Masonların gizli dünyası

Birbirlerine 'Birader' diyen Masonlar, dünyaya yayılmayı hedefledi. İlk Türk masonu, 1720'de Paris'e elçi olarak gönderilen Yirmisekiz Mehmet Çelebi'nin oğlu Sait Çelebi'ydi.

MASONLUK TÜRKİYE'YE NE ZAMAN GİRMİŞTİR? İlk locaların 1738'de Halep, İzmir ve İstanbul'da açıldığı biliniyor. Bu locaların 1748'de Sultan I. Mahmud tarafından yasaklandığı söyleniyor ancak İstanbul'daki locanın belki de gizli olarak 1789'a kadar devam ettiği yönünde iddialar var.

Fransız İhtilali'nın tarihi olan 1789'da Sultan III. Selim'in bir kez daha yasak getirdiği kesin çünkü ihtilalde masonluk önemli rol oynadı. İhtilalde ortaya çıkan fikirlerin localar tarafından ülkeye taşınmasından korkulmuştur.

II. Mahmut, Vaka-yı Hayriye denen Yeniçeri Ocakları'nın ortadan kaldırılmasında bir kez daha masonluğu yasaklıyor. Bu kez endişe edilen şey ise Yeniçeri Ocakları'nın Bektaşilik ile, onun da masonlukla iç içe girmesi olmuştu.

Kırım Savaşı sonrası nedeniyle ülkeye gelen çok sayıda Avrupalı mason, masonluğu daha da güçlü olarak kurmuştur. 1861'de Mısır Hidivi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın torunu Mustafa Fazıl Paşa, Osmanlı Yüksek Şura'sını kurarak masonluğun yayılmasında tarihi bir rol oynamıştır.

İLK TÜRK MASONU KİMDİR? Yirmisekiz Mehmet Çelebizade Sait'tir. Osmanlı elçisi olarak 1720'de Paris'e gönderilen Mehmet Çelebi, giderken oğlu Sait'i de yanına almıştır. Oğul Çelebi Paris'te kaldıkları 11 ay süresince masonlukla ilgilenmiş ve çalışmalarına katılmıştır. İstanbul'a döndükten sonra ise İbrahim Müteferrika ile birlikte Fransız locasına üye olmuştur. Sait Çelebi daha sonra Sadrazam olduğu için masonluk tarihinde önemli bir isimdir.

MASONLAR OSMANLI'DA SİYASİ ROL OYNADILAR MI? Masonluk, Avrupa'da monarşiye karşı olanların bir araya geldiği o zaman ortaya çıkan burjuva sınıfının örgütlendiği yapılardı. Osmanlı farklı bir toplumsal tabakalara sahip olduğu için monarşiye karşı doğrudan değil ancak taht kavgası içinde rol oynadı.

Kısa bir süreliğine tahta çıkan ve sonra akıl sağlığı engeli nedeniyle indirilen Sultan 5. Murad'ın tekrar tahta çıkarılması amacıyla girişilen, tahta Çırağan Baskını adıyla geçen kalkışmada masonların etkin olduğu biliniyor. Sultan 5. Murad'ın mason olması nedeniyle Sultan II. Abdülhamid, masonluğu tehlike olarak görmüştür.

CUMHURİYET TARİHİNDE MASONLUK NASIL TEŞKİLATLANDI? Masonluğun Cumhuriyet'e yansıyan ilk bölümü Türkiye Büyük Locası'nın kurulduğu 1909'da başladı ve 1935'e kadar sürdü. O tarihte Mustafa Kemal Atatürk, zararlı faaliyetler yaptığına inandığı mason localarını kapattı ve mal varlıklarını da Halkevleri'ne devretti.

1935 itibariyle Türkiye'de 65 mason locası vardı. Masonluk dilinde localar uykuya yattı. Tekrar faaliyete geçme tarihi ise 1948'dir. Asıl güç kazanmasında ise Ahmet Salih Korur özel bir rol oynamıştır. 1950'de Başbakanlık Müsteşarı olan Korur, 1955'te Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Locası'nın büyük üstadı olmuştu.

TÜRKİYE'DE KAÇ ADET LOCA VARDIR? Büyük loca anlamında 2 ayrı mason derneği vardır. Bunlar Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası ile Özgür Masonlar Büyük Locası'dır.

Süleyman Demirel'in Adalet Partisi Genel Başkanı olduğu kongre öncesi rakibi Sadettin Bilgiç'in mason olduğu yolundaki ithamlarına karşı, o zamanki adıyla Türk Yükseltme Derneği'nden bugünkü adıyla Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası'ndan mason olmadığına dair aldığı belge masonları ikiye böldü.

Demirel, kongrede bu belgeyi gösterdi ve genel başkan seçildi. Oysa Demirel masondu, bu belge de yalan beyan içeriyordu. Bunun mason ahlakına sığmadığını savunanlar ayrıldı ve başka bir büyük loca kurdu. Bu sahte belgeyi veren o zamanki Büyük Üstad Necdet Egeran (1907- 2005) uzun yıllar sonra Bilgiç'ten özür dilemiştir.

SİYASETTE ETKİLERİ VAR MIDIR? Masonluğun ve masonların siyasette etkisi vardır. Mesela Demirel hükümetlerinde çok sayıda masonun yer alması tesadüf değildir. Bilinen şey masonluğun hayatın her alanında maddi ve manevi avantaj sağladığıdır. Tarih bunun sayısız örneğiyle doludur.

KARANLIK YÖNLERİ VAR MIDIR? Bu konuda rivayet çoktur. Hatta Tapınak Şövalyeleri, İlluminati vb. gibi gizemli örgütlerle ilişkilendirilir. Ne var ki bu iddialar bütün dünyada spekülasyondan öteye henüz geçememiştir. Belgeli ve somut vakalara bakmak, meseleyi din ve etnisiteyle özdeşleştirmeden yalan yanlış efsanelerden ayırmak gerekir. Mesela masonluğa karşı tarihsel olarak en çok karşı çıkanlardan birisi olan Katolikliğin egemen olduğu İtalya'da masonlar, Gladio gibi yasa dışı örgütle iç içe olmak gibi en karmaşık suça karışmıştır. Üstelik de Vatikan, Kardinal düzeyinde bu suçun ortağıydı.

Mason dereceleri, çırak, kalfa, usta olarak başlar. Bunlar alt derecedir. Yüksek masonluk, 4. dereceden (Ketum Üstad) itibaren 33. dereceye kadar "kırmızı loca" olarak şekillenmiştir!

BÜTÜN MASONLARIN ÜSTÜNDE YAPILANMA VAR MIDIR?
Evet, değişik isimler almakla birlikte genel olarak Yüksek Şura adı verilen en az 9 en fazla 33 üyenin yer aldığı bir süprem konsey vardır. 33. dereceye ulaşmış 9'dan az mason varsa orada süprem konsey kurulamaz. Yüksek şuraya seçimle, belli bir süre için gelinir, süre dolması veya vefat halinde yeni bir üye seçilir...

MASONLUKTAN ATILMA OLUR MU?
Yüz kızartıcı suçlar başta olmak üzere, masonluk felsefesine ve tüzüğüne aykırı davrananlar masonluktan çıkarılır. Buna masonik ölüm denir ki en ağır cezadır. Zor duruma düşene, maddi ve manevi olarak yardım etmek kuraldır. Dul kadının sandığı da denen her locanın yardımlaşma sandığı da bu işte, küçük meblağlar söz konusu olduğunda kullanılabilir. Maddi sıkıntı giderilemeyecek ölçüdeyse, o masonun oy kullanması engellenir...

MASONLAR, KENDİLERİNİ İFŞA EDER Mİ ?
Kendilerinin mason olduklarını açıklayabilirler ama bir başkasının mason olduğunu açıklamak yasaktır. Sır saklamak hem bir görev hem de temel masonluk erdemidir. Masonluğa giriş koşullarından başlayarak her derecede sır saklamanın önemi büyüktür, o yüzden üyelere sık sık hatırlatılır...

MASONLARIN VASİYETNAME HAZIRLADIKLARI DOĞRU MU?
Evet, masonluğa kabul töreni öncesi son kez düşünmesi için yalnız bırakıldığı odada bir vasiyetname hazırlarlar. Çünkü masonluk öncesi hayat sembolik olarak ölü bir hayattır. Kabul töreni sonrası hayata yeniden başlamaktadırlar. Mason olmayanlar, yaşayan ölülerdir! Masonluk yeniden doğuştur. Düşünme odası da simgesel olarak mezarlık ve yeni hayatın doğum yeridir. Vasiyetnamede geçmiş hayatında düşündükleri, istedikleri, yaptıkları veya yapamadıkları, bundan sonraki hayatında mason olarak arzuları yer alır...

MASONLUKTA ÖLÜM İNANCI NEDİR?
Ruhun ölümsüzlüğüne inanılır, ölen sadece bedendir. O yüzden vefat eden bir mason için "öldü" değil, "sonsuz doğuya göçtü" denir. Temel sloganlarından birisi, "Hiç bir şey ölmez, her şey yaşar"dır. Doğu, güneşin doğduğu ve verdiği ışıkla felsefi aydınlanmanın da sağlandığı yöndür. Bu yüzden masonlukta doğu özel bir yöndür. Mabetlerde tören sırasında masonlar yüzlerini doğuya döner. Mabetlerin kapısı batı yönünde olduğu için doğu kapının karşı tarafı olur...

MASONLUKTAN ÇIKMAK MÜMKÜN MÜDÜR?
Elbette, dernekler kanuna göre yapılanan masonluktan istendiği anda, hangi derecede olunursa olunsun istifa edip ayrılmak mümkün olabiliyor...

YÜKSEK MASONLUK DERECELERİNİN ADLARI NEDİR?

Bu derecelere yükselenlerin unvanları bazen değişmekte olsa da fikir vermesi açısından İskoç Riti şöyledir:
4. Derece: Ketum Üstad
5. Derece: Mükemmel Üstat
6. Derece: Sır Kâtibi
7. Derece: Nazır ve Yargıç..

7. Derece: Nazır ve Yargıç
8. Derece: Bina Emini
9. Derece: Dokuzlar Seçilmişi
10. Derece: Onbeşler Seçilmişi
11. Derece: Yüce Seçilmiş Şövalye
12. Derece: Üstat Mimar
13. Derece: Dokuzuncu Kemer Şövalyesi..

14. Derece: Yüce Üstat
15. Derece: Doğu Şövalyesi
16. Derece: Kudüs Prensi
17. Derece: Doğu ve Batı Şövalyesi
18. Derece: Gül Haç Şövalyesi
19. Derece: Büyük Pontif
20. Derece: Düzenli Locaların Büyük Saygıdeğer Üstadı..

21. Derece: Prusya Şövalyesi
22. Derece: Lübnan Prensi
23. Derece: Sır Sandığı Başkanı
24. Derece: Sır Sandığı Prensi
25. Derece: Tunç Yılan Şövalyesi
26. Derece: İskoçyalı Papaz
27. Derece: Kudüs Tapınağı'nın Hakim Amiri..

28. Derece: Güneş Şovalyesi
29. Derece: Aziz Andre Büyük İskoçyalısı
30. Derece: Büyük Seçilmiş Kadoş Şövalyesi
31. Derece: Büyük Müfettiş Kumandan
32. Derece: Kutsal Sır Yüce Prensi
33. Derece: Hâkim Büyük Genel Müfettiş..

Hayatları simgeler, tasvirler ve işaretler üzerine kurulu olan masonlar, en çok üçgeni tercih etmişlerdir. Bu bir güç gösterisidir. Ayrıca üçgen şeklindeki üç nokta ise onların mason olduğunun işaretidir... Masonlar, birbirini birader olarak tanımlar...

..

MASONLAR BİRBİRİNİ NASIL TANIR?
Bir mason yeni tanıştığı ve mason olduğunu sandığı kişiye kendisinin mason olduğunu, onun da mason olup olmadığını anlamak için tokalaşırken bir işaret verir. Lems denen bu gizli işaretleşme şeklinde, dışarıdan bakanın göremeyeceği biçimde, parmaklarla karşısındakinin parmak veya bileğine özel dokunma tarzıyla dokunulur. Karşısındaki kişi de masonsa o da aynı şekilde cevap verir...

BÖYLE BİR DURUMDA AYRICALIK, İLTİMAS OLUR MU?
Mason bir kardeşe yardım etmek zorunluluk ve görevdir. Masonlar ancak eşit şartlar olduğunda bir masonu, hariciye tercih ettiklerini ve asla, haksızlık yapmadıklarını söyleseler de pratikte böyle olmadığını herkes bilir. Sırf bu yüzden bile masonluğa giren çok sayıda insan vardır...

MASONLUKTA KAÇ DERECE VARDIR?
Sembolik olarak çırak, kalfa ve usta olarak üç derece vardır. Uzun ve gizemli ayinimsi uygulamalardan sonra masonluğa kabul edilen kişi çırak olarak başlar ve usta (üstat) olarak bu aşamanın en üstüne ulaşır. Bu üç derecedeki masonların çalıştığı mabetlere mavi localar denir. Bu derecelerin çalışma aracı kabul edilen sembolik gereçleri vardır. Mesela, çırağın ilk aleti cetveldir. Bu ölçülü olmayı sembolize ettiği gibi 24 parmak uzunluğunda olduğu için günün 24 saatini de temsil eder. Bir mason 24 saati 3'e ayırır. 8 saat uyku ve dinlenme, 8 saat iş ve çalışma, kalan 8 saat de masonluk ve mason kardeşleri için uğraşmak. Ustalık seviyesinin aleti ise maladır...

MASONLAR NEDEN ÜÇ NOKTA KULLANIR?
Masonlar yazışmalarında, davetiyelerinde isimlerinin yanına üçgen şeklinde üç nokta koyar. Bu o kişinin mason olduğunu gösterir. Kökeni, Hiram'ın cesedinin üç usta tarafından bulunmasına dayanır. Masonlukta üçgen, diğer geometrik şekillerden daha üstün ve sevilen bir simgedir. Çünkü dış etkilere karşı en dayanıklı olan biçimdir. Bu geometrik üstünlük sağlamlık, değişmezlik ve dayanıklılık olarak simgeleştirilmiştir...

TOKALAŞMA İMKANI YOKSA NE YAPARLAR?
İş yerlerinde ve masalarında sadece masonların anlayabileceği araç ve aksesuarlar bulunur. Masonların yüz yüze gelip tokalaşma imkanı yoksa, mason olduğu düşünülen kişiye yazılan not ve dilekçe gibi şeylerin üzerine kendilerinin anlayacağı bazı işaretler konur. Bu kendisinin de mason, yani kardeşi olduğu dolayısıyla ona göre davranmasını beklemek ve istemektir...

ÜÇ DERECEDEN ÇOK DAHA FAZLA DERECE OLDUĞU UYDURMA MI PEKİ?
Değil ancak bundan sonrasında yol ve yöntem anlamına gelen "rit" vardır. Burası fiilen yüksek dereceli, filozofik masonluğun olduğu yerlerdir. Bunlar kırmızı localardır. 4. dereceden başlar 33. derecede biter. Değişik rit uygulaması yapan mason kuruluşları vardır, en yaygını Türkiye'de daha eski olan mason locasının kullanığı İskoç Riti'dir. İngiltere'deki taht kavgasında Fransa'ya sürülen İskoç masonların kullandığı üst düzey masonluk çalışmasıdır. Diğer rite ise York riti denir. ABD'de uygulanan bu ritte ise 13 derece vardır...

En önemli masonik sembol beyaz eldivendir. İlk olarak sırları söylemediği için öldürülen Hiram'ın cenaze töreninde giyilmiştir. "Elimize kan sıçramadı. Biz temiziz" anlamında kullanılan beyaz eldiven, masonlar tarafından benimsenmiş ve günümüze kadar kirli işlere bulaşmamayı simgelemiştir.

BİR LOCADA NELER VARDIR?
Localarda, Süleyman Tapınağı örnek alınmıştır. Mesela her mason mabedinde ikiz sütun olur. Bunların kuzey yönünde olanına "boaz" (İbranice tam gücünde demek) ve güney yönünde olana ise "jakin" (İbranice sağlam demek) denir. Bunların isimleri Tevrat'ta ismi geçenlerden ve Yahudi mitolojisindeki öykülerden gelir. Renkleri farklıdır, birisi erkekliği diğeri dişiliği temsil eder ki böylece yeni bir mason evreni kurulur. .

DEFNE YAPRAĞININ ANLAMI NEDİR?
Antik dönemlerde tapınakların kapılarında defne bulunurdu. Bu eski bir inançtan doğan gelenek. Süleyman Tapınağı'nda da defne yaprakları olduğuna inanıldığı için mason localarının kapılarında defne yaprakları olur. Defne, mason sözlüğünde temizliğin simgelerinden birisidir. Kapılarda olmasının bir nedeni de budur. .

FİLMLERDE YER DÖŞEMELERİ DAMA TAHTASI GİBİ OLUYOR, NEDEN?
Bir locadaki her sembol, her ayrıntı Süleyman Tapınağı'ndan alınmadır. Siyah-beyaz karelerden oluşan yer döşemesinin malzemesi mozaiktir çünkü tapınakta zamanında böyle yapılmıştır. Siyah ve beyaz sayıları eşit veya birisi bir kare fazladır. Bunların hepsi bilinçli anlamlar içerir. Bu siyah-beyaz karelere basılmaz, etrafındaki işlemelerin üzerinden yürünür..

AYNI DURUM TAVANLAR İÇİN DE GEÇERLİ MİDİR?
Tavanlar yıldızlı gecedeki sema görüntüsü gibi boyanır. Bu gökkubbe, locanın üstünde kainatın olduğunu anlatır. Yıldızlar ise masonların eşit kardeşleridir. Gösterilmeyen ama bahsedilen anlamda gökkubbe ise kainatın sonsuzluğu demektir.

LOCALARDA BAŞKA SİMGESEL UNSURLAR VAR MIDIR?
Bütün ezoterik (gizemci) yapılar oldukça karmaşık sembollere sahiptir. Masonlar da localarında kısaca söylediklerimizden çok daha fazla gizemli süs eşyalarına sahiptir. Mesela düğümlü ip, salonu çepeçevre kuşatır. Kainatın ışıktan yaratıldığını ve masonluğun kutsal ışık gibi insanları aydınlattığını düşündükleri için değişik ve çok sayıda ışık sembolü vardır. .

MASONLAR LOCADA NEDEN ELDİVEN TAKARLAR?
Hiram'ın cesedi büyük üzüntüyle toprağa verilir ve bu cinayet lanetlenir. Defin törenine katılanlar, Hiram'ın kanının üstlerine sıçramaması için eldiven giyip önlük takarlar. Böyle yaparak mecazi olarak da temiz olduklarını göstermişlerdir. Masonların beyaz eldiven ve önlük kullanması da bu yüzdendir. Bu mason olanların kirli, kötü işlere bulaşmamasının da simgesidir..

MASONLARIN SEMBOLLERİNDE BİR DE AKASYA DALLARI VAR, NEDEN?
Sırları söylemediği için öldürülen Hiram'ın cesedinin üstünü akasya dallarıyla örtmüşler. Masonların kullandığı akasya, her mevsimde açan, iklim koşullarıyla çürümeyen, sürekli yeşil olan çok dayanıklı türüdür. Böylece Hiram'ın bedeni ve düşünceleriyle akasya arasında bağ kurulur..

ÖNLÜK ÖNEMLİ MİDİR?
Masonluk, halk arasında daha çok beyaz eldivenle özdeşleşmiştir ama daha ilginç olanı aslında önlükleridir. Önlük kuşanmak, masonluğa girmek demektir. Mason mabedine önlüksüz girilmez. Masonun derecesine göre üzerinde değişik işaretler, çizgiler ve şekiller olur. Üçgen şeklindeki bu önlüklerin bir kapağı olur, çırakların kapağı açıkken ustaların ise kapalıdır. Matem günlerindeki törende siyah önlük takılır..

ÖNLÜKSÜZ NE DEMEKTİR?
Masonlar kendilerinden olmayan kimseye genellikle "harici" derler. Önlüksüz tabiri de aynı şekilde mason olmayanlar için kullanılır. Önlüksüz mason olur mu? Bir toplumda saygın, bilgili ve masonluğun niteliklerini taşımaya uygun ama mason olmayan kişiye masonluk literatüründe önlüksüz mason denir. O kişinin mason olmamasına bir hayıflanma ama yine de hakkını vererek onurlandırmış olurlar..

BU SÜTUNLARIN SÜLEYMAN TAPINAĞI'NDA ÖNEMİ NEDİR?
Duvarcıların aletleri, belgeler ve ücretler kısacası tapınağa dair ne varsa bu sütunların içinde dururmuş. Bu iki sütundan boaz solda, jakin ise sağda olmak üzere tapınağın girişinde yer alıyormuş. Bu iki sütunun olmadığı yer masonlukta loca sayılmaz..

Masonlar hakkında en çok merak edilen şeylerden biri de localar... Süleyman Tapınağı'nın inşasında kullanılan şantiye binasını temsil eden localarda, kabul törenleri ve toplantılar yapılıyor. Ancak yerleri sır gibi saklanan locaya nasıl giriliyor?

.

LOCA NEDİR?
Masonluk bölümlerinin her bir birimi "loca" olarak adlandırılır. Loca, aynı zamanda masonların toplanma yerine de denir. Türk masonları bu terimi İtalyan masonlarının kullandığı "loggia" kelimesinden almıştır.
.

LOCALAR, KONFERANS SALONU GİBİ BİR YER Mİ?
Hayır. Çünkü localar aynı zamanda Süleyman Tapınağı'nın inşasında kullanılan şantiye binasını temsil eder. Masonlar kendilerini bu tapınağı inşa eden duvarcılar olarak gördükleri için, düzenlenen toplantı ve törenler de bu tapınağın yeniden inşası sayılır. Hem yer hem de yapılan çalışmaların manevi yönü güçlüdür, adeta kutsallık taşır. Mason sözlüğüne göre loca, "evren"dir..

KAÇ ÇEŞİT LOCA VAR?
Masonluk birimi olarak değil de amaçlarına yönelik olarak söylersek; araştırma locaları, eğitim locaları ve muntazam localar olarak üç farklı loca tipi vardır. Araştırma localarında masonluk tarih ve ilkeleri üzerine çalışılır. Burada sadece bazı uzman masonlar yer alır. Eğitim localarında ise törenler öğretilir. Bilinen anlamdaki localar ise muntazam localardır..

OBEDİYANS NE DEMEK?
Önce bir masonik oluşum vardır sonra bundan bağımsız bir tüzel kişilik doğar ve en sonunda da bu yapılar ortak bir egemenlik altına girer. Bu yapılanma süreç ve bağlanışa masonlukta obediyans denir..

OBEDİYANSA GÖRE MASONLUĞUN TARİHTE KAÇ DÖNEMİ VAR?
Masonluk tarihsel olarak üç döneme ayrılır. 1- Ameli masonluk: Fiilen duvar işçisi olunan Ortaçağ dönemi. 2- Geçiş dönemi: 16. ve 17. Yüzyıl dönemleridir. Bu dönemde duvarcı ustası olmayanlar da masonik oluşumlar oluşturmaya başlamıştır. 3- Spekülasyon dönemi. Dört adet Londra mason locasının 1717'de bir araya geldiği ve 1723'te "Anderson Yasası" adını verdikleri ana tüzük hazırladığı dönemdir..