CANLI İran-ABD savaşında son durum: Trump'tan Tahran'a kritik mesaj! Anlaşma olmazsa saldırılara yeniden başlarız

Irak'taki İslami Direniş Örgütü, Suudi Arabistan'daki petrol tesislerine yönelik insansız hava araçları (İHA) saldırılarının kendileri tarafından düzenlendiği iddialarını yalanladı.

Örgütten konuya ilişkin yazılı açıklama yapıldı.

Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad ve Yenbu kentinde ham petrol nakli ve tedariki sağlayan birden fazla noktaya İHA saldırılarının örgüt tarafından düzenlenmediği bildirilen açıklamada, bu tür ithamlar yerine Yemen'e uygulanan ablukanın kaldırılması çağrısında bulunuldu.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, Irak'taki "İran destekli milisler" tarafından düzenlendiğini öne sürdüğü İHA saldırılarını kınamıştı.

Açıklamada, Irak hükümetine, topraklarının saldırılar için üs olarak kullanılmasını önlemek amacıyla gerekli tüm tedbirleri alması çağrısında bulunulmuştu.

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi de Suudi Arabistan'ın Irak topraklarından hedef alındığı yönündeki iddianın soruşturulması talimatını vermişti.

Arap ülkeleri ile kurumları, Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'ın Yenbu kentinde ham petrol nakli ve tedariki sağlayan birden fazla noktaya insansız hava araçlarıyla (İHA) düzenlediği saldırıyı kınadı.

Katar Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, "Irak topraklarından fırlatılan bir İHA ile Suudi Arabistan petrol tesislerinin hedef alınmasının, Suudi Arabistan'ın egemenliğinin açık bir ihlali ve toprak bütünlüğüne yönelik bir tehdit olduğu" belirtildi.

 

 

Açıklamada, bu saldırıların uluslararası hukukun, Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın ve iyi komşuluk ilkelerinin açık bir ihlali olduğu vurgulandı.

BAE

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, Suudi Arabistan'ın egemenliğinin açık bir ihlali ve güvenliğine ve istikrarına yönelik bir tehdit olan saldırılara karşı bu ülkeyle tam dayanışma içinde olunduğu yinelendi.

 

 

BAHREYN

Bahreyn Dışişleri Bakanlığı, Irak topraklarından fırlatılan ve Suudi Arabistan'ı hedef alan saldırıyı "terör" saldırısı olarak nitelendirdi.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, saldırı "uluslararası hukukun ve BM Şartı'nın açık bir ihlali, bölgesel güvenlik ve istikrara ve enerji kaynaklarına yönelik bir tehdit ve gerilimleri azaltma çabalarının sistematik bir şekilde baltalanması" olarak değerlendirildi.

KUVEYT

Kuveyt Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada saldırılar kınanarak, bunların "Irak'taki İran destekli milisler" tarafından fırlatılan İHA'larla gerçekleştirildiği vurgulandı.

 

 

Açıklamada, saldırıların Suudi Arabistan'ın egemenliği ve toprak bütünlüğü ile uluslararası hukukun açık bir ihlali olduğu ifade edildi.

UMMAN

Umman Dışişleri Bakanlığının açıklamasında, Suudi Arabistan'a İHA ile düzenlenen saldırılar kınanarak, Riyad yönetiminin egemenliğini, güvenliğini ve toprak bütünlüğünü korumak için alacağı önlemlerin desteklendiği kaydedildi.

Açıklamada, bu saldırıların durdurulmasının ve bölgenin güvenliğini ve istikrarını tehdit eden her türlü eylemden kaçınılmasının gerekliliği vurgulandı.

MISIR

Mısır Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada saldırılar şiddetle kınandı ve bunların Suudi Arabistan'ın güvenlik ve istikrarının ihlali ve bölgedeki güvenlik ve istikrarı baltalayan bir tırmanış olduğunun altı çizildi.

 

 

Suudi Arabistan'ın güvenlik ve istikrarını korumak için alacağı önlemlerin destekleneceği belirtilen açıklamada, bu saldırıların derhal durdurulması talep edildi.

ÜRDÜN

Ürdün Dışişleri Bakanlığı, saldırıları "kardeş Suudi Arabistan'ın egemenliğinin açık bir ihlali, güvenliğine ve istikrarına yönelik bir tehdit ve uluslararası hukukun ve BM Şartı'nın açık bir ihlali" olarak değerlendirerek kınadı.

LÜBNAN

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, Suudi Arabistan'ın petrol tesislerini İHA'larla hedef alma girişimini şiddetle kınadı.

Avn, bu tür saldırıların Suudi Arabistan'ın güvenlik ve istikrarının ihlali, bölgenin güvenliğine ve halklarının çıkarlarına yönelik bir tehdit olduğunu belirtti.

LİBYA

Libya Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada saldırı kınanarak, bunun "sivil altyapıya yönelik bir saldırı ve küresel enerji güvenliği ve istikrarına yönelik bir tehdit" olduğu vurgulandı.

KİK

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Casim Muhammed el-Budeyvi de yaptığı açıklamada, "İran destekli Iraklı milisler tarafından fırlatılan bir İHA ile Suudi Arabistan'ı hedef alma girişimini kınadığını" ifade etti.

Budeyvi, bu saldırıların uluslararası hukukun açık bir ihlali, bölgenin güvenliği ve istikrarına yönelik doğrudan bir tehdit olduğunu vurguladı.

NE OLMUŞTU?

Yemen'deki Husiler dün, Suudi Arabistan'ın Yenbu kentinde ham petrol nakli ve tedariki sağlayan birden fazla noktaya İHA'larla saldırı düzenlediklerini açıklamıştı.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, saldırının Irak'taki "İran destekli milisler" tarafından düzenlendiğini öne sürmüş ve sorumluları kınamıştı.

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi de Suudi Arabistan'ın Irak topraklarından hedef alındığı yönündeki iddianın soruşturulması talimatını vermişti.

ABD öncülüğünde İsrail ile Lübnan arasında yürütülen görüşmelerin bir sonraki turu gelecek hafta Roma’da gerçekleştirilecek. ABD medyasında pazartesi günü yer alan haberlere göre müzakereciler, güvenlik çerçeve anlaşmasının uygulanması konusunda son dönemde kaydedilen ilerlemeyi daha ileri taşımaya çalışacak.

Yerel basın, ABD Dışişleri Bakanlığından bir yetkilinin şu sözlerini aktardı:

“Güney Lübnan’daki ilk pilot bölgenin başarıyla hayata geçirilmesi ve Cumhurbaşkanı Joseph Avn’ın geçen hafta Başkan Donald Trump ile gerçekleştirdiği verimli görüşmenin ardından bu müzakerelere önemli bir ivmeyle giriyoruz.”

Yetkiliye göre, 4-6 Ağustos tarihlerinde Roma’da bir araya gelecek teknik çalışma grupları, geçen ay varılan çerçeve anlaşmanın tam olarak uygulanmasına yönelik çalışmalara odaklanacak.

Görüşmelerin gündeminde pilot bölge uygulamasının genişletilmesi, çözüme kavuşturulamayan sınır anlaşmazlıklarının giderilmesi ve İsrail ile Lübnan arasında kapsamlı bir barış ve güvenlik anlaşmasına varılması için yürütülecek çalışmalar yer alacak.

“İLK PİLOT BÖLGE SOMUT BİR FIRSAT”

ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, ilk pilot bölgenin sahada somut ilerleme sağlanması açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirterek şöyle konuştu:

“İlk pilot bölge, terör örgütlerinin doğrulanabilir şekilde silahsızlandırılması yoluyla Lübnan devletinin otoritesinin yeniden tesis edilmesi ve sonraki adımlar için gerekli güvenin oluşturulması açısından sahada gerçek ilerleme sağlamak için somut bir fırsattır.”

Yetkili, ilk pilot bölgeden çıkarılacak derslerin, uygulamanın aşamalı olarak genişletilmesinden önce sürecin daha da geliştirilmesine yardımcı olacağını ifade etti.

“Üçlü çerçeve kalıcı barışa giden tek yoldur. Bunun tam olarak uygulanması her iki ülkenin de açıkça çıkarınadır ve Trump yönetimi bunun başarıya ulaşması konusunda kararlıdır.”

İSRAİL’İN ÇEKİLMESİ LÜBNAN ORDUSUNA BAĞLANDI

Lübnan ile İsrail, 26 Haziran’da İsrail’in işgal altındaki tüm Lübnan topraklarından aşamalı olarak çekilmesini öngören bir çerçeve anlaşma imzaladı.

Ancak anlaşmada İsrail’in çekilmesine ilişkin herhangi bir takvim yer almıyor.

Bunun yerine sürecin tamamlanması, İsrail güçlerinin çekildiği bölgelerde Lübnan ordusunun güvenlik sorumluluğunu tamamen devralması ve Hizbullah dahil silahlı grupların silahsızlandırılması şartlarına bağlanıyor.

İSRAİL SALDIRILARINDA 4 BİNDEN FAZLA KİŞİ ÖLDÜ

Lübnan’ın resmi verilerine göre, İsrail’in 2 Mart’tan bu yana Lübnan’a düzenlediği saldırılarda 4 bin 328 kişi hayatını kaybetti, 12 bin 232 kişi yaralandı.

İsrail, Lübnan’ın güneyindeki bazı bölgeleri işgal altında tutmaya devam ediyor.

Bu bölgelerden bazıları onlarca yıldır İsrail işgali altında bulunurken, bazıları ise Ekim 2023 ile Kasım 2024 arasında yaşanan son savaş sırasında İsrail tarafından ele geçirildi.

ABD Başkanı Donald Trump pazartesi günü, ABD ile İran arasında “iyi görüşmeler” yürütüldüğünü ve iki ülke arasındaki çatışmaya ilişkin bir anlaşmaya varılma ihtimali bulunduğunu söyledi. Ancak Trump, müzakerelerin sonuç vermemesi halinde ABD saldırılarının yeniden başlayacağı uyarısında bulundu.

Trump’ın iyimser açıklamalarına rağmen Tahran, ABD’nin askeri operasyonlarına verilen arayı kısa sürede test etmiş göründü. Suudi Arabistan, Ürdün ve Irak pazartesi günü insansız hava aracı (İHA) saldırıları yaşandığını bildirdi.

Washington, beş aydır devam eden çatışmada Trump’ın son stratejik politika değişikliğiyle, İran’a yönelik iki haftalık hava saldırılarını cumartesi günü aniden askıya almıştı.

Trump, “İyi görüşmeler yapıyoruz” dedi.

“Bence bir şeylerin gerçekleşmesi için iyi bir ihtimal var. Eğer gerçekleşirse iyi, gerçekleşmezse iki gün önce yaptığımız şeyi yapmaya geri döneriz.”

Trump, pazartesi günü ilerleyen saatlerde Michigan’daki bir seçim mitinginde İran hakkında şu ifadeleri kullandı:

“Onlara rüşvet veremezsiniz. Onları yenmek zorundasınız ve onları fena halde yeneceğiz. Ama nasıl sonuçlanacağını göreceğiz. Şu anda son derece dostane müzakereler yürütülüyor.”

TAHRAN: MÜZAKERE TALEP ETTİĞİMİZE DAİR HABERLER UYDURMA

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi pazartesi günü yaptığı açıklamada, taraflar arasında arabulucular aracılığıyla mesajların iletilmeye devam ettiğini ve İran’ın diplomasiden vazgeçmediğini söyledi. Ancak İran’ın müzakere talebinde bulunduğuna yönelik haberlerin “uydurma” olduğunu belirtti.

Bekayi, “Bu bizim DNA’mızda yok” dedi.

Üst düzey bir İranlı yetkili ise pazar günü Reuters’a yaptığı açıklamada, Trump’ın kendi kararıyla ilan ettiği ateşkes devam ettiği sürece İran’ın da saldırılarını durduracağını söyledi.

İran’ın merkezi askeri komutanlığı pazartesi günü daha sonra yaptığı açıklamada ABD’yi, İran’ın kara sularındaki gemileri ve petrol tankerlerini tehdit etmekle ve “yasa dışı bir deniz ablukası uygulamaya çalışmakla” suçladı.

Komutanlık, bunun “bölgedeki çatışmanın tırmandırılması anlamına geldiğini” belirtti.

SUUDİ ARABİSTAN: PETROL HEDEFLERİNE YÖNELEN İHA’LARI DÜŞÜRDÜK

Suudi Arabistan, aralarında Riyad’daki hedeflerin de bulunduğu petrol tesislerine yönelen İHA’ları düşürdüğünü açıkladı.

Riyad yönetimi, İHA’ların İran destekli silahlı gruplar tarafından Irak’tan fırlatıldığını belirterek karşılık verme hakkını saklı tuttuğunu bildirdi.

Ayrı bir açıklamada, İran’ın Yemen’deki Husi müttefikleri, Suudi Arabistan’ın İHA saldırılarına misilleme olarak ülkenin ana Kızıldeniz limanı Yenbu’ya petrol taşıyan Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nı hedef aldıklarını açıkladı.

Tahran ayrıca, küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip ve tartışmaların merkezinde bulunan Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün hâlâ kendisinde olduğunu bildirdi.

Trump ise gemilerin boğazdan serbestçe geçebilmesini talep ediyor.

PETROL FİYATLARI SERT DÜŞTÜ

Savaşa yönelik kamuoyu tepkisi, kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde Trump ve Cumhuriyetçi Parti üzerinde baskı oluşturuyor. Cumhuriyetçiler, söz konusu seçimlerde Kongre’deki dar çoğunluklarını korumaya çalışacak.

Hafta sonu gerçekleştirilen Reuters/Ipsos anketi, Trump’ın onay oranının geçen aya kıyasla 3 puan yükselerek yüzde 37’ye çıktığını gösterdi. Trump’ın geçen ayki onay oranı, başkanlığı dönemindeki en düşük seviyeyle eşit düzeye gerilemişti.

Ancak her üç Amerikalıdan yalnızca biri İran savaşını destekliyor. Bu oran, çatışmanın ilk günlerinden bu yana Reuters/Ipsos anketlerinde kaydedilen en düşük seviye oldu.

Amerikalıların çoğu ayrıca Trump’ın savaşın hedeflerini açıklamakta başarısız olduğunu düşünüyor.

ABD’nin art arda 13 gece boyunca giderek yoğunlaşan bombardımanının sona ermesi ve Trump’ın müzakerelere ilişkin açıklamaları petrol fiyatlarının sert şekilde düşmesine neden oldu.

ABD ham petrolü yüzde 8,21 düşüşle varil başına 81,98 dolara gerilerken, Brent petrol yüzde 9,31 değer kaybederek varil başına 87,77 dolara düştü.

ABD ORDUSU: VURULACAK HEDEFLER TÜKENİYORDU

Bir ABD'li yetkili ve çeşitli Amerikan medya kuruluşlarının haberlerine göre Trump’ın ABD saldırılarını askıya alma kararı, ordunun bombardımanın ulaşabileceği sınırların sonuna geldiği yönündeki tavsiyesini yansıtıyordu.

ABD'li yetkili Reuters’a yaptığı açıklamada, askeri komutanların başkana vurulabilecek hedeflerin tükenmeye başladığını bildirdiğini söyledi.

Yetkili ayrıca ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine’in hava mühimmatı stoklarının azalmasından endişe duyduğunu belirtti.

Trump ise ABD’nin mühimmat sıkıntısıyla karşı karşıya olduğu yönündeki iddiaları reddetti.

ABD ordusunun, Ukrayna’ya yapılan sevkiyatlar nedeniyle azalan stoklarını hızla yeniden doldurduğunu söyleyen Trump, “daha gelişmiş olanlardan” daha fazlasını istediğini belirtti.

İRAN MEDYASI: ALTI GEMİ GERİ ÇEVRİLDİ

İran devlet medyası, “bilgili bir kaynağa” dayandırdığı haberinde İran’ın pazartesi günü izinsiz olarak Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan altı “kuralları ihlal eden gemiyi” geri çevirdiğini bildirdi.

Trump, Tahran’ın ABD tarafından önerilen güzergâhı kullanan gemilere ateş açmasının ardından İran’ı cezalandırmak amacıyla bombardıman kampanyasını yeniden başlatmıştı.

ABD, gemilere Umman kıyılarına yakın seyretmeleri yönünde çağrıda bulunmuştu.

İran ise gemilerin yalnızca kendi kıyılarına daha yakın olan ve Tahran’ın kontrol ettiği Hürmüz Boğazı güzergâhından geçebileceğini savunuyor. İran ayrıca bu güzergâhtan geçen gemilerden transit geçiş ücreti almayı planlıyor.

Yeniden başlayan ve iki hafta süren ABD bombardımanında İran’da onlarca kişi hayatını kaybetti. Saldırılarda askeri hedeflerin yanı sıra ülkenin güneyindeki köprüler ve tüneller de imha edildi.

İran’ın komşu ülkelerdeki ABD üslerine düzenlediği misilleme saldırılarında dört Amerikan askeri öldürüldü.

İran ayrıca Körfez ülkelerindeki sivil altyapıyı hedef aldı ve bu saldırıların ABD’nin bombardımanına misilleme olduğunu açıkladı.

Washington’ın İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü kırmak için nasıl bir baskı aracı kullanabileceği ise hâlâ belirsizliğini koruyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI KONUSUNDA ANLAŞMAZLIK SÜRÜYOR

Washington ve Tahran haziran ayında, İran’ın nükleer programı gibi önemli meselelerin çözüme kavuşturulması amacıyla ağustos ayı sonuna kadar gerçekleştirilmesi planlanan görüşmeler için bir çerçeve üzerinde anlaşmaya varmıştı.

Ancak iki taraf, mutabakatta Hürmüz Boğazı’na ilişkin kullanılan ifadelerin ne anlama geldiği konusunda anlaşmazlık yaşıyor.

Washington, söz konusu metnin Tahran’ın gemilerin serbest geçişine izin vermesini gerektirdiğini savunurken İran, anlaşmanın boğazdaki geçişleri denetleme yetkisini kendisine verdiğini belirtiyor.