CANLI | ABD-İran savaşında flaş iddia: Suudi Arabistan gizlice saldırmış
Reuters’ın özel haberine göre, Suudi Arabistan, Orta Doğu’daki savaşın genişlemesiyle birlikte İran’a karşı gizli saldırılar düzenledi. Konuya ilişkin bilgi sahibi iki Batılı yetkili ile iki İranlı yetkili, Suudi Arabistan’ın İran topraklarına yönelik çok sayıda, kamuoyuna açıklanmamış saldırı gerçekleştirdiğini söyledi. İran'ın füze stoğuyla ilgili bir çarpıcı iddia daha ortaya atıldı.
ABD-İran ateşkesi, savaşmakla müzakere arasında çıkmazda. Tarafların karşılıklı tehditleri, gerilimi tırmandırmaya devam ediyor.
Bölgeden yaşananların özeti şöyle;
ABD Cephesi: ABD Başkanı Donald Trump, Çin'e gerçekleştirdiği ziyareti öncesinde "İran'la ilgili (süreçte) tüm kontrol bizde. İran'la ya bir anlaşma yapacağız ya da yok edilecekler. Her halükarda biz kazanacağız, ya barışçıl bir şekilde ya da başka bir şekilde." dedi. Savaşın ülkesine maliyeti 29 milyar dolar olarak belirtildi.
İran Cephesi: İran yetkili, "tüm cephelerde savaşın sona ermesi, yaptırımların kaldırılması, bloke edilen varlıkların serbest bırakılması, savaştan kaynaklanan zararların tazmin edilmesi ve Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik hakkının kabul edilmesini" içeren 5 ön şartın kabul edilmemesi halinde İran'ın ABD ile yeniden müzakerelere girmeyeceğini vurguladı.
İsrail Cephesi: İsrail işgal güçleri, Hizbullah bahanesi ile Lübnan'a saldırılarını ve işgalini sürdürüyor.
CANLI ANLATIM
İDDİALAR: İRAN FÜZE CEPHANELİĞİNİN BÜYÜK BÖLÜMÜNÜ KORUYOR
ABD basınında salı günü yayımlanan haberlere göre İran, mobil füze rampaları ve füze stoklarının büyük bölümünü hâlâ elinde bulunduruyor.
New York Times gazetesi, mayıs ayı başlarında hazırlanan gizli ABD istihbarat değerlendirmelerine dayandırdığı haberinde, İran’ın mobil füze rampalarının yaklaşık yüzde 70’ini ve savaş öncesi füze stokunun yaklaşık yüzde 70’ini koruduğunu yazdı.
Gazeteye göre Tahran yönetimi ayrıca yer altındaki füze üslerinin büyük bölümüne yeniden erişim sağladı. İran’ın yer altı tesislerinin ve fırlatma sistemlerinin yaklaşık yüzde 90’ını yeniden kullanabildiği belirtildi.
Washington Post gazetesi de geçen hafta ABD istihbaratının değerlendirmelerine ilişkin bir haber yayımlamış ve benzer rakamlar paylaşmıştı. Haberde bir ABD’li yetkilinin, İran’ın savaş öncesi mobil füze rampalarının yaklaşık yüzde 75’ine ve füzelerinin yaklaşık yüzde 70’ine hâlâ sahip olduğunu söylediği aktarıldı.
YER ALTI DEPOLAMA TESİSLERİ YENİDEN FAALİYETTE
Gazete ayrıca İran yönetiminin yer altı depolama tesislerinin neredeyse tamamını yeniden faaliyete geçirebildiğine, hasar gören bazı füzeleri onardığına ve hatta yeni bazı füzeler üretmeye başladığına dair işaretler bulunduğunu yazdı.
New York Times, bazı üst düzey ABD’li yetkililerin özellikle İran’ın Hürmüz Boğazı çevresindeki füze üslerinin çoğuna yeniden erişim sağlamasına ilişkin bulgulardan ciddi şekilde endişe duyduğunu aktardı. İran krizinde şu anda kırılgan bir ateşkes yürürlükte bulunurken, savaşı sona erdirmeye yönelik müzakerelerin ise tıkandığı belirtiliyor.
TRUMP'TAN AMERİKAN MEDYASINA SERT ELEŞTİRİ
ABD Başkanı Donald Trump da salı günü Truth Social platformunda İran savaşına ilişkin medya haberlerini bir kez daha sert sözlerle eleştirdi.
Trump paylaşımında, “Yalan haber medyası İran düşmanının bize karşı askeri olarak iyi durumda olduğunu söylediğinde, bu adeta vatana ihanettir çünkü bu son derece yanlış ve hatta saçma bir iddiadır. Düşmana yardım ve yataklık ediyorlar” ifadelerini kullandı. Trump hangi haberlere atıfta bulunduğunu ise belirtmedi.
New York Times ve Washington Post’un haberleri, İsrail ve ABD’nin şubat ayı sonunda başlattığı savaş sonrası İran’ın büyük ölçüde askeri açıdan yenilgiye uğratıldığı yönündeki ABD yönetimi söylemiyle keskin şekilde çelişiyor.
Söz konusu haberler ayrıca savaşın doğrudan ve dolaylı maliyetlerinin ABD’de giderek daha fazla tartışıldığı bir dönemde yayımlandı.
SAVUNMA BAKANI'NDAN İDDİALARA RET
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise salı günü yaptığı açıklamada, İran savaşının ABD’nin füze ve mühimmat stoklarını ciddi şekilde azalttığı yönündeki eleştirileri reddetti. Demokrat siyasetçiler, savaş nedeniyle ülkenin olası saldırılara karşı savunmasız bırakıldığını savunuyordu.
ABD Senatörü Mark Kelly, pazar günü yaptığı açıklamada Pentagon’dan aldığı Tomahawk, ATACMS ve Patriot füze stoklarına ilişkin brifingler sonrası bazı mühimmatların ne kadar azaldığını görmenin “şoke edici” olduğunu söyledi.
Savunma harcamalarını denetleyen Temsilciler Meclisi alt komitesinde konuşan Hegseth ise, “Elimizde tam olarak ne olduğunu biliyoruz. İhtiyacımız olan her şeye fazlasıyla sahibiz” dedi.
ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine de, “Şu anda bize verilen görevleri yerine getirmek için yeterli mühimmatımız var” ifadelerini kullandı.
Şüpheci çevreler ise mevcut durumdan ziyade, ABD’nin olası başka büyük çaplı bir çatışma için yeterli askeri rezervlere sahip olup olmadığı konusunda endişe duyuyor.
REUTERS İDDİASI: SUUDİ ARABİSTAN İRAN’I GİZLİCE VURDU
Orta Doğu’da savaşın gölgesinde dikkat çeken bir Reuters iddiası gündeme geldi. Reuters’a konuşan Batılı ve İranlı kaynaklara göre, Suudi Arabistan mart ayı sonunda İran topraklarına yönelik gizli hava saldırıları düzenledi. Haberde, saldırıların kamuoyundan saklandığı ve bunun Riyad’ın İran’a karşı doğrudan gerçekleştirdiği ilk askeri operasyon olabileceği öne sürüldü.
Kaynaklara göre saldırılar, İran’ın Körfez ülkelerine yönelik füze ve İHA saldırılarına misilleme amacıyla gerçekleştirildi. Reuters, hedef alınan noktaları doğrulayamadığını özellikle vurguladı.
“ABD ŞEMSİYESİ YETMEDİ”
Reuters’ın haberine göre savaş boyunca İran’ın Körfez’deki ABD üslerini, petrol altyapılarını ve sivil noktaları hedef alması, Suudi Arabistan’da ciddi güvenlik endişelerine yol açtı. Haberde, Riyad yönetiminin uzun yıllardır ABD’nin askeri korumasına güvendiği ancak son çatışmaların bu güvenlik şemsiyesinin aşılabildiğini gösterdiği ifade edildi.
İddiaya göre Suudi Arabistan bu süreçte ilk kez doğrudan İran topraklarını hedef alma kararı aldı.
KÖRFEZ’DE YENİ CEPHE
Reuters’ın aktardığına göre yalnızca Suudi Arabistan değil, Birleşik Arap Emirlikleri de İran’a yönelik askeri operasyonlar gerçekleştirdi. Böylece İran saldırılarından zarar gören Körfez monarşilerinin perde arkasında karşı saldırılara başladığı öne sürüldü.
Ancak haberde Suudi Arabistan ile BAE’nin yaklaşım farkına da dikkat çekildi. BAE’nin daha sert ve saldırgan bir çizgi izlediği belirtilirken, Suudi Arabistan’ın ise İran’la diplomatik temasları tamamen koparmadığı kaydedildi.
“GERİLİMİ DÜŞÜRME” TRAFİĞİ
Reuters’a konuşan kaynaklar, saldırıların ardından Riyad ile Tahran arasında yoğun diplomasi yürütüldüğünü ileri sürdü. Habere göre Suudi Arabistan’ın daha sert misilleme tehdidinde bulunması sonrası iki ülke arasında gayriresmi bir “gerilimi düşürme” anlayışı oluştu.
Uluslararası Kriz Grubu’ndan Ali Vaez de Reuters’a yaptığı değerlendirmede, tarafların kontrolsüz bir savaşın maliyetinden çekindiğini ve bu nedenle çatışmayı sınırlamaya çalıştığını söyledi.
FÜZE SALDIRILARINDA DİKKAT ÇEKEN DÜŞÜŞ
Reuters’ın derlediği verilere göre, 25-31 Mart haftasında Suudi Arabistan’a yönelik 100’den fazla füze ve İHA saldırısı gerçekleşirken, nisan ayının ilk günlerinde bu sayı ciddi şekilde düştü.
Batılı kaynaklar, ateşkese giden süreçte Suudi Arabistan’a yönelen saldırıların çoğunun Irak kaynaklı olduğunun değerlendirildiğini, bunun da İran’ın doğrudan saldırıları azaltmış olabileceğine işaret ettiğini öne sürdü.
RİYAD’DAN AÇIK DOĞRULAMA GELMEDİ
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili Reuters’ın sorularına doğrudan yanıt vermedi. İran Dışişleri Bakanlığı da konuya ilişkin açıklama yapmadı.
Ancak Reuters’ın haberinde, Suudi Arabistan’ın son dönemde İran karşısında daha sert ve daha doğrudan bir güvenlik stratejisine yöneldiği değerlendirmesi öne çıktı.
