İran’daki Natanz Nükleer Tesisi nerede? Kaç metre yer altında, özellikleri neler?

İran'ın Birleşmiş Milletler nezdindeki nükleer temsilcisi Reza Najafi, ülkenin en kritik nükleer merkezlerinden biri olan Natanz tesisinin pazar günü düzenlenen saldırıda hedef alındığını açıkladı. Najafi, saldırının ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirilen ortak askeri operasyonlar sırasında meydana geldiğini söyledi.

Açıklama, Viyana merkezli Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu toplantısı kapsamında yapıldı. Basın mensuplarına konuşan Najafi, "İran'ın barışçıl ve güvenli nükleer tesisleri yeniden hedef alındı" ifadelerini kullandı.

REUTERS SORUSU ÜZERİNE TEYİT: "HEDEF NATANZ"

Reuters'ın saldırının hangi tesise yönelik olduğu sorusuna yanıt veren Najafi, vurulan yerin Natanz olduğunu doğruladı. İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin merkezinde yer alan kompleks, geçmişte de sabotaj ve siber saldırı iddialarıyla gündeme gelmişti.

Natanz'ın hedef alınması, yalnızca askeri bir gelişme olarak değil, aynı zamanda diplomatik ve stratejik bir kırılma olarak değerlendiriliyor.

NATANZ NÜKLEER TESİSİ NEDİR, NEREDE VE NEDEN ÖNEMLİ?

Natanz nükleer tesisi, İran'ın başkenti Tahran'ın güneyinde, Kum (Qom) kenti yakınlarında yer alıyor. Dağlarla çevrili bir ova üzerinde kurulan kompleks, güvenlik gerekçesiyle kısmen yer altına inşa edildi.

Tesis iki ana bölümden oluşuyor:

1️⃣ Yakıt Zenginleştirme Tesisi (FEP)

Yer altında konumlanan ana üretim birimi. Ticari ölçekte zenginleştirme kapasitesine sahip olan bu bölümün 50 bin santrifüje kadar kapasiteye uygun şekilde tasarlandığı belirtiliyor. Saldırı öncesinde yaklaşık 16 bin santrifüj kurulu bulunuyordu. Bunların yaklaşık 13 bini aktif olarak çalışıyor ve uranyumu yüzde 5 saflık seviyesine kadar zenginleştiriyordu.

Diplomatik kaynaklara göre FEP, yerin yaklaşık üç kat altında bulunuyor. Bu durum tesise stratejik koruma sağlıyor.

2️⃣ Pilot Yakıt Zenginleştirme Tesisi (PFEP)

Yer üstünde bulunan bu bölüm daha sınırlı kapasiteye sahip. Ancak İran'ın bu tesiste uranyumu yüzde 60 saflık seviyesine kadar zenginleştirdiği ifade ediliyor. Bu oran, uluslararası kamuoyunda nükleer programın yönü açısından kritik eşiklerden biri olarak değerlendiriliyor.

NATANZ'IN HEDEF ALINMASININ OLASI SONUÇLARI

Natanz, İran'ın nükleer programının merkez üssü olarak kabul ediliyor. Bu nedenle tesisin hedef alınması, yalnızca fiziksel hasar değil, aynı zamanda diplomatik ve jeopolitik sonuçlar da doğurabilir.

UAEA'nın denetim mekanizmaları, İran'ın nükleer faaliyetleri ve bölgedeki askeri gerilim, önümüzdeki süreçte uluslararası gündemin ilk sıralarında yer almayı sürdürecek.

🔎 MERAK EDİLEN SORULAR VE CEVAPLARI

Natanz neden stratejik öneme sahip?

Natanz, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin büyük bölümünün yürütüldüğü ana komplekslerden biridir. Bu nedenle ülkenin nükleer programının kalbi olarak görülmektedir.

Natanz'da uranyum hangi seviyeye kadar zenginleştiriliyor?

Yer altındaki FEP tesisinde yüzde 5 seviyesine kadar zenginleştirme yapılırken, yer üstündeki PFEP tesisinde yüzde 60 seviyesine kadar zenginleştirme yapıldığı belirtilmektedir.