Orta Doğu'da savaş bilmecesi! Trump generallerle masada: Ana gündem İran

ABD ve İran arasındaki gerilim sürerken, Washington yönetiminden İran Devrim Muhafızları Ordusu’na karşı yeni bir hamle geldi. ABD Hazine Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, OFAC İran petrolünün Çin'e satışına ve sevkiyatına aracılık ederek DMO’ya finansman sağladıkları gerekçesiyle 12 kişi ve kuruluşa yaptırım uygulama kararı aldı.

DMO'nun petrol satışlarını gizlemek ve rejime gelir aktarmak için uluslararası paravan şirketleri kullandığı kaydedilen açıklamada, elde edilen bu gelirlerin İran halkının refahı yerine silah programlarının geliştirilmesi, vekil terör örgütlerinin desteklenmesi ve halkı baskılayan güvenlik güçlerinin finanse edilmesi amacıyla kullanıldığı öne sürüldü. Trump yönetiminin "maksimum baskı" politikası kapsamında atılan bu adımlarla, rejimin birincil gelir kaynağı olan milyarlarca dolarlık petrol gelirinin doğrudan hedef alındığı aktarıldı.

İRAN YAPTIRIMLARI ASYA’YA UZANDI

Yeni yaptırım kararı kapsamında, DMO’nun Şehit Purcaferi Petrol Merkezi’nin başındaki isim olan ve paravan şirketler üzerinden petrol borçlarının tahsilatını koordine eden Ahmed Muhammedi Zade, yurt dışı döviz işlemlerinden sorumlu Finans Şefi Samed Fethi Salami ve Ticaret Şefi Muhammedrıza Eşrefi Gehi yaptırım listesine eklendi. Ayrıca, Hong Kong merkezli Hong Kong Blue Ocean Limited, Hong Kong Sanmu Limited, Jiandi HK Limited ve Max Honor International Trade Co. şirketleri yaptırım altındaki tankerler kullanılarak yapılan on milyonlarca dolarlık petrol ticaretinde rol oynadıkları gerekçesiyle yaptırım uygulanan firmalar oldu.

KÖRFEZ FİRMALARI DA LİSTEDE

Yaptırımlara hedef olan kuruluşların Körfez ayağında ise Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Umman'da faaliyet gösteren lojistik ve ticaret firmaları yer aldı. Dubai ve Şarika merkezli Ocean Allianz Shipping LLC, Atic Energy FZE, Blanca Goods Wholesaler LLC ve Universal Fortune Trading LLC ile Umman merkezli Zeus Logistics Group; DMO ve İran Ulusal Petrol Şirketi (NIOC) adına gemi tedarik ettikleri, sevkiyatlara aracılık yaptıkları ve sözleşmeler imzaladıkları gerekçesiyle yaptırım kapsamına alındı. Yaptırımlar kapsamında, söz konusu kişi ve kuruluşların ABD’deki varlıklarının dondurulduğu ve ticaret kısıtlamalarının uygulandığı kaydedildi.

"İRAN’I FİNANSMAN KAYNAKLARINDAN MAHRUM BIRAKMAYA DEVAM EDECEĞİZ"

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, son yaptırımların yürürlükteki "Ekonomik Öfke" (Economic Fury) stratejisinin bir parçası olduğunu belirterek, "İran’ın askeri unsurları yeniden toparlanmaya çalışırken, ‘Ekonomik Öfke’ stratejisi İran’ı silah programlarından, terörist vekil güçlerinden, terör eylemleri gerçekleştirmek ve küresel ekonomiyi istikrarsızlaştırmak için kullandığı finansman kaynaklarından mahrum bırakmayı sürdürecek" açıklamasında bulundu. 

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, yanlış strateji ve kararların her zaman yanlış sonuca yol açacağını belirterek, “Biz tüm seçeneklere hazırız.” değerlendirmesinde bulundu.

Kalibaf, ABD merkezli X sosyal medya platformundaki hesabından, ABD'yle müzakere sürecine işaret ederek, ülkesinin silahlı kuvvetlerinin hazırlık durumuna ilişkin paylaşım yaptı.

Kalibaf, “Silahlı kuvvetlerimiz, her türlü saldırıya ders verici bir karşılık vermeye hazır. Yanlış strateji ve yanlış kararlar her zaman yanlış sonuç meydana getirecek. Dünya bunu anlamıştır. Biz tüm seçeneklere hazırız. Şaşkına dönecekler.” ifadelerini kullandı.

"İRAN HALKININ HAKLARINI KABUL ETMEKTEN BAŞKA YOL YOK"

“14 maddede belirtildiği üzere, İran halkının haklarını kabul etmekten başka yol yok.” ifadelerini kullanan Kalibaf, “Diğer tüm yaklaşımlar tamamen sonuçsuz kalacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.

Kalibaf ayrıca, “Ne kadar gecikirlerse ABD’li vergi mükellefleri kendi ceplerinden o kadar fazla masraf yapacak.” yorumunu yaptı.

İran lideri Mücteba Hamaney'in Başdanışmanı ve ülkenin önde gelen siyasetçilerinden Ali Ekber Velayeti, ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin ziyaretine ilişkin, “Sayın Trump bugünkü sükunetimizden faydalanarak asla Pekin'e zafer edasıyla gireceğini sanma.” ifadelerini kullandı.

Velayeti, ABD merkezli X sosyal medya platformundaki hesabından, ABD’ye yönelik açıklamalarda bulundu.

Trump’ın Çin ziyaretine ilişkin, “Sayın Trump bugünkü sükunetimizden faydalanarak asla Pekin’e zafer edasıyla gireceğini sanma. Önce Batı Asya'nın yeni jeopolitik düzeninin alfabesini öğren.” ifadelerini kullanan Velayeti, Trump’ın, “Pentagon’un asker kayıpları ile ilgili ortaya koyduğu yalanlara inanarak” üstü kapalı şekilde İran’ı nükleer silah kullanmakla tehdit ettiğini dile getirdi.

"Savaşta ABD’yi mağlup ettiklerini" savunan Velayeti, ABD’nin, diplomatik süreçte galip gelmeyi düşünmemesini istedi.​​​​​​​

 ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ateşkese ilişkin, "Bize gönderilen o berbat metni gördükten sonra ateşkesin son derece zayıf olduğunu söyleyebilirim. Okumayı tamamlamamıştım bile. Zamanımı buna harcamaya değmez dedim. Şu anda ateşkesin yaşam destek ünitesine bağlı olduğunu söyleyebilirim" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da basın mensuplarının sorularını cevapladı.

ABD'nin İran'ın savaşın sonlandırılmasına yönelik teklifini reddetmesine ilişkin soru üzerine Trump, İran'ın sunduğu teklifin asla kabul edilemez olduğunu söyledi. Trump, "İnsanlar sürekli ‘Bir planı var mı?' diyor. Tabii ki bir planım var. Hem de şimdiye kadarki en iyi plan. İran, askeri olarak bütünüyle mağlup edildi. Ellerinde çok az şey kaldı. Muhtemelen bu süre içinde biraz toparlanmışlardır ama bunu da yaklaşık bir gün içinde değiştirebiliriz" dedi.

Trump, "İran nükleer silaha sahip olamaz. Çok dengesiz ve tehlikeliler. Orada yaşananlar korkunç. Son iki ayda 42 bin kişi öldürdüler. En azından bildiğimiz sayı bu. 42 bin kişi. Geçtiğimiz hafta da çok sayıda insan öldürdüler ama bir ay, bir buçuk ay önce 42 bin kişi öldürdüler" dedi.

İran'a ilişkin açıklamalarında Trump, "Plan çok basit. Abluka, her şeyden önce askeri bir dehanın parçasıydı. Venezuela'da yapılanların askeri bir deha olması gibi" ifadelerini kullandı.

"HİÇBİR BASKI YOK, TAM BİR ZAFER KAZANACAĞIZ"

ABD'nin İran'ın nükleer silah sahibi olmasını engelleyerek dünyaya hizmet ettiğini savunan Trump, "Bir süre sonra bundan sıkılacağımı, bunalacağımı, baskı altında kalacağımı düşünüyorlar. Hiçbir baskı yok. Tam bir zafer kazanacağız. Zaten teorik olarak askeri açıdan tam bir zafer elde ettik" dedi.

Trump, "Donanmaları imha oldu. 159 gemileri vardı, şimdi sıfır gemileri var. Etrafta dolaşan küçük sürat tekneleri kaldı. Onlardan da günde sekizer tane vurduk. Hava kuvvetleri yok, hava savunmaları yok" ifadelerini kullandı.

"BU APTALCA BİR TEKLİF VE KİMSE BUNU KABUL ETMEZ"

İran'ın müzakere etmek istediğini fakat ABD'ye sunduğu teklifin "aptalca" olduğunu belirten Trump, "Bu aptalca bir teklif ve kimse bunu kabul etmez" ifadelerini kullandı. Açıklamalarında eski ABD Başkanları Barack Obama ve Joe Biden'a eleştirilerini sürdüren Trump, "Gerçi Obana kabul ederdi. Biden da kabul ederdi. Onların zamanında kabul ettikleri, çok daha kötüydü" şeklinde konuştu.

ABD'nin İran'ın nükleer tesislerine yönelik saldırılarından övgüyle söz eden Trump, "Onları gerçekten çok sert vurduk" dedi.

Trump, İran'ın elindeki nükleer kaynakların ABD'ye teslim edilmesine ilişkin, "İran bana 'nükleer tozu' alacağımızı ama bunu (yer altından) bizim çıkarmamız gerekeceğini söyledi" dedi.

ABD Başkanı, "Çünkü tesis o derece imha edildi ki, dünyada onu çıkarabilecek sadece bit ya da iki ülke var. O kadar derinde ve öylesine sert bir şekilde vuruldu ki, onu taşımaya uygun ekipmanları yok" şeklinde konuştu.

Trump, İranlıların bu materyalleri sadece ABD ve Çin'in çıkarabileceğini söylediklerini aktardı. Bu açıklamaların ABD'nin İran ile zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılması konusunda anlaştığı manasına mı geldiği sorusuna Trump, "İki gün önce bunu kabul ettiler. ‘Onu sizin almanız gerekecek' dediler. Birlikte hareket edecektik ama fikirlerini değiştirdiler. Çünkü bunu belgeye koymamışlardı" dedi.

"İRAN'DA ILIMLILAR VE RADİKALLER OLMAK ÜZERE İKİ GRUP VAR"

İran'da barışa ulaşılabilecek bir liderlik olup olmadığı sorusu üzerine Trump, "İran'da ılımlılar ve radikaller olmak üzere iki grup var. Bence ılımlılar artık daha fazla saygı görüyor. Radikaller, sonuna kadar savaşmak istiyor. Ancak bu, çok kısa sürecek bir savaş olurdu" dedi.

"KÜRTLER KONUSUNDA BÜYÜK HAYAL KIRIKLIĞI YAŞIYORUM"

Trump, "Protestolara karşı uygulanan vahşet ortada. İnsanlar sokağa çıkmak istiyor ama silahları yok. Kürtlerin silah vereceğini düşünmüştük ama Kürtler bizi hayal kırıklığına uğrattı. Kürtler sadece alıyor, alıyor ve alıyor. Kongre'de büyük itibara sahipler. Kongre, ‘Çok sert savaşıyorlar' diyor. Ancak para aldıklarında sert savaşıyorlar. Bu yüzden, Kürtler konusunda büyük hayal kırıklığı yaşıyorum" şeklinde konuştu.

"ATEŞKESİN YAŞAM DESTEK ÜNİTESİNE BAĞLI OLDUĞUNU SÖYLEYEBİLİRİM"

İran ile ateşkese ilişkin bir soruya Trump, "Bize gönderilen o berbat metni gördükten sonra ateşkesin son derece zayıf olduğunu söyleyebilirim. Okumayı tamamlamamıştım bile. Zamanımı buna harcamaya değmez dedim. Şu anda ateşkesin yaşam destek ünitesine bağlı olduğunu söyleyebilirim" cevabını verdi.

"ÜLKEM İÇİN KURŞUNU GÖZE ALMAYA HAZIRIM"

İran'a yönelik operasyonun doğuracağı sonuçları bilerek bu operasyona kalkıştığını açıklarken, "Ülkem için kurşunu göze almaya hazırım" ifadelerini kullanan Trump, "Bu, özellikle de benim tarafımdan kullanıldığında, korkunç bir ifade. Ama öyle. Ülkem için kurşunu göze almaya hazırım" dedi.

Çatışmalar sırasında kimsenin İran'ın Körfez'deki komşularını vuracağını düşünmediğini söyleyen Trump, "Muazzam bir stratejik hataydı. O füzeleri boşa harcadılar" dedi.

ABD Başkanı Trump, İran ile diplomatik çözümün mümkün olup olmadığına yönelik bir soruya, "Bence bu çok mümkün. Onlarla dört-beş kez anlaşmak zorunda kaldım. Fikirlerini değiştiriyorlar" cevabını verdi. Trump, "Liderleri çok onursuz insanlar" cevabını verdi.
 

ABD-İran hattında gerilim sürerken, Terör ve Güvenlik Uzmanı Coşkun Başbuğ’dan dikkat çeken açıklamalar geldi. A Haber canlı yayınında konuşan Başbuğ, perde arkasında yoğun diplomasi yürütüldüğünü belirterek, Trump’ın “onurlu çıkış” aradığını, ekonomik baskı altındaki İran’ın ise masayı korumaya çalıştığını söyledi.

Terör ve Güvenlik Uzmanı Coşkun Başbuğ A Haber canlı yayınında yaptığı değerlendirmelerde "Burada izleyenlerimizin gördüğü sahneler, sahnenin önündeki atışmalardır ancak duvarın arkasında, yani sahne arkasında çok farklı bir dünya ve farklı bir ilişki, yani diplomasi yürütülüyor" diyerek kapalı kapılar ardındaki trafiğe dikkat çekti.

Başbuğ, eğer diplomasi kanalları tamamen kapalı olsaydı her iki tarafın da çoktan "Silahlar konuşacak" diyerek masayı devireceğini ancak şu an için böyle bir durumun yaşanmadığını belirtti.

İKİ DEVLET DE BİTKİN: TRUMP'IN "ONURLU ÇIKIŞ" ARAYIŞI

Gerilimin tırmanmasındaki ana nedenlerden birinin her iki taraftaki yorgunluk olduğunu belirten Coşkun Başbuğ, "İki tarafta da maddi ve manevi ciddi bir yorgunluk var. Bu yorgunluk Amerika'da biraz daha ağır basıyor çünkü deplasmanda mücadele yürütmek kolay değil; ikmali, askeri giderleri ve ekonomik maliyetleri topladığınızda büyük bir fatura ortaya çıkıyor" ifadelerini kullandı.

Başbuğ, Trump'ın aslında ne yaptığını bildiğini ve asıl amacının "Bu işten nasıl kurtuluruz?" sorusuna cevap bulmak olduğunu belirterek, Coşkun Başbuğ, "Trump onurlu bir çıkışla buradaki hikayeyi sonlandırmak istiyor, İran'da da aynı konu var" şeklinde konuştu.

İSRAİL'İN SAVAŞ TUZAĞI: KİM AĞLAYACAK, KİM GÜLECEK?

Bölgedeki inatlaşmanın masaya yansıması durumunda kazananın sadece tek bir taraf olacağını vurgulayan Coşkun Başbuğ, "Eğer bu süreç sonunda inatlaşma masaya da yansırsa, burada ağlayan İran ve Amerika, gülen ise İsrail olur" uyarısında bulundu. Başbuğ, masanın hala dağılmadığını ve her iki taraf için de masadan başka çare olmadığını ifade ederek sürecin hassasiyetine dikkat çekti.

MASADAKİ 12 KRİTİK MADDE VE İRAN'IN ŞARTLARI

Müzakere masasında nelerin konuşulduğunu tek tek sıralayan Coşkun Başbuğ, nükleer silahlardan yaptırımlara kadar birçok başlığın pazarlık konusu olduğunu ifade etti.

Coşkun Başbuğ, "İran zaten nükleer silah yarışında olmadığını beyan ediyor. Ancak Fordo ve İsfahan nükleer santrallerinin kapatılması yerine buraları denetime açabileceğini söylüyor. İran, bu haklarını tıp ve tarım gibi alanlarda kullanmak üzere belli miktarda korumak istiyor" dedi.

AMBARGO VE ABLUKANIN KALDIRILMASI: İRAN'IN BÜYÜK KAZANIMI

Pazarlıkların merkezinde İran ekonomisini felç eden yaptırımların olduğunu dile getiren Coşkun Başbuğ, "Bana göre İran'ın en büyük kazanımı yaptırımların kademeli olarak kaldırılması olur. 50 yıldır süren bir ambargo, abluka ve el konulan paralar var. Bunların serbest kalması ve İran'ın Batı para sistemine entegre edilmesi İran için bulunmaz bir fırsattır" ifadelerini kullandı.

MASAYI SABOTE EDEN "KÜRESEL ÇETE" VE PARALEL YAPILAR

Diplomasi yürütülürken bir yandan da sahada çok kirli bir sabotaj trafiğinin işlediğini belirten Coşkun Başbuğ, iki farklı gücün çatıştığını söyledi.

Coşkun Başbuğ, "Bir yanda Amerika ve İran arasında aklıselimle masayı hedefleyen bir akıl var; Trump ve Pezeşkiyan bu kanatta. Diğer yanda ise Devrim Muhafızları içindeki paralel yapı, Biden kanadının artıkları ve İsrail'den oluşan küresel bir çete var. Bu üçgen 'Masa asla olmamalı, savaş mutlaka yayılmalı' diye bir mücadele içinde" diyerek gizli savaşın aktörlerini deşifre etti.

BD Başkanı Donald Trump, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini sağlamak için başlatıp kısa süre sonra askıya aldığı Özgürlük Projesi adlı operasyona yeniden dönmeyi düşündüğünü açıkladı.

Amerikan Fox News kanalına konuşan Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki son duruma ilişkin açıklamalarda bulundu.

Trump, bir yandan İran'la görüşmeler sürerken, öte yandan Hürmüz Boğazı'nın petrol taşıyan ticari gemilere mümkün olduğunca açılması için çalışmaya devam edeceklerini belirtti.

ABD Başkanı, röportajında, "Özgürlük Projesi operasyonunu genişleterek yeniden başlatmayı düşündüğünü" ifade etti.

Trump ayrıca, söz konusu operasyonun, bu kez "daha geniş çaplı bir askeri operasyonun sadece bir parçası olacağı" konusunda uyarıda bulundu.

ABD'nin bu adımlarının ardından İran'ın ne yapacağı ile ilgili, "Pes edecekler" yorumunu yapan Trump, İran'ın mevcut liderleriyle görüşmelere devam edip etmeyeceği sorusuna ise, "Anlaşma yapana kadar onlarla muhatap olmaya devam edeceğim." cevabını verdi.

Trump ayrıca, İranlı müzakerecilerin kendisine Tahran'ın tahrip edilmiş nükleer tesislerindeki radyoaktif maddeleri temizleyecek teknolojiden yoksun olduğunu ve ABD'nin "nükleer tozu" geri alması gerekeceğini söylediklerini iddia etti.

Pazar günü İran, savaşı sona erdirmeyi amaçlayan ABD önerisine yanıtını Pakistan'a göndermiş, ancak Trump bunu "kesinlikle kabul edilemez" olarak reddettiğini açıklamıştı.

ABD Başkanı Trump, 4 Mayıs Pazartesi günü başlatıp Pakistan'ın talebi üzerine 36 saat sonra operasyonu durdurduğunu duyurmuştu.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, “İran halkının yararına olacak bir anlaşmaya bağlı kalacağız” dedi.

İran Cumhurbaşkanlığı’ndan yapılan açıklamada, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın başkent Tahran'da bir grup emniyet yetkilisiyle bir araya geldiği bildirildi.

Pezeşkiyan, burada yaptığı açıklamada, ABD ve İsrail'e karşı elde edilen ‘zaferin’ halkın çıkarlarını koruyacak diplomatik adımlarla tamamlanması gerektiğini belirterek, bunun rasyonel bir yaklaşım olduğunu söyledi.

İran'ın düşmana karşı güven duymadığını fakat ulusal çıkarlar ve ülke onurunun korunması temelinde müzakerelere açık olduğunu kaydeden Pezeşkiyan, “İran halkının yararına olacak bir anlaşmaya bağlı kalacağız” ifadesini kullandı.