağlık ve şehir altyapısının yeni iklim koşullarına yeterince uyum sağlayamaması olduğu ifade ediliyor.
Kıtadaki milyonlarca konut, kış aylarında ısıyı içeride tutacak şekilde tasarlanmış tarihi taş ve beton yapılardan oluşuyor. Günlerce süren sıcak hava dalgalarında bu binalar, gündüz depoladığı ısıyı gece dışarı veremiyor. Böylece evlerin iç sıcaklığı insan vücudunun dinlenmesine izin vermeyecek seviyelere ulaşıyor.
AVRUPA'DA KLİMALI EV ORANI YÜZDE 20
WRI verilerine göre ABD'de evlerin yüzde 90'dan fazlasında klima bulunurken, Avrupa'da bu oran yaklaşık yüzde 20 seviyesinde.
Enerji maliyetleri, çevresel kaygılar ve eski yapıların teknik özellikleri klima kullanımını sınırlandırıyor. Fransa, İspanya ve İtalya'da sıcak hava dalgaları sırasında elektrik talebi hızla yükselirken bazı bölgelerde enerji sistemlerinde arızalar ve kesintiler yaşandı.
AVRUPA ÜLKELERİNİN YARISINDA PLAN YOK
DSÖ, çözümün yalnızca klima kullanımını artırmak olmadığını vurguluyor.
Kurum, şehirlerde daha fazla yeşil alan oluşturulmasını, gölgelendirme projelerinin yaygınlaştırılmasını, serinleme merkezleri kurulmasını, yaşlıların düzenli olarak kontrol edilmesini, çalışma saatlerinin sıcaklığa göre düzenlenmesini ve ulusal sıcaklık-sağlık eylem planlarının uygulanmasını öneriyor.
DSÖ'ye göre Avrupa ülkelerinin yarısından fazlasında halen kapsamlı bir sıcaklık-sağlık eylem planı bulunmuyor.
Kurum, erken uyarı sistemleri ve yerel yönetimlerin koordineli çalışması sayesinde sıcaklığa bağlı ölümlerin önemli ölçüde azaltılabileceğini belirtiyor.
