İran'da Ali Laricani için cenaze töreni! Binler katıldı

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarında hayatını kaybeden İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani ve Besic güçleri komutanı Gulamrıza Süleymani için bugün İran'ın başkenti Tahran'da cenaze töreni düzenleniyor.

Ali Laricani ile Besic Güçleri Komutanı Gulamrıza Süleymani için düzenlenen tören Tahran'daki İnkılap Meydanı'nda başladı.

Öte yandan İran, dün Laricani ve Süleymani'nin İsrail saldırılarında öldüğünü duyurmuştu. İran Genelkurmay Başkanı Amir Hatemi, söz konusu ölümlerin ardından "kararlı" bir misilleme tehdidinde bulunmuştu.

"GÖLGE REHBER" OLARAK ANILIYORDU
İran devlet televizyonu Laricani'nin ofisi tarafından yapılan yazılı açıklamayı yayımlamıştı.

Açıklamada, Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Laricani'nin sabah saatlerinde düzenlenen saldırıda oğlu Murteza, yardımcısı Alirıza Beyat, Konsey Sekreterliği çalışanları ve birkaç korumasıyla birlikte hayatını kaybettiği belirtildi.

İran güvenlik bürokrasisinin en kritik isimlerinden biri olan Laricani, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri olarak görev yapıyordu. Siyasi etkisi nedeniyle "gölge rehber" olarak tanımlanan Laricani, aynı zamanda felsefeci kimliğiyle de biliniyordu

LİDER KADRO TASFİYE EDİLİYOR
Orta Doğu ateş çemberinden geçerken, İran'ın kalbinde sarsıcı bir tasfiye operasyonu yürütülüyor. İsrail ve ABD'nin suikast timleri sahneye çıkarken, Tahran'ın en kritik isimleri birer birer hedef alınıyor. Rejim içindeki iktidar savaşı ve dış müdahale kıskacında İran, tarihinin en karanlık günlerini yaşıyor. Suikastların gölgesinde değişen güç dengeleri, petrol savaşları ve Tahran sokaklarındaki dehşet anları Batı Asya'nın geleceğini belirsizliğe sürüklüyor.

SUİKAST SİLAHI DEVREDE: HARİTALAR KANLA DEĞİŞİYOR
İran İstihbarat Bakanı Hatip'in öldürüldüğüne dair iddiaların sıcak temas hattında yankılanmasıyla başlayan süreç, bölgedeki stratejik depremin habercisi oldu. İsrail'in kritik pozisyonlardaki yöneticileri teker teker ortadan kaldırmasını değerlendiren Sabah Gazetesi Dış Haberler Müdürü Bercan Tutar, "Suikast politikası Amerika'nın en etkili politikalarından biridir. Hatırlarsanız 1975'te Suudi Arabistan Kralı'na yapılan suikasttan sonra petrol-dolar sistemi devreye girmiş ve bölge politikaları tamamen değişmişti. Aynı şekilde 2001'de Şah Mesut'un suikastı Afganistan işgalinin önünü açmıştı" ifadeleriyle suikastların tesadüf olmadığını, büyük bir tasarımın parçası olduğunu vurguladı. 2005 yılındaki Hariri suikastına da dikkat çeken Tutar, "Bu suikasttan sonra Suriye, Lübnan'dan çekilmek zorunda kalmış ve ardından Lübnan-İsrail savaşı başlamıştı. Bir suikastın ardından bölgenin dinamiği, haritası ve güç projeksiyonu tamamen değişiyor" sözleriyle tehlikenin boyutuna işaret etti.

TAHRAN'DA YÖNETİM FELÇ: ÜÇ RADİKAL İSİM DÖNEMİ
İran içerisinde Hamaney başta olmak üzere 50'ye yakın üst düzey komutanın tasfiye edilmesiyle oluşan güç boşluğu, ülkeyi bir kaosun eşiğine getirdi. Besic Güçleri Komutanı Süleymani ve "İngiliz ekolü" ile uzlaşabilecek en barışçıl isim olarak görülen Larijani'nin de bu süreçte hedef alındığını belirten Bercan Tutar, "Larcani, Pezeşkiyan ve Abbas Arakçi ile birlikte Batı ile uzlaşabilecek siyasi kanadın en önemli figürüydü. Onun ortadan kaldırılması barış masasının devrilmesi anlamına geliyor" şeklinde konuştu. Tutar, şu an İran'da Molla ve sivil kanadın tamamen devre dışı kaldığını ifade ederek, "Devrim Muhafızları üzerinden üç isim süreci yönetiyor: Meclis Başkanı Muhammed Rıza Galibaf, eski Savunma Bakanı Ahmed Vahidi ve eski istihbarat lideri Hüseyin Taeb. Bu isimler tamamen savaştan ve sertlikten yana bir tutum sergiliyor" dedi.

İSRAİL JETLERİ TAHRAN SEMALARINDA CİRİT ATIYOR
Asimetrik savaştan varoluşsal bir savaşa geçildiğini ve İran'ın savunma kapasitesinin dramatik şekilde düştüğünü vurgulayan Bercan Tutar, "Savaş başladığında 300 füze atan İran, şimdi 15-20 füzeye düşmüş durumda. İsrail uçakları İran hava sahasına girip 3-4 saat boyunca serbestçe dolaşıyor ve istedikleri her yeri bombalıyorlar" sözleriyle sahada yaşanan dehşet anlarını aktardı. Tahran'daki endüstriyel merkezlerin, Besic karargahlarının ve füze rampalarının yoğun bombardıman altında olduğunu söyleyen Tutar, "Tahran'ın en üst kesimlerinden fakir semtlerine kadar her yer ateş hattında. Amerika ve İsrail, İran'ın altyapısını bozmadan rejimi teslim olmaya zorluyor" tespitinde bulundu.

REJİM İÇİNDE GİZLİ DARBE VE "ŞEHİT OLMA" SÖYLEMİ
İran rejiminin kendi içindeki çatlakların suikastları kolaylaştırdığına dair iddialar ise kan donduran cinsten. Bercan Tutar, "Devrim Muhafızları'nın sert kanadının Hamaney ile ters düştüğü söyleniyor. İstihbarat birimleri istese Hamaney'i koruyabilirdi ama 'şehit olma' arzusu gibi dini söylemlerle bu zafiyetin üzeri örtülüyor" şeklinde konuştu. İran toplumundaki bölünmüşlüğe de dikkat çeken Tutar, "Halkın yüzde 20'si rejimin yanında, yüzde 20'si sert muhalif ama yüzde 60'lık sessiz bir çoğunluk var ki tek istekleri ülkenin selameti. Türkiye'nin izlediği rasyonel politika da bu yüzde 60'lık kesimi gözetiyor" dedi.

"CENAZE TÖRENLERİNDEKİ KALABALIĞIN BİLE HEDEF OLMA RİSKİ VAR"
Amerika ve İsrail'in diğer ülkeleri bu projeye ortak etmeden hareket etmesinin yeni bir küresel trendi tetikleyebileceğini belirten Bercan Tutar, "Bu saldırganlıktan korunmak isteyen her ülke, 'Kuzey Kore modeli' gibi nükleer güç sahibi olmaya çalışacaktır. Bu durum nükleer silahlanma hevesini daha da tetikleyebilir" uyarısında bulundu. Tutar, son olarak İran'daki cenaze törenlerindeki kalabalığın bile hedef olma riski taşıdığını belirterek, "İsrail, Gazze'deki gibi herkesi 'yok edilmesi gerekenler' olarak görüyor. Bu kalabalığın üzerine füze atılması büyük bir katliama yol açabilir, umarız böyle bir dehşet yaşanmaz" diyerek bölgedeki kritik bekleyişi özetledi.

ALİ LARİCANİ KİMDİR?
Ali Laricani, 1958 yılında Irak'ın Necef şehrinde doğdu. İran'ın Amul kentinden, dini ve siyasi açıdan etkili bir aileye mensuptu. Babası, tanınmış bir din alimi olan Mirza Haşim Amuli idi. Ailesi, dönemin Şahı Rıza Pehlevi'nin baskısı nedeniyle 1931'de Necef'e taşındı ancak 1961'de İran'a geri döndü. Laricani, genç yaşta 1979'daki İslam Devrimi'nin ideologlarından filozof Ayetullah Murteza Mutahhari'nin kızı Feride Mutahhari ile evlendi.

Laricani, ülkenin en prestijli üniversitelerinden Şerif Teknoloji Üniversitesinde matematik ve bilgisayar bilimi alanında lisans yaptı ardından Batı felsefesi üzerine doktorasını tamamladı ve özellikle Alman filozof Immanuel Kant üzerine çalıştı.

Ailesindeki diğer isimler de İran siyasetinde etkili oldu. Kardeşlerinden Sadık Laricani uzun yıllar yargı erkinin başında görev yaptı, Muhammed Cevad Laricani ise dış politika ve insan hakları alanlarında önemli görevler üstlendi. Bu yönüyle Laricani ailesi, İran'ın yönetim yapısında uzun yıllar etkili oldu.

1979'daki İran İslam Devrimi sonrasında Devrim Muhafızları Ordusu bünyesinde yer aldı. Daha sonra devlet kademelerinde yükseldi. Kültür Bakanı olarak görev yaptı ardından Radyo ve Televizyon Kurumu (IRIB) başkanlığına getirildi.

Laricani, 2005 yılında Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri oldu ve aynı zamanda İran'ın nükleer başmüzakerecisi olarak görev yaptı. 2007 yılında bu görevinden ayrıldı.

İran Meclisine 2008'de giren Laricani, 2020'ye kadar üç dönem boyunca Meclis Başkanı olarak görev yaptı. Bu süreçte özellikle 2015 yılında İran ile Birleşmiş Milletler Daimi Üyeleri ve Almanya arasında imzalanan ve nükleer anlaşma olarak bilinen Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın Meclisteki onay sürecinde önemli rol oynadı.

Laricani, 2020'de Meclis Başkanlığı görevinden ayrıldı ve dönemin İran lideri Ayetullah Ali Hamaney tarafından liderlik danışmanı olarak atandı. Bir süre bu görevde kalan Laricani'nin 2021 ve 2024 yıllarında cumhurbaşkanlığı adaylığı için yaptığı başvurusu Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından onaylanmadı.

Ali Laricani, Ağustos 2025'te Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri olarak bir kez daha atandı. Bu atama ile birlikte İran'ın dış politika ve güvenlik stratejisinde yeniden kilit isimlerden biri haline gelen Laricani, ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybeden Ali Hamaney'in güvendiği devlet adamlarından biri olarak kabul ediliyordu.