CANLI İran geriliminde kritik gelişmeler! Reuters: Husiler Suudi Arabistan'ı Irak'tan vurdu, Süveyş'teki İHA saldırısı enerji piyasalarını alarma geçirdi

Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Dimyat Limanı'nda iki gaz gemisini hedef alan insansız hava aracı (İHA) saldırısıyla ilgili soruşturmanın sürdüğünü belirterek, bölgedeki gerilimin daha fazla tırmanmaması için itidal çağrısı yaptı.

Sisi'nin açıklamaları, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinin ardından Mısır Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan yazılı açıklamada yer aldı.

Bu açıklama, Çarşamba günü meydana gelen ve şu ana kadar hiçbir grubun üstlenmediği saldırının ardından Sisi'nin ilk kamuoyu değerlendirmesi oldu.

İSPANYA'DAN MISIR'A DESTEK MESAJI

Cumhurbaşkanlığı açıklamasına göre Sanchez, iki gaz gemisini hedef alan İHA saldırısını kınadı ve İspanya'nın Mısır ile Mısır halkının yanında olduğunu ifade etti.

Sisi ise ilgili kurumların saldırının nasıl gerçekleştiğini ve arkasındaki unsurları ortaya çıkarmak için soruşturmayı sürdürdüğünü söyledi.

"GERİLİM DAHA FAZLA TIRMANMAMALI"

Mısır Cumhurbaşkanı, Mısır, İspanya, Avrupa ve uluslararası toplumun bölgedeki gerilimi kontrol altına almak ve güvenlik ortamının daha da kötüleşmesini önlemek için çabalarını artırması gerektiğini vurguladı.

İHA'NIN ENKAZI BULUNDU

Mısır Başbakanı Mustafa Medbuli de daha önce yaptığı açıklamada, saldırıda kullanılan İHA'nın enkazının bulunduğunu ve güvenlik birimlerinin, saldırının hangi noktadan gerçekleştirildiğini belirlemek amacıyla teknik inceleme yürüttüğünü duyurmuştu.

Mısır Petrol Bakanlığı ise Çarşamba akşamı Dimyat Limanı'ndaki iki gaz gemisinde yangın çıktığını açıklamış ancak olayın nedenine ilişkin bilgi vermemişti.

İngiltere merkezli deniz güvenliği şirketi Ambrey ise saldırının, ABD'ye ait ve Marshall Adaları bayrağı taşıyan yüzer sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) depolama tesisini hedef alan bir İHA saldırısı olduğunu bildirmişti.

TRUMP'TAN İRAN'A SERT MESAJ

Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da gazetecilerin saldırının arkasında İran'ın olup olmadığı yönündeki sorusuna, "Bu, yaşananların biraz daha fazlası." yanıtını verdi.

Trump, ABD'nin İran'a "çok sert karşılık vereceğini" belirterek, "Onları çok sert vuracağız çünkü artık vurma sırası bizde. Onlar da bunun geleceğini biliyor." ifadelerini kullandı.

Reuters'a konuşan iki bölgesel yetkili, İran destekli Yemen'deki Husilerin bu hafta Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarının Irak topraklarından ve Iraklı silahlı gruplarla koordinasyon içinde gerçekleştirildiğini öne sürdü. Kaynaklar, operasyonların İran Devrim Muhafızları Ordusunun (DMO) gözetiminde yürütüldüğünü iddia etti.

Söz konusu değerlendirmeler, İran'ın "Direniş Ekseni" olarak adlandırdığı yapı içindeki silahlı gruplar arasındaki koordinasyonun arttığı yönündeki yorumları güçlendirirken, saldırılar arasında Suudi Arabistan'ın doğu bölgesindeki petrol tesislerini hedef alan eylemlerin de bulunduğu belirtildi.

 

SUUDİ ARABİSTAN VE ABD'DEN ORTAK OPERASYON

Suudi Arabistan, çarşamba günü ABD ile birlikte Irak'taki bazı hedeflere ortak hava saldırısı düzenledi. Riyad yönetimi, hedef alınan noktaların Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarla bağlantılı olduğunu belirterek resmi olarak İran yanlısı Iraklı silahlı grupları sorumlu tuttu.

Husiler ise saldırıları kendilerinin gerçekleştirdiğini açıkladı. Irak hükümeti olayla ilgili soruşturma başlattığını duyurdu.

YETKİLİLERDEN YORUM GELMEDİ

Reuters'ın yorum talebine Suudi Arabistan, İran, Irak hükümeti ve Husiler haber yayımlandığı sırada yanıt vermedi.

Chatham House araştırmacısı Farea el-Muslimi, İran ile bölgedeki silahlı grupların yanı sıra "Direniş Ekseni" üyeleri arasında da doğrudan eğitim ve koordinasyon bulunduğunu söyledi.

 

HUSİLER İLE IRAKLI GRUPLAR ARASINDAKİ İLİŞKİLER

Haberde, Husiler ile İran'a yakın Iraklı silahlı gruplar arasındaki iş birliğinin uzun yıllardır sürdüğü belirtildi. 2024 yılında Husi lideri Abdulmelik el-Husi'nin ortak operasyon odası kurulduğunu açıkladığı, ilerleyen dönemde iki grubun İsrail'i hedef alan ilk ortak operasyonlarını duyurduğu aktarıldı.

Husilerin Irak'ta ofisleri ve resmi temsilcilerinin bulunduğu, Iraklı Şii siyasi partiler ve silahlı gruplarla kamuoyuna açık temaslar yürüttüğü de kaydedildi.

IRAK'IN ROLÜ TARTIŞILIYOR

Analistler, Irak'ın geniş coğrafyası ve Suudi Arabistan ile olan uzun kara sınırı nedeniyle İran yanlısı gruplar açısından operasyon planlamaya elverişli bir alan olarak değerlendirildiğini ifade etti.

Irak yönetimi ise daha önce de komşu ülkelere yönelik saldırıların kendi topraklarından gerçekleştirildiği yönündeki iddiaların soruşturulacağını açıklamıştı. Habere göre Irak Başbakanı Ali ez-Zaidi de Suudi Arabistan'a yapmayı planladığı ziyareti iptal etti.

Mısır'ın Akdeniz kıyısındaki Dimyat Limanı'nda iki gaz tankerine düzenlenen İHA saldırısı, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Süveyş Kanalı ile SUMED boru hattının güvenliğine ilişkin endişeleri artırdı.

İran ile bağlantılı Husilerin Hürmüz Boğazı ve Babülmendep Boğazı çevresindeki saldırıları nedeniyle Suudi Arabistan'ın petrol ihracatında daha fazla kullanılmaya başlanan Süveyş güzergâhı, piyasalarda yeniden risk odağı haline geldi.

SUMED HATTININ ÖNEMİ ARTTI

Piyasa verilerine göre Suudi petrolünün giderek daha büyük bölümü Kızıldeniz üzerinden kuzeye ilerleyerek Süveyş Kanalı ve SUMED boru hattını kullanıyor. Temmuz ayında SUMED üzerinden taşınan ham petrol miktarı 28 milyon 790 bin varile yükseldi. Nisan ayında bu rakam 19 milyon 520 bin varildi.

MarineTraffic verilerine göre Süveyş Kanalı'nın Akdeniz girişindeki Port Said açıklarında bekleyen gemi sayısı da hafta başındaki yaklaşık 20 seviyesinden 30'a yükseldi.

UZMANLARDAN RİSK UYARISI

MST Marquee Enerji Araştırmaları Başkanı Saul Kavonic, Kızıldeniz ve Akdeniz güzergâhlarının da risk altına girebileceğini belirterek mevcut şartlarda Hürmüz Boğazı'nı devre dışı bırakan alternatif petrol akışının da baskı altında kalabileceğini ifade etti.

Vortexa analisti George Morris ise Kızıldeniz'de yükleme yapan ham petrol tankerlerinin kuzeye yönelmesinde belirgin artış yaşandığını belirtti. Morris, birçok geminin Babülmendep rotasını kullanmaktan kaçındığını söyledi.

PİYASA SÜVEYŞ'TE KESİNTİ BEKLEMİYOR

S&P Global Energy'den Aly Blakeway, Dimyat saldırısının şu aşamada Süveyş Kanalı'nın doğrudan tehdit altında olduğu anlamına gelmediğini belirterek piyasanın kanalda bir kesintiyi henüz fiyatlamadığını ifade etti.

Petrol fiyatları da saldırıya rağmen geriledi. Yatırımcıların odağı İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı konusunda yürütülen görüşmelere çevrildi.

SİGORTA VE NAKLİYE MALİYETLERİ GÜNDEMDE

Enerji ve denizcilik uzmanları, Süveyş Kanalı çevresinde güvenlik riskinin artması halinde savaş riski sigorta primlerinin yükselebileceğini değerlendiriyor.

Dryad Global CEO'su Corey Ranslem, kanal çevresinde yaşanabilecek olası bir saldırının güvenlik değerlendirmelerini değiştireceğini belirtirken, Kpler analisti Matthew Wright ise Süveyş'te yaşanacak herhangi bir aksamanın navlun maliyetlerini ve küresel enerji fiyatlarını kısa sürede etkileyebileceğini ifade etti.