Hürmüz'de mahsur kalan 20 bin denizci savaşı anlattı

Kaosun 65'inci gününde, Çinli bir şirkete ait petrol tankerinin mürettebatı son yiyecek stoklarını tüketmek üzereydi. Geminin seyir subayı Bangladeşli Shameem Sabbir, telsizden İran donanmasına artık çaresizlik haline gelen aynı soruyu yöneltti: "Ne zaman çıkabileceğiz?"

O sırada bölgede savaş atmosferi giderek ağırlaşıyordu. Amerikan savaş gemileri, İran'ın füze tehdidi altında iki ABD bayraklı ticaret gemisine Hürmüz geçişinde eşlik ediyordu. Denizcilik telsizlerinin acil durum kanallarında ise mahsur kalan denizcilerin yardım çağrıları yankılanıyordu. Bazı gemilerde yiyecek ve su Sabbir'in gemisinden bile daha kritik seviyeye düştü.

"HER GÜN YENİ BİR KRİZ AMA HİÇBİR ŞEY DEĞİŞMİYOR"

Mahsur kalan denizciler, Washington ve Tahran'dan gelen açıklamaların ardından umutlansa da sahada hiçbir değişiklik yaşanmadığını söylüyor.

800'den fazla gemi boğazdan çıkmak için sıra beklerken, Sabbir'in tankeri en ön sırada yer alıyor. İran'ın sürat teknelerindeki askerleri çıplak gözle görebilecek kadar yakın olduklarını anlatan Sabbir, buna rağmen hâlâ eve dönüş ihtimalinin olmadığını söyledi.

Gökyüzünde İran dronlarının vızıldadığı, denizde ise çürümüş çöplerin sürüklendiği anlatılırken, mürettebatın geminin karanlık bölümlerinde stres altında okey benzeri oyunlar oynadığı veya ABD Başkanı Donald Trump'ın son açıklamalarını takip ettiği aktarıldı.

Sabbir'in İran tarafına yaptığı telsiz çağrısına ise moral bozucu bir yanıt verildi. İranlı bir yetkili, "Bölge çok tehlikeli ve kırmızı bölge ilan edildi" ifadelerini kullandı.

HÜRMÜZ BOĞAZI "DENİZ HAPİSHANESİNE" DÖNÜŞTÜ

Basra Körfezi'nin düşük ücretli deniz çalışanları için dev bir deniz hapishanesine dönüştüğü belirtiliyor.

Suriye, Endonezya ve Filipinler gibi ülkelerden gelen denizciler, ABD ile İran arasındaki gerilimin ortasında adeta savaşın görünmez mağdurları haline geldi. Resmî olarak savaş esiri sayılmıyorlar ancak iki aydan uzun süredir çatışma hattında mahsur durumdalar.

Bu denizciler aynı zamanda modern çağın deniz savaşına istemeden tanıklık ediyor. Cep telefonlarıyla İran füze saldırılarından yükselen dumanları, yanan gemileri ve ABD savaş gemilerinin bölgedeki operasyonlarını kayda alıyorlar.

ABD'NİN "ÖZGÜRLÜK PROJESİ" OPERASYONU YALNIZCA 36 SAAT SÜRDÜ

Mahsur kalan denizcileri kurtarmak amacıyla başlatılan Amerikan operasyonu "Özgürlük Projesi", yalnızca 36 saat sonra durduruldu. Uzmanlara göre operasyon yeniden başlasa bile dünyanın en güçlü donanması zaman ve lojistik baskısıyla karşı karşıya.

Önümüzdeki haftalarda iflas eden gemi sahiplerinin mürettebatı kaderine terk edeceği, gemilerdeki sağlık krizlerinin daha da ağırlaşacağı belirtiliyor.

Uluslararası Denizcilik Örgütü verilerine göre savaşın başlamasından bu yana en az 10 denizci hayatını kaybetti. İran'a ait füze ve dron saldırılarında ise 30'dan fazla gemi vuruldu.

"YİYECEK VE SU STOKLARIMIZ TÜKENİYOR"

30 yaşındaki Bangladeşli seyir subayı Sabbir, "Her geçen gün yiyecek ve su stoklarımız azalıyor. Hayatımdan endişe ediyorum. Durum çok kötü" sözleriyle yaşanan dramı anlattı.

Normalde boş zamanlarında Minecraft oynadığını söyleyen genç denizci, şimdi ise kendisini denizcilik tarihinin benzeri görülmemiş krizlerinden birinin içinde bulduğunu ifade etti.

Reuters'ın görüştüğü çok sayıda denizci, koşulların giderek ağırlaştığını ve insani krize dönüştüğünü anlattı. Bazıları görüntülü görüşmelerde İran saldırılarından kaynaklanan yanıklarını ve açık yaralarını gösterdi. Bazıları ise yakınlarında patlayan füzelerin ses kayıtlarını paylaştı.

KRİTİK DURUMDA MÜRETTEBATLAR VAR

Hintli bir denizci, gemilerinde yiyecek ve temiz suyun tamamen tükendiğini, iki mürettebatın ise kritik durumda olduğunu bildirdi.

600 feet uzunluğundaki bir tankerde görev yapan Rus denizci ise ekipte yalnızca pirinç ve su kaldığını, ağır tansiyon hastalığı için ilaç bulunmadığını söyledi.

Ortaya çıkan tablo, savaşın ekonomik sonuçlarını da gözler önüne seriyor. Milyonlarca dolarlık petrol ve gübre taşıyan gemilerdeki mürettebat açlıkla mücadele ediyor.

DENİZ MAYINI VE DRON KORKUSU

Mürettebatlar, İran'ın yerleştirdiği iddia edilen deniz mayınları ve yeni çatışma ihtimalleri nedeniyle limanlara dönüp erzak almaktan korkuyor.

Denizciler, Ukrayna ve Orta Doğu savaşlarında karada görülen korku atmosferinin şimdi denizde yaşandığını söylüyor. Özellikle İran dronlarının çıkardığı sesin mürettebat üzerinde psikolojik baskı oluşturduğu ifade ediliyor.

DOLANDIRICILAR DEVREDE

Krizin büyümesiyle birlikte dolandırıcıların da devreye girdiği ortaya çıktı.

Bazı kişiler, İran Devrim Muhafızları adına hareket ettiklerini öne sürerek gemi şirketlerinden kripto para talep ediyor. Başka bir hesabın ise hem bağış topladığı hem de sosyal medyada kendisini "Rus kadın" olarak tanıtıp erkeklerle iletişim kurduğu belirlendi.

TELSİZLERDEKİ DİYALOGLAR DİKKAT ÇEKİYOR: "İRAN HÜRMÜZ BOĞAZI'NI TAMAMEN KAPATTI"

ABD ordusu kısa süreli kurtarma girişimi sırasında onlarca gemiyle temas kurarak çıkış yapabileceklerini söyledi.

Amerikalı bir amiral, "Gemilerin çıkabilmesi için etkili bir koridor oluşturduk" açıklamasında bulundu. Ancak birçok mürettebat buna inanmadı.

Bir yük gemisinin mürettebatı güvertede spor yaparak zaman geçirmeye çalışırken, gemide görev yapan Sagi Khant, "Devrim Muhafızları bekliyor ve silahlılar. Durum güvenli değil. İran çok çılgın davranıyor" dedi.

Telsizlerde ise sürekli aynı anons duyuluyor:

"İran İslam Cumhuriyeti Hürmüz Boğazı'nın tamamen kapalı olduğunu tekrar ilan ediyor."

Bir başka İranlı yetkilinin yaklaşan bir gemiye "Ciddi uyarı! Ciddi uyarı!" diye bağırdığı, geminin ise "Kaçmaya çalışıyoruz!" diyerek karşılık verdiği aktarıldı.

BM DEVREDE AMA ÇÖZÜM YOK

Birleşmiş Milletler'e bağlı Uluslararası Denizcilik Örgütü yetkilileri, mahsur kalan gemilerin güvenli geçişine izin verilmesi için bölge ülkeleri ve ABD ile yoğun temas yürütüyor.

Örgütün Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, "Burası bir savaş bölgesi ve deniz taşımacılığı koz olarak kullanılıyor. İnsanlar denizcilerin değerini bilmiyor" dedi.

SİGORTA MALİYETLERİ PATLADI

Sigorta şirketleri ve gemi sahiplerinin büyük risk almak istemediği belirtiliyor.

Hürmüz'de bulunan gemiler için sigorta primlerinin savaş öncesine göre 32 kat arttığı ve tek bir büyük tanker için maliyetin 8 milyon dolara kadar çıktığı ifade edildi.

Uluslararası Taşımacılık İşçileri Federasyonu'na şimdiye kadar 2 binden fazla yardım başvurusu yapıldı. Bunların yarısının maaş ödemeleriyle ilgili olduğu, yaklaşık 200 başvurunun ise yiyecek, su ve yakıt sıkıntısı yaşayan gemilerden geldiği belirtildi.

Federasyonun Orta Doğu Koordinatörü Mohamed Arrachedi, "Şu an yaşananların hiçbir benzeri yok" ifadelerini kullandı.

GEMİLER "ÇİN MÜRETTEBATI" YAZMAYA BAŞLADI

Bazı gemilerin İran'dan güvenli geçiş alabilmek için farklı ülke bayrakları kullanmaya başladığı belirtildi.

Bazıları ise sinyal sistemlerine "TÜM MÜRETTEBAT ÇİNLİ" mesajı yazıyor. Bazı kaptanlar ise transponder cihazlarını tamamen kapatıp dürbünle yön bularak ilerlemeye çalışıyor.

Bölgeden geçebilen az sayıdaki gemiden birinin Rus milyarder Alexey Mordashov'a ait 500 milyon dolarlık süper yat olduğu aktarıldı. Yatın geçişinden saatler sonra İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin Moskova'da Vladimir Putin ile görüşmek üzere Rusya'ya gittiği belirtildi.

"TITANIC" İZLEYEREK HAYATTA KALMAYA ÇALIŞIYORLAR

İnternet bağlantısının sık sık kesildiği gemilerde denizciler ailelerine ulaşmakta zorlanıyor.

Sabbir zaman geçirmek için seyir kılavuzları ve dini kitaplar okuyor, masa tenisi oynuyor. Bazı mürettebatlar ise tabletlerine indirdikleri birkaç filmi tekrar tekrar izliyor.

Filipinli mürettebatın bulunduğu bir gemide su festivali kutlaması düzenlendiği, aşçının bir doğum günü için sakladığı un ve şekerle pasta yaptığı anlatıldı.

Ancak en dikkat çeken detaylardan biri, mahsur kalan denizcilerin Hollywood'un deniz savaş filmlerini izleyerek moral bulmaya çalışması oldu.

Sabbir'in dizüstü bilgisayarında bulunan "Captain Phillips", "The Admiral" ve eve dönemeyen bir gemiyi anlatan "Titanic" filmi, mürettebatın dış dünyayla tek bağlantısı haline geldi.