CANLI | Orta Doğu'da barış mı savaşa devam mı? İran: Ateşkes lehimize değil

The Guardian’ın aktardığına göre ABD ile İran, 22 Nisan’da sona erecek iki haftalık ateşkesi uzatmak için dolaylı görüşmeler yürütüyor. Washington yönetimi kamuoyuna resmi bir talep sunmadığını belirtse de, müzakere sürecine aktif şekilde dahil olduğunu vurguluyor.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, anlaşma ihtimaline “olumlu bakıldığını” ifade ederken, yeni tur görüşmelerin büyük ihtimalle İslamabad’da yapılacağını açıkladı.

PAKİSTAN SAHNEDE: YOĞUN DİPLOMASİ TRAFİĞİ

Sürecin merkezinde ise Pakistan’ın yürüttüğü mekik diplomasisi var. Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Asim Munir başkanlığındaki heyet, Washington’dan mesaj iletmek üzere Tahran’a gitti.

Aynı anda Pakistan Başbakanı Shehbaz Sharif, Suudi Arabistan, Katar ve Türkiye’yi kapsayan kritik bir diplomasi turuna çıktı.

İRAN’DAN NET ŞART: “LÜBNAN’A SALDIRILAR DURMALI”

Tahran yönetimi, yeni bir müzakere turu için açık bir ön koşul ortaya koydu:
İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları sona ermeli.

Bu şart, sahadaki gerçeklikle doğrudan çelişiyor. Çünkü İsrail, Kasım 2024’te varılan ateşkese rağmen Güney Lübnan’daki operasyonlarını sürdürüyor.

NETANYAHU GERİ ADIM ATMADI: “SALDIRILAR SÜRECEK”

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, ateşkes yönünde bir taahhütte bulunmazken, ordunun Lübnan’daki Bint Jbeil bölgesinde operasyonlarını genişlettiğini açıkladı.

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ise Litani Nehri’nin güneyinin “Hizbullah için bir imha alanına” dönüştürüleceğini söyledi.

ABLUKA VE TEHDİT: BÖLGE TOPYEKÛN KRİZE GİDİYOR

ABD, İslamabad görüşmelerinin ardından İran limanlarına yönelik deniz ablukasını devreye aldı. ABD savaş gemileri, Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan çok sayıda gemiyi geri çevirdi.

İranlı komutan Ali Abdollahi ise sert bir uyarıda bulundu:
Abluka devam ederse Basra Körfezi, Umman Denizi ve Kızıldeniz’de ticaret tamamen durdurulabilir.

EKONOMİK SAVAŞ DA DERİNLEŞİYOR

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’a karşı “askeri operasyonların finansal eşdeğeri” olarak tanımladığı yeni yaptırımların devreye alınabileceğini söyledi.

Bu kapsamda İran petrolü alan ülkelere ve İran varlıklarını barındıran bankalara ağır ikincil yaptırımlar uygulanması gündemde.

TRUMP’TAN DİKKAT ÇEKEN MESAJ: “İNANILMAZ İKİ GÜN”

ABD Başkanı Donald Trump, savaşın çok kısa sürede sona erebileceğini savundu. “Önümüzde inanılmaz iki gün var” diyen Trump, ya anlaşma sağlanacağını ya da ABD’nin askeri üstünlük sonrası çekileceğini öne sürdü.

İran'da Düzenin Maslahatını Koruma Konseyi üyesi Muhsin Rızayi, ABD ile yapılan ateşkesin uzamasının İran'ın lehine olmadığını söyledi.

İran devlet televizyonuna konuşan Rızayi, gündeme ilişkin soruları yanıtladı.

Bunun kesin bir ateşkes değil, "askeri sessizlik" olduğunu dile getiren Rızayi, "Ateşkesin uzatılması kesinlikle bizim lehimize değil. Bu benim kişisel görüşümdür. Baskılar ciddi şekilde artırılmalı. Fırlatıcılarımız şu anda düşman gemilerine kilitlenmiş durumda ve hepsini batırırız." dedi.

Eski Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı Rızayi, ateşkesin anlam kazanmasının, tüm anlaşmalar ve İran'ın haklarının yerine getirilmesi ve bu konuda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne bir bildiri sunulmasıyla mümkün olacağını kaydetti.

PAKİSTAN'DAKİ MÜZAKERELERDE ANLAŞMAYA VARILAMAMIŞTI

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırıların ardından bölge ülkelerine yayılan savaş, 8 Nisan'da ABD ile İran arasında ateşkesle sonuçlanmıştı.

Washington ve Tahran yönetimleri, Pakistan aracılığıyla İslamabad'da müzakereler yürütmüştü.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da İran'la yapılan doğrudan müzakerelerin "bir anlaşmaya varılamadan" sona erdiğini açıklamıştı.

İran yönetimi ise müzakerelerde ortak bir çerçeveye ve anlaşmaya varılamamasının nedeninin ABD'nin aşırı talepleri olduğunu duyurmuştu.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Lübnan'la İsrail arasında ateşkes görüşmelerinde silahsızlandırılmasıyla gündeme gelen Hizbullah'ın, İran'la bir bütün olduğunu belirterek, Tahran ile Washington arasındaki ateşkesin Lübnan'ı da kapsadığını ve ABD'nin anlaşmaya uyması gerektiğini ifade etti.

Kalibaf, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından konuya ilişkin açıklamada bulundu.

İran Meclis Başkanı, "Lübnan'da kapsamlı bir ateşkesin tamamlanması ve kalıcı hale gelmesi, Hizbullah'ın direnişi ve kararlı mücadelesi ile direniş ekseninin birlik içinde olmasının bir sonucu olacaktır." ifadelerini kullandı.

ABD'nin Lübnan'ı da kapsayan ateşkes anlaşmasına uyması gerektiğini vurgulayan Kalibaf, "Direniş (Hizbullah) ve İran, ister savaşta ister ateşkeste olsun, tek bir bütündür. ABD, 'Önce İsrail' hatasından geri adım atmalıdır." dedi.

Lübnan merkezli Hizbullah'a yakınlığıyla bilinen Al-Mayadeen kanalı, dün, Lübnan'da 1 haftalık geçici ateşkes uygulanacağını iddia etmişti.

İsrail'in Haaretz gazetesi ise İsrail ordusuna ateşkes ile alakalı bir bildiri yapılmadığını aktarırken üst düzey bir İsrailli yetkili ateşkes ile alakalı alınmış bir karar olmadığını kaydetmişti.

İsrail Güvenlik Kabinesi'nin, sunulduğu aktarılan ateşkes önerisini görüşmek üzere bu akşam toplanacağı basına yansımıştı.

ABD ile İran 8 Nisan'da geçici ateşkes ilan etmiş, İran anlaşmanın, Lübnan'ı da kapsadığını belirtirken, ABD bunu yalanlamıştı.

ABD Senatosu, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri adımlarını Kongre onayına bağlamayı öngören “savaş yetkileri” tasarısını bir kez daha reddetti.

Kararla birlikte Trump yönetiminin, İran’a karşı askeri operasyonlarda Kongre’den ön onay alma zorunluluğu ortadan kalktı. Bu durum, Beyaz Saray’ın sahadaki askeri hamlelerini daha hızlı ve esnek şekilde sürdürmesinin önünü açıyor.

Ancak söz konusu gelişme, ABD’nin doğrudan ve kapsamlı bir savaşa girmesinin tamamen serbest olduğu anlamına gelmiyor. ABD sisteminde uzun süreli ve geniş çaplı askeri operasyonlar için Kongre’nin bütçe ve siyasi desteği kritik önemini koruyor.

Uzmanlara göre Senato’nun kararı, Trump’ın elini güçlendirirken, Washington’da yürütme ile yasama arasındaki “savaş yetkisi” tartışmasının da süreceğine işaret ediyor.