Eşel Mobil Sistemi nedir? Akaryakıt fiyatları nasıl sabit tutuldu?

Hazine ve Maliye Bakanlığından edinilen bilgilere göre, düzenleme petrol fiyatlarındaki küresel yükselişin iç piyasada enflasyon üzerinde yaratabileceği etkinin sınırlandırılmasını hedefliyor. Aynı zamanda akaryakıt fiyatlarındaki artışın vatandaşın bütçesine yansımasının azaltılması amaçlanıyor.

Bu kapsamda eşel mobil sistemi geçici olarak uygulanacak. Sistem, 2 Mart tarihi baz alınarak yürütülecek.

Akaryakıt fiyatlarındaki artışın vatandaşa sınırlı yansıması için eşel mobil sistemi yeniden devreye alındı. (Kaynak: AA)

ARTIŞ OLURSA ÖTV İNDİRİLECEK

Düzenlemeye göre 2 Mart'tan itibaren bazı petrol ürünlerinde fiyat artışı meydana gelmesi halinde, artışın yüzde 75'ine kadar olan bölüm Özel Tüketim Vergisi'nden (ÖTV) karşılanacak. Böylece pompa fiyatlarına yansıyacak artış sınırlı tutulacak.

Bu uygulama kapsamında;

• Benzinde litre başına 14,8277 liraya,
• Motorinde litre başına 13,9006 liraya,
• LPG'de kilogram başına 11,3830 liraya

kadar vergi indirimi yapılabilecek.

Yeni düzenlemeyle akaryakıt fiyat artışlarının yüzde 75’e kadar olan kısmı vergi indirimiyle karşılanabilecek. (Kaynak: AA)

FİYAT DÜŞERSE VERGİ ARTIRILACAK

Sistemin işleyişi yalnızca artış durumunda değil, fiyat düşüşlerinde de devreye girecek. Petrol ürünlerinin fiyatı gerilerse, düşüş tutarının yüzde 75'ine kadar ÖTV artırılabilecek. Ancak yapılacak artış hiçbir şekilde 2 Mart tarihinde uygulanan ÖTV tutarını aşamayacak.

10 LİRALIK ARTIŞIN 7,5 LİRASI VERGİDEN KARŞILANACAK

Uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki değişimlerin akaryakıt fiyatlarına doğrudan ve yüksek oranlı yansımasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Bu nedenle oluşabilecek fiyat artışının yüzde 75'i oranındaki ÖTV ve buna bağlı KDV'den vazgeçilecek.

Örnek olarak, akaryakıt ürünlerinde fiyatın 10 lira artması halinde bu artışın yalnızca 2,5 lirası pompa fiyatına yansıyacak. Kalan 7,5 liralık bölüm ise vergi indirimi yoluyla karşılanacak.

Petrol fiyatlarındaki küresel yükselişin etkisini azaltmak amacıyla akaryakıtta geçici eşel mobil uygulaması başlatıldı. (Kaynak: AA)

BÜTÇE GELİRİNDEN FERAGAT EDİLECEK

Uygulamayla birlikte devlet önemli miktarda vergi gelirinden vazgeçmiş olacak. Bu adımın temel hedefi ise enflasyonla mücadeleyi önceliklendirmek ve akaryakıt ile LPG fiyatlarındaki artışın piyasaya sınırlı şekilde yansımasını sağlamak.

EŞEL MOBİL SİSTEMİ NEDİR?

Akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaların enflasyon üzerindeki etkisini sınırlamak amacıyla hayata geçirilen eşel mobil sistemi, vergi ayarlaması yoluyla fiyat istikrarı sağlamayı hedefleyen bir mekanizma olarak uygulandı. Sistem, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki artışların pompa fiyatlarına doğrudan yansımasını engellemek için devreye alındı.

Eşel mobil uygulaması, akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaları sınırlamayı amaçlayan bir vergi düzenlemesi olarak hayata geçirildi. (Kaynak: AA)

Temel işleyiş, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden yapılan düzenlemelere dayanıyor. Petrol fiyatı ya da kur artışı nedeniyle akaryakıtın vergiler hariç maliyetinde artış yaşandığında, aynı tutarda ÖTV indirimi yapılarak pompa satış fiyatının sabit kalması sağlanıyordu. Böylece tüketicinin ödediği fiyat değişmiyor, artış vergi kaleminden karşılanıyordu.

Sistem, küresel petrol fiyatları ve döviz kurundaki değişimlerin pompa fiyatlarına etkisini dengelemeye yönelik bir mekanizma sundu. (Kaynak: AA)

FİYAT ARTIŞINDA VERGİ İNDİRİMİ, DÜŞÜŞTE TELAFİ

Sistem çift yönlü çalışıyordu. Örneğin motorin fiyatı maliyet kaynaklı olarak 20 kuruş artacaksa, motorindeki ÖTV 20 kuruş düşürülüyor ve fiyat artışı pompaya yansımıyordu. Ancak sonraki süreçte fiyatlarda gerileme yaşandığında daha önce indirilen ÖTV kademeli olarak artırılıyor ve kamu gelirindeki kayıp telafi ediliyordu.

Akaryakıt ürünlerinde fiyat istikrarını korumak için ÖTV üzerinden esnek bir yapı oluşturuldu. (Kaynak: AA)

Bu uygulama, özellikle fiyat artışlarının hızlandığı dönemlerde enflasyon baskısını sınırlamak açısından önemli bir araç olarak değerlendirildi. Hazine ve Maliye Bakanlığı, sistem sayesinde hem tüketiciyi ani fiyat artışlarından korumayı hem de dezenflasyon sürecini desteklemeyi amaçladı.

Uygulama süresince fiyat artışları, vergi ayarlamalarıyla kontrollü biçimde yönetildi. (Kaynak: AA)

2021'İN SON ÇEYREĞİNDE KALDIRILDI

Türkiye'de bir süre uygulanan eşel mobil sistemi, 2021 yılının son çeyreğinde sona erdi.