CANLI | ABD ve İran uzlaşacak mı? Washington: Belki bugün gelişme yaşanabilir

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile ABD arasında savaşı sona erdirmeye yönelik yürütülen görüşmelerde “belki bugün” bir gelişme yaşanabileceğini söyledi.

Rubio, Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de gazetecilere yaptığı açıklamada, Tac Mahal’i ziyaret etmek üzere Agra kentine giderken konuştu.

“Çalışmalar hâlâ sürüyor. Dün gece bazı haberler alabileceğimizi düşünmüştük, belki bugün olabilir…” diyen Rubio, taraflar arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve nükleer meselelerde gerçek, ciddi ve süreyle sınırlandırılmış müzakerelerin başlatılması konusunda “oldukça sağlam bir teklifin” masada olduğunu belirtti.

“Umarım bunu başarabiliriz” ifadelerini kullanan Rubio, dört günlük Hindistan ziyareti kapsamında temaslarını sürdürüyor.

ABD'NİN "KÖTÜ BİR ANLAŞMA" YAPMAYACAĞI VURGUSU

ABD Başkanı Donald Trump’ın “kötü bir anlaşma yapmayacağını” söyleyen Rubio, Washington yönetiminin diplomasiye başarı şansı tanımakta kararlı olduğunu ifade etti.

Rubio, “Başkan Trump’ın da söylediği gibi acele etmiyor ve kötü bir anlaşmaya imza atmayacak. Başkan kötü bir anlaşma yapmaz. Bu yüzden ne olacağını göreceğiz. Alternatif seçenekleri değerlendirmeden önce diplomasiye başarı şansı vereceğiz” dedi.

ABD ile İran arasında, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını sağlayacak kritik bir anlaşma için geri sayım başladı. Axios’un, taslak metne hâkim ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre taraflar, 60 günlük geçici ateşkes ve müzakere sürecini kapsayan anlaşmada sona yaklaştı. Anlaşmanın hayata geçmesi halinde İran yeniden petrol satışına başlayabilecek, Washington ile Tahran arasında nükleer program konusunda yeni bir diplomasi trafiği başlayacak.

Yetkililer, anlaşmanın en erken pazar günü duyurulabileceğini belirtmişti ancak herhangi bir duyuru olmadı, son aşamaya gelinmesine rağmen sürecin hâlâ kırılgan olduğuna dikkat çekiyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI YENİDEN AÇILACAK

Taslak mutabakata göre İran, Hürmüz Boğazı’na döşenen mayınları temizleyecek ve uluslararası gemi trafiğinin herhangi bir ücret alınmadan yeniden başlamasına izin verecek.

Buna karşılık ABD yönetimi, İran limanlarına yönelik uyguladığı fiili ablukayı kaldıracak. Ayrıca Tahran’a, 60 günlük süre boyunca petrol satışını sürdürebilmesi için sınırlı yaptırım muafiyetleri tanınacak.

ABD’li yetkililer anlaşmayı “adım karşılığı rahatlama” modeli olarak tanımlıyor. Buna göre Washington, ekonomik rahatlamayı peşin vermeyecek; İran’ın sahada atacağı somut adımlara göre yaptırımlarda gevşemeye gidilecek.

NÜKLEER PROGRAM MASANIN MERKEZİNDE

Taslak anlaşmada İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine yönelik taahhütler de yer alıyor. Tarafların, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin askıya alınması ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ortadan kaldırılması konusunda müzakereler yürütmesi bekleniyor.

İran’a yönelik daha kapsamlı yaptırım indirimleri ile dondurulan İran fonlarının serbest bırakılması gibi başlıkların ise yalnızca nihai bir anlaşmaya varılması halinde gündeme geleceği belirtiliyor.

ABD ASKERİ BÖLGEDE KALMAYA DEVAM EDECEK

Anlaşma yürürlüğe girse bile ABD’nin bölgeye konuşlandırdığı askeri unsurlar geri çekilmeyecek. Taslağa göre Amerikan güçleri, 60 günlük süreç boyunca bölgede kalmaya devam edecek. Nihai anlaşma sağlanırsa geri çekilme seçeneği değerlendirilecek.

ABD yönetimi ayrıca, İran’ın nükleer görüşmelerde samimi davranmadığı kanaatine varılması halinde ateşkes sürecinin erkenden sona erebileceği mesajını verdi.

NETANYAHU RAHATSIZ OLDU

Taslak anlaşmanın yalnızca İran ile ABD arasındaki gerilimi değil, İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaları da etkileyecek bir çerçeve içerdiği belirtiliyor.

Habere göre İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, cumartesi günü ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmede anlaşmanın bazı maddelerine ilişkin rahatsızlığını dile getirdi.

Ancak ABD’li yetkililer, Hizbullah’ın yeniden silahlanmaya başlaması veya saldırı düzenlemesi halinde İsrail’in askeri operasyon yapmasının önünde bir engel olmayacağını savundu.

TÜRKİYE VE PAKİSTAN DA SÜRECİN İÇİNDE

Diplomatik girişime Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Türkiye, Pakistan ve Birleşik Arap Emirlikleri başta olmak üzere çok sayıda bölge ülkesinin destek verdiği ifade edildi.

Özellikle Pakistan’ın arabuluculuk sürecinde önemli rol oynadığı belirtilirken, Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Mareşal Asim Munir’in anlaşmanın tamamlanması için Tahran’a gittiği aktarıldı.

Beyaz Saray ise kalan sorunların saatler içinde çözülebileceği görüşünde. Ancak Washington yönetimi, sürecin tamamen İran’ın atacağı adımlara bağlı olduğunun altını çiziyor.