Avustralya'dan Avrupa'ya sosyal medya alarmı: Almanya Meta'nın çocuk önlemlerini yetersiz buldu, daha sert kurallar istedi

Meta'nın ABD'de çocukların ve gençlerin sosyal medya kullanımıyla ilgili davaları sonuçlandırmak için vardığı uzlaşma, Almanya'da yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi.

Facebook ve Instagram'ın sahibi Meta'nın, uzlaşma kapsamında genç kullanıcıların platformlardaki kullanımını sınırlamaya yönelik bir dizi önlem açıklamasına rağmen Alman tüketici kuruluşları ve uzmanlar, bu adımların sorunun temelini çözmekten uzak olduğunu savundu.

Almanya'da tartışmanın merkezinde artık yalnızca çocukların sosyal medya karşısında ne kadar zaman geçirdiği değil, platformların çocukların dikkatini mümkün olduğunca uzun süre çekmek üzere tasarlanıp tasarlanmadığı sorusu bulunuyor.

Alman Tüketici Merkezleri Federal Birliği, Meta'nın açıkladığı kullanım sınırları, gece kilidi ve bildirim kısıtlamalarının olumlu adımlar olabileceğini kabul ederken, çocukların etkili biçimde korunması için çok daha kapsamlı düzenlemelere ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Alman uzmanlara göre çocukların yalnızca daha az sosyal medya kullanmasına yönelik tedbirler yeterli değil. Hedef, çocukların baştan itibaren daha güvenli platformlarla karşı karşıya kalmasını sağlamak olmalı.

Bu tartışma yalnızca Almanya ile sınırlı değil.

Avustralya'nın dünyada bir ilke imza atarak 16 yaş altındaki çocukların büyük sosyal medya platformlarına erişimini engellemesinin ardından Avrupa'dan Asya'ya, Orta Doğu'dan Amerika'ya kadar çok sayıda ülke sosyal medya şirketlerine yönelik yeni düzenlemeler hazırlamaya başladı.

Yaş sınırını yükselten ülkeler, ebeveyn iznini zorunlu hale getiren hükümetler ve platformlara yaş doğrulama sorumluluğu yüklemek isteyen düzenleyiciler, çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin küresel yaklaşımı değiştirmeye hazırlanıyor.

ALMANYA'DA META'NIN ÖNLEMLERİ YETERLİ BULUNMADI

Meta'nın ABD'de vardığı uzlaşmanın ardından Almanya'da tüketici kuruluşları, sosyal medya platformlarının tasarımında daha kapsamlı değişiklikler yapılması çağrısında bulundu.

Alman Tüketici Merkezleri Federal Birliği Başkanı Ramona Pop, ABD'de açıklanan önlemlerin olumlu olduğunu ancak çocukları ve gençleri etkili biçimde korumak için yeterli olmadığını söyledi.

Pop, Almanya'da ABD'deki uzlaşmanın ötesine geçen tedbirlerin hayata geçirilmesini istedi.

"Çocuk ve Gençlerin Dijital Dünyada Korunması" komisyonunda görev yapan uzmanlar da ABD'de kabul edilen önlemlerin Almanya açısından yeterli olmadığı görüşünü paylaşıyor.

Almanya'daki tartışmada öne çıkan temel talep, platformların çocukları koruma yükümlülüğünün yalnızca belirli saatlerde uygulanan kısıtlamalarla sınırlı kalmaması.

Uzmanlar ve tüketici kuruluşları, çocukların karşı karşıya kaldığı risklerin platformların tasarımından ve kullanıcıların dikkatini mümkün olduğunca uzun süre platformda tutmaya yönelik sistemlerden bağımsız ele alınamayacağını belirtiyor.

META'NIN İKİ SAATLİK SINIRI ALMANYA'DA TARTIŞMA YARATTI

Meta'nın uzlaşma kapsamında açıkladığı önlemler arasında Instagram ve Facebook için toplam günlük iki saatlik standart kullanım sınırı bulunuyor.

Kullanıcılara, platformlarda ne kadar süre geçirdikleri düzenli olarak hatırlatılacak. İki saatlik sınır yalnızca ebeveyn onayıyla kaldırılabilecek.

Meta ayrıca gece yarısından sabah saat 06.00'ya kadar Feed, Stories, Explore ve Reels gibi bölümlere erişimi engelleyen bir gece kilidi uygulayacak.

Okul saatleri olarak belirlenen 08.00 ile 15.00 arasında ise doğrudan mesajlar ve güvenlik uyarıları dışındaki bildirimler susturulacak.

Şirket ayrıca genç kullanıcıların varsayılan olarak kişiselleştirilmemiş bir akışı tercih edebilmesine imkan tanıyacak.

Otomatik oynatma özelliği kapatılabilecek, beğeni ve tepkilerin görünümü gizlenebilecek.

Meta'nın açıkladığı önlemler arasında güzellik filtrelerine yönelik yeni tedbirler de yer alıyor.

Şirket ayrıca yaş doğrulama sistemlerini güçlendirmeyi ve 13 yaşından küçük kullanıcılara ait daha fazla hesabı tespit etmeyi hedefliyor.

Ancak Almanya'daki uzmanlara göre asıl sorun, çocukların günde iki saatten fazla sosyal medya kullanıp kullanmadığından çok daha geniş bir çerçevede ele alınmalı.

"ÇOCUKLARIN İHTİYACI KULLANIM SINIRI DEĞİL, GÜVENLİ PLATFORMLAR"

Ramona Pop, kullanım süresine getirilen sınırların, gece kilidinin ve bildirimlerin kapatılmasının çocuklar üzerindeki kullanım baskısını azaltabileceğini belirtti.

Ancak Pop'a göre temel sorun bu önlemlerle ortadan kalkmıyor.

Pop, platformların iş modellerinin ve algoritmalarının kullanıcıların dikkatini mümkün olduğunca uzun süre platformda tutacak şekilde tasarlandığını belirterek çocukların yalnızca kullanım sürelerinin sınırlandırılmasına değil, başlangıçtan itibaren güvenli şekilde tasarlanmış platformlara ihtiyacı olduğunu vurguladı.

Almanya'da talep edilen yaklaşım, çocukların riskli özelliklerden korunmasını yalnızca kullanım süresini azaltarak sağlamaya çalışmak yerine, bu özelliklerin baştan itibaren daha güvenli hale getirilmesini öngörüyor.

Pop ayrıca riskli özelliklerin ancak kullanıcının reşit olduğunu kanıtlamasının ardından etkinleştirilmesi gerektiğini savundu.

"SORUMLULUK EBEVEYNLERE BIRAKILAMAZ"

Alman tüketici kuruluşu, çocukların sosyal medyada korunması konusundaki sorumluluğun yalnızca ebeveynlerin omuzlarına yüklenmesine de karşı çıkıyor.

Pop, ebeveynlerin tek başına sorumlu tutulamayacağını belirterek platformların kendilerini daha güvenli hale getirmesi gerektiğini savundu.

Alman Tüketici Merkezleri Federal Birliği, mevcut platform tasarımlarının yalnızca çocuklar açısından değil, yetişkinler açısından da sorunlu olduğunu belirtiyor. Bu nedenle kuruluş, yalnızca gençlere sosyal medya yasağı getirilmesi yerine herkes için "tasarım gereği güvenlik" yaklaşımını savunuyor.

Bu yaklaşım kapsamında güvenlik, kullanıcıların daha sonra açıp kapatabileceği isteğe bağlı bir özellik olarak değil, platformların temel tasarımının parçası olarak ele alınmalı.

ALMANYA'DA 13-16 YAŞ ARASINDA EBEVEYN ONAYI ŞARTI VAR

Almanya'da mevcut düzenlemeler kapsamında 13 ila 16 yaş arasındaki çocukların sosyal medya kullanabilmesi için ebeveynlerinin onayı gerekiyor. Ancak çocuk koruma savunucuları, mevcut kontrollerin yeterli olmadığını belirtiyor.

Almanya'da Meta'nın ABD'de açıkladığı önlemlere yönelik eleştirilerin temelinde de mevcut sistemin yalnızca ebeveyn onayı ve bireysel kullanım kontrolleriyle çocukları yeterince koruyamayacağı görüşü bulunuyor. Bu nedenle Almanya'da tartışma, yalnızca yaş sınırının yükseltilmesi veya ekran süresinin azaltılmasıyla sınırlı değil.

Tüketici kuruluşları ve uzmanlar, sosyal medya platformlarının çocuklara yönelik temel tasarım anlayışının değiştirilmesini istiyor.

DÜNYA SOSYAL MEDYAYA KARŞI HAREKETE GEÇTİ

Almanya'daki daha sert kurallar çağrısı, çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin küresel düzenleme dalgasının bir parçası olarak öne çıkıyor.

Avustralya, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan ilk ülke olurken, Avrupa'daki birçok ülke 15 veya 16 yaş sınırını gündemine aldı.

Bazı ülkeler yasaları yürürlüğe koyarken, bazıları ise yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyor.

ABD'de eyaletlerin Meta'ya açtığı davalar ve 18 milyar dolara kadar ödeme öngören uzlaşma ise sosyal medya şirketlerinin çocukların güvenliği konusunda taşıdığı sorumluluğu küresel tartışmanın merkezine taşıdı.

AVUSTRALYA DÜNYADA BİR İLKİ HAYATA GEÇİRDİ

Avustralya, çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin dünyanın en sert düzenlemelerinden birini hayata geçirdi.

Yasa, büyük sosyal medya platformlarını 10 Aralık 2025 itibarıyla 16 yaşından küçük kullanıcıların erişimini engellemeye zorladı.

Düzenleme kapsamında TikTok, Alphabet'in YouTube'u ile Meta'nın Instagram ve Facebook platformları yer aldı.

Kurallara uymayan şirketler 49,5 milyon Avustralya dolarına kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.

Avustralya'nın kararı, dünyanın diğer bölgelerinde sosyal medya kullanımına yaş sınırı getirilmesi tartışmalarını hızlandıran en önemli adımlardan biri oldu.

İNGİLTERE'DE 16 YAŞ ALTI İÇİN YASAK GÜNDEMDE

İngiltere, 16 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımını yasaklamaya hazırlanıyor.

Eski Başbakan Keir Starmer, 15 Haziran'da yaptığı açıklamada düzenlemenin Noel'e kadar onaylanmasının planlandığını ve uygulamanın 2027 ilkbaharı civarında yürürlüğe girmesinin öngörüldüğünü söyledi.

İngiltere'de çocukların çevrim içi ortamda çıplak görüntülere erişimi ve bu görüntülerin dolaşıma sokulması konusunda da teknoloji şirketlerine yeni sorumluluklar getirilmesi planlanıyor.

Apple ve Google gibi şirketlerin akıllı telefon ve tabletlerde çocuklara yönelik çıplak görüntüleri tespit edip engelleyecek teknik çözümler geliştirmesi veya mevcut sistemleri etkinleştirmesi öngörülüyor.

Yetişkinler ise yaş doğrulama süreciyle çıplak içerik üretmeye, paylaşmaya veya görüntülemeye devam edebilecek.

FRANSA'DA YASA MAHKEME ENGELİNE TAKILDI

Fransa Parlamentosu, çevrim içi zorbalık ve ruh sağlığına yönelik risklerle ilgili artan endişeler nedeniyle 15 yaş altındaki çocukların sosyal medyaya erişimini yasaklayan düzenlemeyi temmuz ayında kabul etti.

Ancak Fransa'nın en yüksek mahkemesi 14 Ağustos'ta yasa tasarısının ifade özgürlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle düzenlemeyi engelledi.

Fransa'daki gelişme, çocukların korunmasına yönelik düzenlemelerin yaş sınırı ve güvenlik tartışmalarının yanı sıra ifade özgürlüğü konusunda da hukuki tartışmalar doğurduğunu gösterdi.

DANİMARKA 15 YAŞ SINIRINI AÇIKLADI

Danimarka, 15 yaşından küçük çocuklara sosyal medya yasağı getireceğini açıkladı.

Ancak düzenlemede ebeveynlere belirli bir yetki tanınması öngörülüyor.

Ebeveynler, belirli sosyal medya platformlarına erişim için 13 yaşına kadar olan çocuklara izin verebilecek.

YUNANİSTAN YASAĞA "ÇOK YAKIN"

Yunanistan'da 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yasak gündemde.

Üst düzey bir hükümet kaynağı, ülkenin böyle bir yasağı açıklamaya "çok yakın" olduğunu söyledi.

Yunanistan'ın atacağı olası adım, Avrupa'da sosyal medya kullanımına yönelik yaş sınırlarını sıkılaştırmak isteyen ülkelerin sayısını daha da artırabilir.

POLONYA'DA 15 YAŞ ALTI İÇİN YENİ YASA HAZIRLIĞI

Polonya'da iktidar partisi, 15 yaşından küçük çocuklara sosyal medya yasağı getirecek yeni bir yasa hazırlıyor.

Planlanan düzenlemede yaş doğrulamasından doğrudan sosyal medya platformlarının sorumlu tutulması hedefleniyor.

SLOVENYA DA 15 YAŞ ALTI İÇİN YASAK HAZIRLIĞINDA

Slovenya, 15 yaşından küçük çocukların sosyal medyaya erişimini yasaklayacak bir yasa üzerinde çalışıyor.

Başbakan Yardımcısı Matej Arcon, ülkenin yeni düzenleme için yasa taslağı hazırladığını açıkladı.

İSPANYA'DA 16 YAŞ ALTI İÇİN YASAK PLANLANIYOR

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, 16 yaşından küçüklerin sosyal medyaya erişiminin yasaklanacağını açıkladı.

Plan kapsamında platformların yaş doğrulama sistemleri uygulaması gerekecek.

İspanya ayrıca teknoloji sektörünün yoğun lobi faaliyetlerine rağmen sosyal ağları ve yapay zekayı daha güvenli hale getirmeye yönelik yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyor.

İSVEÇ'TE 15 YAŞ SINIRI ÖNERİLDİ

İsveç'te hükümet tarafından görevlendirilen bir komisyon, sosyal medya kullanımı için asgari yaş sınırının 15 olması gerektiğini önerdi.

Komisyon, yaş doğrulama sorumluluğunun platformlara yüklenebileceğini belirtti.

Bu yaklaşım, çocukların yaşını doğrulama görevini ebeveynlere veya çocuklara bırakmak yerine sosyal medya şirketlerini doğrudan sorumlu tutmayı hedefliyor.

NORVEÇ'TE HEDEF MUTLAK 15 YAŞ SINIRI

Norveç hükümeti 2024 yılında, çocukların sosyal medya kullanımı için gerekli şartları kabul edebileceği yaş sınırının 13'ten 15'e çıkarılmasını önerdi.

Ancak bu sistemde çocuk yaş sınırının altında olsa bile ebeveynlerin onlar adına onay vermesine izin verilecek.

Norveç hükümeti bununla da yetinmeyerek sosyal medya kullanımı için kesin ve mutlak bir 15 yaş alt sınırı belirleyecek yeni bir yasa üzerinde çalışmaya başladı.

TÜRKİYE'DE 15 YAŞ ALTI İÇİN YENİ DÜZENLEME

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 24 Nisan'da 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan yeni düzenlemeyi kabul etti.

Düzenleme yalnızca sosyal medya platformlarını kapsamıyor.

Oyun yazılımı şirketleri dahil dijital platformlara yönelik yeni kurallar da getiriliyor.

Türkiye'nin attığı bu adım, Avrupa ve dünyanın diğer bölgelerinde hızlanan çocukların sosyal medya kullanımına yönelik düzenleme dalgasının bir parçası oldu.

BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ ARAP DÜNYASINDA BİR İLKİ GERÇEKLEŞTİRDİ

Birleşik Arap Emirlikleri, sosyal medya kullanımı için asgari yaş sınırını 15 olarak belirleyen kararı onayladı.

Karar, ülkeyi bu tür bir düzenlemeyi hayata geçiren ilk Arap ülkesi haline getirdi.

15 yaşından küçük çocukların kişisel sosyal medya hesabı oluşturması veya kullanması yasaklandı.

Çocukların platformların tüm özelliklerine erişimine de sınırlama getirildi.

ÇİN EKRAN SÜRESİNE YAŞA GÖRE SINIR GETİRİYOR

Çin, çocukların dijital platformlarda geçirdiği süreyi sınırlandırmaya yönelik farklı bir sistem uyguluyor.

Ülkenin siber uzay düzenleyici kurumu, "çocuk modu" olarak adlandırılan bir programı hayata geçirdi.

Program kapsamında yaşa göre ekran süresini sınırlayan cihaz düzeyinde kısıtlamalar ve uygulamalara özel kurallar uygulanıyor.

HİNDİSTAN'DA SOSYAL MEDYA "YIRTICI" OLARAK NİTELENDİRİLDİ

Hindistan'da sosyal medya platformlarına yaş sınırlaması getirilmesi tartışılıyor.

Ülkenin baş ekonomi danışmanı, sosyal medya şirketlerinin kullanıcıları çevrim içi ortamda tutma yöntemlerini "yırtıcı" olarak nitelendirerek yaş sınırlaması çağrısında bulundu.

Turizm bölgesi Goa da Avustralya'dakine benzer kısıtlamaları değerlendirdiğini açıkladı.

MALEZYA 16 YAŞ ALTINDA HESAP AÇILMASINI ENGELLİYOR

Malezya, 16 yaşından küçük kullanıcıların sosyal medya platformlarında hesap oluşturmasını engellemeye başladı.

Düzenleme, çocukların platformlara erişimini hesap oluşturma aşamasında sınırlandırmayı hedefliyor.

İTALYA'DA 14 YAŞ ALTINA EBEVEYN İZNİ ŞARTI

İtalya'da 14 yaşından küçük çocukların sosyal medya hesabı açabilmesi için ebeveyn izni gerekiyor.

14 yaş ve üzerindeki kullanıcılar için ise ebeveyn onayı şartı bulunmuyor.