ABD istihbaratının gizli İran raporu ortaya çıktı

Washington Post'un dört farklı kaynağa dayandırdığı habere göre CIA tarafından bu hafta Beyaz Saray'daki karar alıcılara sunulan gizli analizde, İran'ın ABD deniz ablukasına rağmen en az 90 ila 120 gün boyunca ciddi ekonomik çöküş yaşamadan ayakta kalabileceği belirtildi.

Raporda, İran ekonomisinin baskı altında olduğu kabul edilse de Tahran yönetiminin hâlâ kriz yönetme kapasitesine sahip olduğu vurgulandı.

ABD'li yetkililerden biri, İran'ın petrolünün bir kısmını boşta kalan tankerlerde depoladığını, petrol kuyularının işlevini koruyabilmek için üretim akışını kontrollü şekilde azalttığını söyledi.

Yetkili, "Durum bazı çevrelerin iddia ettiği kadar felaket boyutunda değil." değerlendirmesinde bulundu.

TRUMP "İRAN ÇÖKÜYOR" DEDİ… İSTİHBARAT TAM TERSİNİ RAPORLADI

Raporda ortaya çıkan en dikkat çekici unsur ise Trump yönetiminin kamuoyuna yaptığı açıklamalarla CIA değerlendirmeleri arasındaki fark oldu.

Trump çarşamba günü Oval Ofis'te yaptığı açıklamada İran'ın füze kapasitesinin "büyük ölçüde yok edildiğini" savunarak, "Muhtemelen yüzde 18-19 civarında güçleri kaldı." ifadelerini kullandı.

Ancak Washington Post'un ulaştığı gizli istihbarat analizine göre İran mobil füze rampalarının yaklaşık yüzde 75'ini, füze stoklarının ise yaklaşık yüzde 70'ini koruyor.

ABD'li bir yetkili ayrıca İran'ın yer altındaki depolama tesislerinin neredeyse tamamını yeniden açtığını, bazı hasarlı füzeleri onardığını ve savaş başladığında üretimi büyük ölçüde tamamlanmış yeni füzeleri yeniden monte etmeye başladığını söyledi.

"İRAN YÖNETİMİ DAHA RADİKAL VE DAHA KARARLI"

Washington Post'a konuşan ABD'li yetkililerden biri, İran'ın ekonomik baskıya dayanma kapasitesinin CIA tahminlerinden bile yüksek olabileceğini söyledi.

Yetkili, "İran yönetimi artık daha radikal, daha kararlı ve ABD'nin siyasi iradesinden daha uzun süre dayanabileceklerine daha fazla inanıyor." ifadelerini kullandı.

Aynı yetkili, geçmişte uzun yıllar ambargo altında ayakta kalan rejimlere dikkat çekerek, yalnızca hava saldırıları ve ekonomik yaptırımlarla İran'ın geri adım atmasının garanti olmadığını vurguladı.

HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ: PETROL TRAFİĞİ FELÇ OLDU

Savaşın 28 Şubat'ta başlamasından bu yana İran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattığı belirtildi.

Basra Körfezi petrol sevkiyatının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda yaşanan kriz, küresel enerji piyasalarını doğrudan etkiledi.

Ateşkesin 7 Nisan'da sağlanmasının ardından Trump yönetimi İran limanlarına giriş-çıkış yapan tüm gemilere yönelik abluka başlattı.

Trump o dönemde, "İran çok kötü durumda. Oldukça çaresizler." açıklamasını yapmıştı.

"ÇELİKTEN DUVAR" DEMİŞTİ

Trump, ABD donanmasının yürüttüğü ablukayı "inanılmaz" sözleriyle savundu.

Başkan Trump, "Donanma harika iş çıkardı. Adeta çelikten bir duvar gibi. Kimse geçemiyor." ifadelerini kullandı.

Bir gün önce ise İran ekonomisinin "çöktüğünü", para biriminin "değersiz hale geldiğini" ve ordusuna ödeme yapamadığını iddia etmişti.

BEYAZ SARAY: "İRAN HER GÜN 500 MİLYON DOLAR KAYBEDİYOR"

Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly de İran'ın abluka nedeniyle her gün yarım milyar dolar kaybettiğini savundu.

Kelly açıklamasında, "İran askeri olarak ezildi. Şimdi ekonomik olarak boğuluyor." ifadelerini kullandı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise "Ekonomik Öfke" adını verdiği yaptırım programını savunarak İran'ın petrol altyapısının kalıcı hasar göreceğini ileri sürdü.

İRAN PETROLÜNÜ GİZLİ YOLLARLA TAŞIYABİLİR

CIA raporunda yer alan en dikkat çekici değerlendirmelerden biri de İran'ın kara taşımacılığı üzerinden petrol kaçırma ihtimali oldu.

ABD'li yetkililer, Tahran yönetiminin Orta Asya üzerinden demir yolu hatlarıyla petrol sevkiyatına başlayabileceğini değerlendiriyor.

Her ne kadar kamyon ve tren taşımacılığı deniz taşımacılığının hacmine ulaşamasa da bunun İran ekonomisine "tampon" etkisi sağlayabileceği belirtiliyor.

ABD ÜSLERİNDEKİ YIKIM İDDİASI DİKKAT ÇEKTİ

Washington Post'un görsel inceleme çalışmasına göre İran saldırıları, Orta Doğu'daki ABD askeri tesislerinde en az 228 yapı veya ekipmanın zarar görmesine ya da tamamen yok olmasına neden oldu.

Haberde, bu yıkımın ABD hükümetinin kamuoyuna açıkladığından çok daha büyük olduğu vurgulandı.

İran'ın savaş öncesinde yaklaşık 2 bin 500 balistik füze, binlerce kamikaze drone, envanterine sahip olduğu belirtilirken, bu kapasitenin önemli bölümünün hâlâ aktif olduğu ifade edildi.

"BİR DRON YETER"

Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı'ndaki en büyük tehdit artık balistik füzeler değil, düşük maliyetli insansız hava araçları.

Tel Aviv merkezli Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü araştırmacısı Danny Citrinowicz, "Bir gemiye tek bir drone'un isabet etmesi bile yeterli olur. O saatten sonra hiçbir sigorta şirketi petrol tankerlerini sigortalamaz." dedi.

ABD'li yetkililer, bu dronların küçük depolarda ve kolay gizlenebilen tesislerde üretilebildiğini belirtti.

"İRAN TESLİM OLMASI GEREKTİĞİNİ DÜŞÜNMÜYOR"

Eski İsrail askeri istihbarat yetkilisi Citrinowicz'e göre aylar sürecek abluka bile İran yönetimini Washington'un taleplerini kabul etmeye zorlamayabilir.

Citrinowicz, "Sorun şu ki teslim olmaları gerektiğini düşünmüyorlar." ifadelerini kullandı.

ORTA DOĞU'DA TEHLİKE: "SAVAŞ SONUNDA İRAN'I DAHA GÜÇLÜ HALE GETİREBİLİR"

Washington Post'un haberindeki en dikkat çekici değerlendirmelerden biri ise savaşın stratejik sonuçlarına ilişkin oldu.

Danny Citrinowicz, X hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:

"Başlangıçta İran rejimini devirmeyi ve nükleer-füze kapasitesini yok etmeyi hedeflediği söylenen savaş, sonunda İran rejimini daha güçlü hale getirebilir."

Uzman isme göre savaşın sonunda:

İran yaptırımların gevşetilmesini sağlayabilir,
Füze kapasitesinin önemli bölümünü koruyabilir,
Bölgedeki vekil güç desteğini sürdürebilir,
Ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerini kendi topraklarında devam ettirebilir.