ABD Başkanı Trump’tan Grönland için geri adım! Tarife tehdidi rafa kalktı, “anlaşma çerçevesi” açıklandı

ABD Başkanı Donald Trump, Grönland üzerinden Avrupa'ya karşı tırmandırdığı ekonomik ve siyasi baskıda ani bir fren yaptı. Reuters'ın aktardığına göre Trump, Grönland'ı ABD'nin kontrolüne alma hedefi doğrultusunda gündeme getirdiği gümrük tarifeleri tehdidinden vazgeçtiğini açıkladı.

Trump ayrıca güç kullanma ihtimalini tamamen dışlayarak, Danimarka ile yaşanan gerilimi sona erdirecek bir "anlaşma çerçevesinin" oluştuğunu ileri sürdü.

Söz konusu kriz, son yılların en ciddi ABD–Avrupa–NATO gerilimlerinden biri olarak değerlendirilirken, Trump'ın geri adımı transatlantik ilişkilerde açık bir kopuşun önüne geçti.

NATO'YU SARSTI, TİCARET SAVAŞINI TETİKLEYEBİLİRDİ

Trump, son haftalarda Grönland'ı ABD'nin güvenliği açısından "vazgeçilmez" olarak nitelendirmiş, Danimarka'ya baskı kurmak amacıyla sekiz Avrupa ülkesinin ABD'ye ihracatına ek gümrük tarifeleri getirmekle tehdit etmişti. Bu çıkışlar NATO içinde ciddi rahatsızlığa yol açarken, küresel piyasalarda da yeni bir ticaret savaşı endişesini artırmıştı.

Ancak İsviçre'nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu sırasında NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile görüşen Trump, tonunu bir anda değiştirdi.

"HERKESİN MEMNUN OLACAĞI UZUN VADELİ BİR ANLAŞMA"

Reuters'a göre Trump, Grönland için Batılı Arktik müttefiklerin yeni bir uzlaşmaya varabileceğini belirterek, bu anlaşmanın:

ABD'nin "Altın Kubbe" füze savunma sistemi hedefini, kritik minerallere erişim talebini, Rusya ve Çin'in Arktik'te artan etkisini dengeleme amacını aynı anda karşılayacağını savundu.

Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
"Bu, herkesin çok mutlu olacağı bir anlaşma. Uzun vadeli, hatta nihai bir anlaşma. Güvenlik ve mineraller açısından herkesi çok güçlü bir konuma getiriyor."

Trump, anlaşmayı "sonsuz" olarak nitelendirdi.

NATO GENEL SEKRETERİ: EGEMENLİK KONUSU GÜNDEME GELMEDİ

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise Trump'ın aksine daha temkinli bir dil kullandı. Rutte, Grönland'ın Danimarka'ya bağlı kalıp kalmayacağı konusunun görüşmelerde gündeme gelmediğini söyledi.

Rutte, Fox News'e verdiği demeçte, Trump'ın asıl odağının Çin ve Rusya'nın giderek daha aktif hale geldiği Arktik bölgesinin güvenliği olduğunu vurguladı.

RUSYA'DAN SOĞUK TEPKİ: "BİZİ HİÇ İLGİLENDİRMİYOR"

Reuters'ın aktardığına göre Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise konuya mesafeli yaklaştı. Putin, Rus haber ajanslarına yaptığı açıklamada, "Grönland'da olan biten bizim için hiçbir önem taşımıyor" dedi.

TRUMP'TAN TARİFELERİ ASKIYA ALAN AÇIKLAMA

Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda ABD ve NATO'nun "Grönland ve tüm Arktik bölgeyi kapsayan gelecekteki bir anlaşmanın çerçevesini oluşturduğunu" duyurdu. Bu nedenle 1 Şubat'ta yürürlüğe girmesi planlanan tarifelerin uygulanmayacağını açıkladı.

DANİMARKA: EGEMENLİĞE SAYGI VE HALKIN KADERİ ESAS

Danimarka yönetimi ise konunun sosyal medya üzerinden değil, kapalı diplomasiyle ele alınması gerektiğini vurguladı. Dışişleri Bakanı Lars Lokke Rasmussen, Reuters'a yaptığı değerlendirmede, "Bizim için hayati olan, Danimarka Krallığı'nın egemenliğine saygı duyulması ve Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkının korunmasıdır." dedi.

PİYASALAR RAHATLADI, BORSALAR YÜKSELDİ

Trump'ın güç kullanmayacağını açıklaması ve tarifeleri askıya alması, küresel piyasalarda rahatlama yarattı.

Reuters'a göre Wall Street'te alımlar hızlandı; S&P 500 endeksi son iki ayın en güçlü günlük yükselişini kaydetti. Buna karşılık Trump'ın bir gün önceki sert Grönland açıklamaları borsalarda sert satışlara neden olmuştu.

"GRÖNLAND HAMLESİ TARİHİ MİRAS ARAYIŞI"

Reuters'a konuşan kaynaklar, Trump'ın Grönland konusundaki ısrarının, ABD'nin topraklarını Alaska ve Hawaii'nin 1959'da eyalet olmasından bu yana en büyük ölçekte genişletme arzusu ile bağlantılı olduğunu belirtiyor.

ANLAŞMANIN DETAYLARINDA NE VAR?

İngiliz basınına göre ABD'nin Grönland'a yönelik hazırladığı anlaşma taslağı, adanın Washington'a satılmasını içermiyor. The Telegraph'ın güvenilir kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Davos'ta şekillenen çerçeve, ABD'ye Grönland'ın belirli bölgelerinde askeri üsler üzerinde egemen kontrol sağlanmasını öngörüyor.

İNGİLTERE–KIBRIS MODELİ ÖRNEK ALINDI İDDİASI

The Telegraph'ın aktardığına göre söz konusu plan, İngiltere'nin Kıbrıs'ta sahip olduğu egemen askeri üs bölgeleri modelini temel alıyor. Bu çerçevede, Grönland'daki bazı üslerin hukuken ABD toprağı olarak kabul edilmesi öngörülüyor.

İddiaya göre bu düzenleme, ABD'ye:

• Askeri operasyonlar yürütme
• İstihbarat faaliyetleri gerçekleştirme
• Eğitim ve tatbikatlar düzenleme imkânı tanıyacak.

NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE YEREL KALKINMA VURGUSU

The Telegraph, söz konusu askeri düzenlemenin yalnızca güvenlik boyutuyla sınırlı olmadığını da öne sürdü. İddialara göre anlaşma, nadir toprak elementleri madenciliği başta olmak üzere bazı yerel kalkınma faaliyetlerinin önünü açabilecek bir zemin oluşturabilir.

Bu durum, Grönland'ın stratejik önemini yalnızca askeri değil, ekonomik ve jeopolitik açıdan da artırıyor.

DANİMARKA'DAN ONAY ÇIKMADI İDDİASI

Haberde, şimdiye kadar görüşmelere doğrudan dahil olmadığı belirtilen Danimarka'nın, söz konusu taslağa onay vermeyi reddettiği ileri sürüldü.

Buna karşın Çarşamba günü Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Lokke Rasmussen, ABD Başkanı Trump'ın gümrük tarifesi tehdidini geri çekme kararını memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı. Ancak Rasmussen'in, olası askeri üs düzenlemesine ilişkin net bir destek vermediği ifade ediliyor.

İDDİA: ABD'DEN GRÖNLAND HALKINA "KİŞİ BAŞI 1 MİLYON DOLAR" TEKLİFİ

İngiliz basınına göre ABD yönetimi, Grönland halkına son derece dikkat çekici bir teklif hazırlığında. Daily Mail'in haberine göre Washington, adanın yaklaşık 57 bin kişilik nüfusuna, ABD'ye katılım yönünde oy kullanmaları halinde kişi başı 1 milyon dolar ödeme yapılmasını içeren bir planı değerlendiriyor.

Haberde, söz konusu teklifin ABD'li yetkililer tarafından "son derece cazip" olarak nitelendirildiği aktarılıyor.

ASKERİ ÜS MODELİ: GKRY ÖRNEĞİ

Daily Mail, üst düzey ABD'li yetkililerin bu planı, İngiliz toprağı kabul edilen Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ndeki (GKRY) askeri üslerle kıyasladığını öne sürdü. Buna göre, Grönland'da da benzer bir düzenleme ile ABD'nin belirli bölgelerde kalıcı askeri varlık tesis etmesi hedefleniyor.

NATO PLANLARIYLA PARALEL İDDİASI

Haberde ayrıca, bu önerinin NATO'nun askeri kanadında daha önce üzerinde çalışıldığı belirtilen planlarla örtüştüğü iddia edildi. Söz konusu planlarda, Danimarka'nın Grönland topraklarının "sınırlı bölgelerini" ABD'ye devretmesi ve Washington'un bu alanlarda askeri üsler kurmasına imkân tanıyacak bir çerçevenin tartışıldığı ifade edildi.