CANLI | ABD ve İran heyetleri yeniden İslamabad’da: Barış görüşmeleri bu hafta devam edecek

ABD ile İran arasında yürütülen diplomatik temaslara ilişkin dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Dört farklı kaynağa göre, iki ülkenin müzakere heyetleri bu hafta içinde barış görüşmelerini sürdürmek üzere yeniden Islamabad’a dönecek.

Söz konusu temasların, son dönemde artan gerilim ve sonuçsuz kalan önceki görüşmelerin ardından yeniden diplomatik bir zemin oluşturmayı hedeflediği belirtiliyor.

Tarafların, özellikle ateşkesin kalıcı hale getirilmesi, İran’ın nükleer programı ve bölgesel güvenlik başlıkları üzerinde yoğunlaşması bekleniyor.

Yetkililerden resmi bir açıklama yapılmazken, diplomatik kaynaklar görüşmelerin seyrinin önümüzdeki günlerde netlik kazanacağını ifade ediyor.

ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm gemilere yönelik deniz ablukası başlatmasına rağmen Çin menşeli ve sahibi ABD yaptırımlarına tabi olan "Rich Starry" adlı gemi Boğaz'dan geçti.

KİMYASAL TAŞIYAN ORTA MENZİLLİ TANKER

bUluslararası gemi takip sistemi Marine Traffic adlı internet sitesinin verilerine göre, ABD'nin abluka uygulayacağını duyurduğu Hürmüz Boğazı'ndan Çin menşeli bir gemi geçti.

Sahibi ABD yaptırımlarına tabi olan "Rich Starry" adlı gemi, kimyasal taşımak için kullanılıyor ve orta menzilli bir tanker olduğu görülüyor.

ABD ile İran arasında geçici ateşkesin ardından 11 Nisan'da yapılan görüşmelerden sonuç alınamaması sonrası iki tarafın heyetlerinin bir sonraki yüz yüze görüşmeyi perşembe yapabileceği iddia edildi.

Associated Press'e (AP) konuşan ve ismini vermek istemeyen ABD'li yetkililer, Washington ve Tahran yönetiminden yetkililerin, geçici ateşkes süresi dolmadan görüşme niyetinde olduğunu belirtti.

Yetkililer, yeni bir görüşmenin yapılmasına yönelik sürecin devam ettiğini ve bunu yapmak için iki tarafın da niyetinin olduğunu ileri sürerek, müzakerelere katılım sağlayacak heyetlerin kimlerden oluşacağına dair bilgi vermedi.

Görüşmelerin yine Pakistan'ın başkenti İslamabad'da yapılabileceği ancak İsviçre'nin Cenevre kentinin de ihtimaller dahilinde bulunduğunu öne süren yetkililer, müzakerelerin perşembe günü yapılabileceğini iddia etti.

ABD Başkanı Donald Trump, dün Beyaz Saray önünde basın mensuplarına yaptığı açıklamada, İran'la yeni bir anlaşmanın hala mümkün olduğunu ima ederek, "İran'la birçok konuda anlaştık ama nükleer konusunda anlaşmadık ancak bence bunu da kabul edecekler. Bundan eminim. İran nükleer silaha sahip olamaz. Eğer bunu kabul etmezlerse, anlaşma olmaz." değerlendirmesinde bulunmuştu.

İranlıların kendilerini aradığını ve bir anlaşma yapmak istediklerini ileri süren Trump, kimlerle görüştüklerini ise paylaşmamıştı.

CNN International’ın haberine göre, ABD ile İran arasında sonuçsuz kalan maraton görüşmelerin ardından taraflar yeni bir müzakere turuna hazırlanıyor. Ancak bu süreç, sahada artan askeri baskı ve tartışmalı abluka adımlarıyla birlikte ilerliyor.

ABLUKA GÖLGESİNDE DİPLOMASİ: YENİ TUR MASADA

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, İran’a yönelik baskıyı artırmak amacıyla başlattığı deniz ablukası sürerken, Washington’un aynı zamanda yeni bir yüz yüze görüşme için hazırlık yaptığı belirtiliyor.

CNN’e konuşan kaynaklara göre, 21 Nisan’da sona erecek ateşkes öncesinde ikinci bir görüşme ihtimali değerlendiriliyor. Ancak bu görüşmenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği henüz belirsizliğini koruyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise sürecin yönüne dair, “Top İran’da” diyerek Tahran’a açık mesaj verdi.

“TÜRKİYE DEVREDE” İDDİASI: DİPLOMASİ İÇİN YENİ KÖPRÜ

CNN’in aktardığına göre, bölgesel bir kaynak Türkiye’nin taraflar arasındaki uçurumu kapatmak için yoğun çaba sarf ettiğini öne sürdü. Bu iddiaya göre Türkiye, Pakistan’ın yürüttüğü arabuluculuk sürecine destek vererek yeni bir müzakere zeminini inşa etmeye çalışıyor.

Daha önce İstanbul’un da görüşmeler için olası adreslerden biri olarak gündeme gelmesi, Ankara’nın diplomatik süreçteki rolünü güçlendiren unsurlar arasında değerlendiriliyor.

21 SAATLİK ZİRVE NEDEN SONUÇSUZ KALDI?

Hafta sonu Islamabad’da gerçekleştirilen ve 21 saat süren görüşmeler, beklentilerin aksine somut bir anlaşma ile sonuçlanmadı.

Taraflar özellikle şu başlıklarda uzlaşamadı:

• İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulması
• Bu durdurmanın süresi (ABD: 20 yıl, İran: 5 yıl)
• 400 kilogramdan fazla yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti

ABD yönetimi bu talepleri “kırmızı çizgi” olarak tanımlarken, İran tarafı bunları daha önce de reddetmişti.

ABLUKA VE SALDIRILAR TARTIŞMA YARATIYOR

ABD’nin İran limanlarına yönelik başlattığı deniz ablukası, uluslararası hukuk ve meşruiyet açısından tartışmaları beraberinde getirdi. Uzmanlara göre bu adım, diplomatik çözüm arayışlarıyla çelişen bir baskı stratejisi olarak öne çıkıyor.

Öte yandan İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırıları da bölgede tansiyonu yükselten unsurlar arasında yer alıyor. Bu saldırılar, birçok çevre tarafından gayrimeşru ve gerilimi tırmandıran adımlar olarak değerlendiriliyor.

HÜRMÜZ DÜĞÜMÜ: STRATEJİK SAVAŞ ALANI

Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol mücadelesi, krizin merkezinde yer alıyor. İran’ın bu kritik geçiş noktasında elini güçlü gördüğü, ABD’nin ise abluka ile bu avantajı kırmaya çalıştığı belirtiliyor.

Ancak bu hamle, yalnızca askeri değil ekonomik riskleri de beraberinde getiriyor. Küresel enerji arzı üzerindeki baskının artması ve petrol fiyatlarının yükselmesi bekleniyor.

TRUMP: “İRAN ANLAŞMA İSTİYOR”

Trump, İran’ın ABD yönetimiyle iletişime geçtiğini ve “çok güçlü şekilde anlaşma yapmak istediğini” iddia etti. Ancak bu açıklamanın detayları netlik kazanmış değil.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İslamabad’da gerçekleştirilen son barış görüşmelerinin başarısız olmasından ABD’yi sorumlu tuttu. Pezeşkiyan, üst düzey ABD’li yetkililerin aşırı talepleri ve siyasi irade eksikliğinin anlaşmayı engellediğini söyledi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yaptığı telefon görüşmesinde konuşan Pezeşkiyan, söz konusu faktörlerin anlaşmaya varılmasını engellediğini ifade etti. İran devletine bağlı İngilizce yayın yapan Press TV, haberi pazartesi günü duyurdu.

Pezeşkiyan’ın şu sözleri aktarıldı:
“Taraflar arasında uzmanlar düzeyinde mutabakatlar sağlanmış olmasına rağmen, ABD’li üst düzey yetkililerin aşırı talepleri ve siyasi irade eksikliği anlaşmanın sonuçlandırılmasını engelledi.”

İran Cumhurbaşkanı ayrıca, ülkesinin ulusal onurunu ve egemenliğini tam olarak korumak kaydıyla diplomasinin hâlâ tercih edilen yol olduğunu vurguladı.

ABD ile İran, hafta sonu Pakistan arabuluculuğunda doğrudan görüşmeler gerçekleştirdi, ancak müzakereler somut bir sonuç olmadan sona erdi.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, hafta sonu gerçekleştirilen ABD-İran görüşmelerinin anlaşmayla sonuçlanmamasına rağmen ilerleme sağladığını ifade etti.

Vance, pazartesi günü Fox News’e yaptığı açıklamada, “Her şeyin ters gittiğini söylemem. Aynı zamanda doğru giden şeyler de oldu. Çok ilerleme kaydettik” dedi.

“Onlar bizim yönümüze doğru adım attı. Bu yüzden bazı olumlu işaretler gördüğümüzü söyleyebiliriz, ancak yeterince ileri gitmediler” ifadelerini kullandı.

ABD ile İran, geçtiğmiz cumartesi Orta Doğu’daki savaşı sona erdirmeye yönelik bir anlaşmaya varmak amacıyla hafta sonu İslamabad’da toplam 21 saat süren doğrudan görüşmeler gerçekleştirdi.

MÜZAKERELER DEVAM EDECEK Mİ? "TOP, İRAN'IN SAHASINDA"

Vance, müzakerelerin devam edip etmeyeceği ve ne zaman yeniden başlayacağı konusunda net bir tarih vermedi.

“Temelde bu, en iyi İranlılara sorulması gereken bir soru. Çünkü top artık onların sahasında” dedi.

WASHINGTON'IN KIRMIZI ÇİZGİSİ

Vance ayrıca, İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun ABD denetimine alınması ve nükleer silah geliştirmediğinin doğrulanmasını sağlayacak bir denetim mekanizmasının Washington için iki “kırmızı çizgi” olduğunu belirtti.

Görüşmelerin nihayetinde İranlı müzakerecilerin anlaşmayı sonuçlandıramaması nedeniyle sona erdiğini söyleyen Vance, bu süreçte Tahran’da karar alma yetkisinin kimlerde olduğuna dair önemli ipuçları elde edildiğini de sözlerine ekledi.

Pakistan ise taraflar arasında diyalog ve temasın sürdürülmesi için rol oynamaya devam edeceğini açıkladı.

PAKİSTAN DİPLOMASİSİ DEVAM

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, pazartesi günü yaptığı açıklamada ABD ile İran arasında “birkaç meselede” görüş ayrılıklarının giderilmesi için çalışmaların sürdüğünü söyledi.

Pakistan, geçtiğimiz salı günü ilan edilen iki haftalık ateşkesin sağlanmasında kritik rol oynayarak Tahran ile Washington arasında önemli bir arabulucu olarak öne çıktı.