Trump'tan ateşkes açıklaması: Sona erdiğini İran'a ilettik | Arakçi Umman yolcusu

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran'ın müzakerelerin sürdürülmesini istediği yönündeki açıklamasını yalanlayarak, "İran, ABD ile müzakerelere yönelik herhangi bir talepte bulunmadı" dedi.   
  
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD Başkanı Donald Trump'ın, "İran müzakerelere devam edilmesini" yönündeki açıklamasını yalanladı. İran resmi haber ajansı IRNA'nın haberine göre Bekayi, "İran İslam Cumhuriyeti, ABD ile müzakerelere yönelik herhangi bir talepte bulunmadı" dedi. 
  
Bekayi, geçtiğimiz ay taraflar arasında imzalanan mutabakat zaptının ABD tarafından defalarca ihlal edildiğini belirterek, İran'ın politikasının "taahhüde karşı taahhüt" ilkesine dayandığını söyledi. Bekayi, Washington'un taahhütlerini ihlal etmesi halinde İran'ın buna "karşılıklı eylemlerle" cevap vereceğini ifade etti. 
  
ABD Başkanı Donald Trump geçtiğimiz saatlerde sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "İran müzakerelere devam edilmesini istedi. Biz de bunu kabul ettik ancak, ABD onlara kesin bir dille ateşkesin sona erdiğini bildirdi" demişti. 
                           

ABD Başkanı Donald Trump, İran krizine ilişkin yürüteceği yeni stratejinin şifrelerini verdi. A Haber Washington Muhabiri İrfan Sapmaz, “ABD Başkanı Donald Trump, İran krizinde diplomasiyle askeri baskının aynı anda devam edeceğini gösteren kritik açıklamalar yaptı. Trump, İran’ın görüşmelere devam edilmesini talep ettiğini ve bunu kabul ettiklerini belirtirken, ABD’nin kesin bir dille ateşkesin sona erdiğini bildirdiğini ifade etti” sözleriyle bölgedeki son durumu aktardı. Sapmaz, bu yeni dönemin şifrelerini çözerek, “Bu açıklama, Washington'ın diyalog kapısını tamamen kapatmadığını ancak görüşmeler sürerken askeri operasyonların duracağına dair bir güvence verilmediğini gösteriyor. Trump, diplomasinin süreceği ama İran’ın müzakereleri zaman kazanmak ya da saldırılardan korunmak için kullanamayacağı mesajını veriyor” ifadelerini kullandı.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GERİLİM TIRMANDI

Bölgede karşılıklı hamlelerin sertleştiğine dikkat çeken İrfan Sapmaz, “Son dönemde ABD ve İran arasında karşılıklı saldırılar yeniden tırmandı. ABD ordusu, İran’ın füze, insansız hava aracı (İHA) ve deniz operasyonlarında kullandığı belirlenen hedeflere yönelik geniş çaplı saldırılar düzenlerken; İran, Körfez bölgesindeki ABD askeri varlığına ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğine yönelik misilleme tehditlerini sürdürüyor” bilgisini paylaştı. Washington’ın öncelikli hedefini de açıklayan Sapmaz, “Washington’ın temel hedefi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma veya ticari gemileri tehdit etme kapasitesini zayıflatmak olarak öne çıkıyor. Boğazdaki gemi trafiğinin yavaşlaması ve tankerlerin güvenlik endişesiyle rotalarını değiştirmesi, krizin küresel enerji piyasalarına doğrudan yansıdığını gösteriyor” dedi.

DÜNYA MEDYASI SÜRECİ NASIL GÖRÜYOR?

Küresel medya kuruluşları da yaşanan bu kritik süreci yakından takip ediyor. Reuters haber ajansı, "yaşanan bu süreci tarafların anlaşabilmesi için önce askeri baskıyı artırdığı bir dönem" olarak değerlendirirken, tarafların masaya daha güçlü oturmak için sahada risk aldığına vurgu yaptı. Associated Press (AP), “Trump’ın mesajlarında iki farklı çizginin aynı anda bulunduğuna” dikkat çekerek, bir yanda müzakereye açık bir başkan, diğer yanda sert saldırı tehditleri savuran bir başkomutan profili çizildiğini belirtti. Süreci çarpıcı bir ifadeyle tanımlayan Axios ise, yaşananları "ateşkesin resmen öldüğü fakat diplomatik sürecin henüz bitmediği" şeklinde yorumladı.

İÇ POLİTİKA VE ENERJİ MALİYETİ RİSKİ

ABD içindeki farklı görüşler de medya yansımalarına konu oluyor. Fox News yayınlarında, “İran’ın Hürmüz’deki faaliyetlerine karşı daha sert askeri karşılık verilmesi gerektiği” görüşünü savunurken; ABD medyasındaki diğer temkinli yorumlarda, artan petrol fiyatlarının Trump yönetimi için ara seçimler öncesinde ciddi bir iç politika maliyeti oluşturabileceği ifade ediliyor. Katar gibi bölgesel arabulucuların temaslarını sürdürmesi ise diplomasi köprülerinin henüz tamamen atılmadığının bir göstergesi olarak kabul ediliyor.

YENİ ATEŞKES İÇİN SOMUT TAVİZ ŞARTI

Gelecek projeksiyonunu çizen İrfan Sapmaz, “Önümüzdeki günlerde en güçlü ihtimal, saldırılarla birlikte müzakerelerin eş zamanlı olarak devam etmesidir. Washington; İran’dan Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılmasını, ABD üslerine yönelik saldırıların durdurulmasını ve nükleer program konusunda denetlenebilir tavizler verilmesini talep edecektir” dedi. Yeni bir ateşkesin ancak somut adımlarla mümkün olacağını belirten Sapmaz, “İran bu başlıklarda somut adımlar atarsa, yeni ve koşullu bir ateşkes kurulabilir. Ancak İran’ın bir ABD üssüne ağır kayıplar verdirmesi, büyük bir ticari gemiyi vurması veya Hürmüz’ü tamamen kapatmaya yönelmesi halinde Trump, çok daha geniş çaplı bir saldırı emri verebilir” uyarısında bulundu.

Trump’ın stratejisinin özeti olarak Sapmaz, “Trump’ın açıklamaları savaşın tamamen bittiğini değil, yeni bir aşamaya geçildiğini gösteriyor. Masada diplomasi var ancak masanın arkasında artık açık bir biçimde Amerikan askeri gücü konumlanmış durumda. Trump’ın stratejisi şu cümleyle özetlenebilir: İran ile anlaşma kapısı açık fakat yeni bir ateşkes, ancak İran’ın somut ve denetlenebilir tavizler vermesi halinde mümkün olacaktır” ifadelerini kullandı.

 

İran resmi haber ajansı IRNA, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin bugün Umman’a resmi ziyaret gerçekleştireceğini bildirdi.

ABD ile İran arasındaki müzakere sürecine ilişkin belirsizlik sürerken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin bugün diplomatik bir heyetin başında Umman'a resmi ziyarette bulunacağı bildirildi. İran resmi haber ajansı IRNA'nın haberine göre Arakçi'nin Ummanlı yetkililerle gerçekleştireceği görüşmelerde ikili ilişkilerin yanı sıra, başta Hürmüz Boğazı'ndaki son durum olmak üzere bölgesel gelişmeler ele alınacak.

KATAR’DA DOLAYLI GÖRÜŞMELER GERÇEKLEŞTİRİLMİŞTİ

İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Kazım Garibabadi, 1 Temmuz’da Katar’ın başkenti Doha’da Pakistanlı ve Katarlı yetkililerle bir araya gelmişti. Temaslar kapsamında ABD tarafıyla dolaylı teknik görüşmeler gerçekleştirilmiş, görüşmelerde taraflar arasındaki mutabakat zaptının uygulanma süreci, Lübnan'daki son gelişmeler ve İran'a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması konularının ele alındığı kaydedilmişti.

Garibabadi, ABD-İran arasında imzalanan mutabakat zaptındaki ihlallerin bildirilmesi ve kayıt altına alınmasına yönelik resmi bir iletişim kanalı kurulması konusunda mutabakata varıldığını açıklamıştı.

Garibabadi ayrıca, Katar Merkez Bankası yetkilileriyle de görüşme gerçekleştirildiğini ve İran'a ait dondurulmuş 6 milyar dolarlık fonun bir kısmının kullanımının ele alındığını belirtmişti.

Garibabadi, tarafların İran'ın ihtiyaçları doğrultusunda gerekli ürünlerin satın alınabilmesi amacıyla bu fondan kaynak kullanılmasında mutabakata vardığını söylemişti.

İran'da müzakere heyetine yakın bir kaynak, ABD ile görüşmelerin gelecek hafta yapılacağı yönündeki haberleri yalanladı.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı, ismi belirtilmeyen kaynağın İran-ABD müzakerelerine ilişkin açıklamalarını yayımladı.

Kaynak, Pakistan'ın başkenti İslamabad'daki görüşmeler için hazırlıkların tamamlandığına dair iddiaların ve teknik görüşmelerin gelecek hafta devam edeceği yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını aktardı.

Söz konusu haberlere itibar edilmemesi gerektiğini söyleyen kaynak, müzakerelerle ilgili herhangi bir gelişme olması durumunda İran resmi makamlarının bilgilendirmede bulunacağını ifade etti.

ABD’nin Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilci Yardımcısı Tammy Bruce, İran ile diplomasi kapısının açık olduğunu ancak İran'ın sivil hedeflere veya gemilere ateş etmesi halinde karşılık vereceklerini söyledi.

Bruce, “Nükleer Silahsızlanma” başlığı altında İran’ın nükleer programını tartışmak için toplanan BM Güvenlik Konseyi’nde konuştu.

İslamabad Mutabakat Zaptı'nın 17 Haziran’da imzalanmasıyla İran ile görüşmelerde ilerleme kaydettiklerini belirten Bruce, “Diplomasi kapısı açık kalmaya devam ediyor ve İran'ın nükleer programıyla ilgili endişeleri çözmek için tercih ettiğimiz yol budur.” dedi.

Bruce, İran'ın yükümlülüklerine uymayı ve nihai bir anlaşmaya varmak için ciddi görüşmelere katılmayı seçmesini umduklarını dile getirerek, “Ancak diyalog mümkün olsa da İran, örneğin sivil hedeflere ateş etmemek gibi basit yükümlülüklerden geri adım attığı sürece müzakere edemeyiz.” diye konuştu.

ABD’nin, uluslararası barış ve güvenliği hiçe sayan eylemlerinden dolayı İran'ı sorumlu tutmaya hazır olduğunu öne süren Bruce, “Sivil hedeflere veya gemilere ateş ederseniz, karşılık vereceğiz.” ifadelerini kullandı.

Bruce, "Başkan (Donald) Trump barışı tercih ediyor ve diğer Güvenlik Konseyi üyelerini bu organın araçlarını destekleme konusunda bize katılmaya çağırıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Konseyde konuşan Pakistan’ın BM Daimi Temsilcisi Asım İftikhar Ahmed ise İran ve ABD'yi, geçen ay imzalanan İslamabad Mutabakat Zaptı'na bağlı kalmaya çağırarak, "Bu diplomatik süreçteki herhangi bir aksama, sorunları daha da karmaşık hale getirecektir." dedi.

Ahmed, "Pakistan, bölgedeki gerilimlerin tırmanmasından duyduğu derin endişeyi dile getiriyor, bu durum kimsenin çıkarına değil. Bölgesel ve uluslararası barış, güvenlik ve refah için şiddet ve istikrarsızlık döngüsü sona ermelidir." diye konuştu.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın kendilerinden görüşmeleri devam ettirmelerini istediğini belirterek, "Kabul ettik, ancak ABD ateşkesin sona erdiğini açık bir dille bildirdi." ifadesini kullandı.

ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından İran'a ilişkin açıklamada bulundu.

Trump, "İran bizden 'görüşmeleri' devam ettirmemizi istedi. Kabul ettik, ancak ABD ateşkesin sona erdiğini açık bir dille bildirdi." ifadelerini kullandı.

ABD ile İran arasında yeniden yükselen gerilimi düşürmek amacıyla Katarlı müzakerecilerin İran'da temaslarda bulunduğu öne sürüldü.

Konuya yakın bir kaynak, Reuters'a yaptığı açıklamada, Katarlı heyetin İranlı yetkililerle görüşmek üzere Tahran'da bulunduğunu ve temasların ABD ile koordinasyon içinde yürütüldüğünü söyledi.

Kaynağa göre görüşmelerin temel amacı, Washington ile Tahran arasındaki tansiyonun düşürülmesi ve daha kapsamlı müzakerelerin yeniden başlamasına uygun zeminin oluşturulması.

GÜNDEMDE HÜRMÜZ BOĞAZI DA VAR

Haberde, görüşmelerde ABD ile İran arasında daha önce üzerinde mutabakata varılan mutabakat zaptının uygulanmasının ele alındığı belirtildi.

Ayrıca son dönemde iki ülke arasındaki gerilimin yeniden tırmanmasına neden olan başlıkların da masada olduğu ifade edildi.

Bunlar arasında özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ulaşımı ve seyrüsefer güvenliği konusunda yaşanan anlaşmazlıkların öne çıktığı aktarıldı.

Kaynak, Katarlı arabulucuların yürüttüğü temasların, taraflar arasındaki gerilimi azaltarak diplomatik sürecin yeniden canlandırılmasını hedeflediğini söyledi.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhammed Bakır Zülkadir, ülkesine yönelik saldırılara ilişkin "Siyonist rejim savaşçıların vereceği cevaptan dolayı güvende olmayacak." dedi.

Zülkadir, ülkesini hedef alan son saldırılara ilişkin açıklama yaptı.

Açıklamada, "Daha önce ilan ettiğimiz gibi altyapılara yönelik her saldırıya misliyle karşılık verilecek. Bu saldırıların arkasındaki Siyonist rejim de savaşçıların vereceği cevaptan dolayı güvende olmayacak." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İranlı liderlere yönelik "hakaret içerikli" açıklamalarına da tepki gösteren Zülkadir, "Dünyanın en nefret edilen çehresi olarak tanımlanan Trump'ın, yas içindeki İran halkına karşı kullandığı ifadeler kendisine yakışır." ifadelerini kullandı.

Trump, Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi'nde yaptığı açıklamada İran ile ateşkesin sona erdiğini duyurmuş, İranlı liderlere hitaben "yalancılar", "pislikler", "kötü niyetli", "şiddet eğilimli" ve "hasta insanlar" ifadelerini kullanmıştı.

İsrail işgal güçlerinin, Lübnan ile imzalanan çerçeve anlaşması, ateşkes ve ABD-İran mutabakatına rağmen Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye vilayetinde bir aracı, insansız hava aracıyla (İHA) hedef aldığı bildirildi.

İsrail, bölgedeki ateşkese ve Lübnan'ın da dahil edildiği belirtilen ABD-İran mutabakatına rağmen saldırılarını sürdürdü.

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre İsrail ordusuna ait bir İHA, Nebatiye vilayetine bağlı Kefr Rumman beldesinin Duha yolu üzerinde bir aracı art arda iki kez hedef aldı.

Saldırıda ölen ya da yaralanan olup olmadığına ilişkin henüz açıklama yapılmadı.

İsrail işgal güçlerinin ayrıca güneydeki Deyr Siryan beldesine topçu saldırısı düzenlediği belirtildi.

Sabah saatlerinde ise İsrail ordusunun, Nebatiye'de Şokin ile Kefer Deccal beldeleri arasındaki bölgede bir araca düzenlediği İHA saldırısında 2 kişi yaralanmıştı.

ABD'nin İran'a saldırılarını zaman zaman durdurarak diplomasiye zaman tanıdığı öne sürüldü.

CNN'in ABD'li bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre, ABD ve İran arasında tansiyon yükselirken arka planda diplomasi de devam ediyor.

Yetkili, "ABD kasten (İran'ı) vuruyor ve ardından gerilimden kaçınmak ve diplomasinin ilerlemesi için duruyor." ifadesini kullandı.

ABD-İran savaşını sonlandırmak için iki ülke, 14 Haziran'da İslamabad Mutabakatı'nı imzalamış, mutabakat ile nihai anlaşma için 60 günlük müzakere süresi öngörülmüştü.

ABD ordusu, 8 Temmuz'da İran'a karşı yeni saldırılar başlatmış, İran da bu saldırılara misilleme olarak komşu ülkelerdeki ABD üslerini hedef almaya başlamıştı.

ABD'nin, İran'ın Hürmüzgan eyaletine bağlı Bender Abbas kentine yönelik saldırılarında 30 balıkçı teknesinin zarar gördüğü belirtildi.

Bender Abbas Balıkçıklar Kooperatifi, ABD saldırılarında 30 balıkçı teknesinin zarar gördüğünü açıkladı.

Buna göre, ABD saldırılarında, Bender Abbas'ta bulunan Penç Pille İskelesi'ne bağlı en az 30 balıkçı teknesi zarar gördü.

Bazı teknelerin tamamen kullanılamaz hale geldiği belirtilirken, hasarın bölgedeki balıkçılığı olumsuz yönde etkileyeceği ifade edildi.

ABD'nin İran'a yönelik saldırılarının ardından Katar, Pakistan ve diğer bölgesel arabulucuların, gerilimi azaltmaya ve nükleer anlaşma müzakerelerini yeniden canlandırmaya çalıştığı öne sürüldü.

Amerikan Axios haber platformunun arabulucu ülkelerden iki kaynak ve bir ABD yetkilisine dayandırdığı haberinde, ABD ve İran arasında devam eden çatışmaların sonlandırılması çabalarının sürdüğü belirtildi.

Bu çabalar arasında Katar, Pakistan ve diğer bölgesel arabulucuların, gerilimi azaltmaya ve nükleer anlaşma müzakerelerini yeniden canlandırmaya çalıştığı iddia edildi.

Kaynaklar, Katar, Pakistan, Türkiye, Mısır ve Suudi Arabistan yetkililerinin, durumu sakinleştirmek amacıyla 8 Temmuz Çarşamba hem ABD hem de İran yetkilileriyle çok sayıda telefon görüşmesi yaptığını ileri sürdü.

"KAPSAMLI DİPLOMATİK ÇABA SARF EDİLİYOR"

Arabuluculuk çabalarında yer alan bölgesel bir kaynak, "Öncelikle her iki tarafla da gerilimi azaltma konusunda anlaşmaya varmak ve ardından teknik ekipler arasında bir sonraki müzakere turu için bir tarih belirlemek üzere kapsamlı diplomatik çabalar sarf ediliyor." dedi.

Trump yönetiminin, dün, İran ile yaşanan gerilimler ve ileriye dönük yol haritası hakkında en üst düzey ulusal güvenlik ekibiyle bir toplantı yaptığı öne sürüldü.

ABD'li bir yetkili, toplantıya ilişkin Trump yönetiminin nükleer anlaşmaya varmak için "hala bir çözüm bulmaya kararlı olduğunu ve teknik düzeyde görüşmelerin devam ettiğini" iddia etti.

ABD-İran savaşını sonlandırmak için iki ülke, 14 Haziran'da İslamabad Mutabakatı imzalamış, mutabakat ile nihai anlaşma için 60 günlük müzakere süresi öngörülmüştü.

ABD ordusu, 8 Temmuz'da İran'a karşı yeni saldırılar başlatmış, İran da bu saldırılara misilleme olarak komşu ülkelerdeki ABD üslerini hedef almaya başlamıştı.

İsrail işgal güçlerinin, Lübnan ile imzalanan çerçeve anlaşması, ateşkes ve ABD-İran mutabakatına rağmen Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye vilayetinde bir araca, insansız hava aracıyla (İHA) düzenlediği saldırıda 2 kişi yaralandı.

İsrail, bölgedeki ateşkese ve Lübnan'ın da dahil edildiği belirtilen ABD-İran mutabakatına rağmen saldırılarını sürdürdü.

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre, İsrail ordusuna ait bir İHA, sabah saatlerinde Nebatiye'de Şokin ile Keferdeccal beldeleri arasındaki bölgede çöp boşaltan bir pikap aracı hedef aldı. Saldırıda 2 kişi yaralandı.

Öte yandan İsrail'e ait bir İHA'nın sabah saatlerinde Sur kenyine bağlı Mansuri beldesi çevresine ses bombası attığı belirtildi.

İSRAİL'İN LÜBNAN'DAKİ SALDIRILARI VE ATEŞKES SÜRECİ

İsrail işgal güçleri, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak, ülkenin güneyinde birçok beldeyi işgal etmişti.

Lübnan hükümeti bu sürede, ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, 24 Nisan'da yaptığı açıklamada, Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren 10 günlük geçici ateşkesin 3 hafta daha uzatıldığını duyurmuştu.

ABD arabuluculuğunda Lübnan ile İsrail arasında 14-15 Mayıs'ta gerçekleştirilen 3. tur görüşmeler sonucunda, 17 Mayıs itibarıyla ateşkesin 45 gün uzatılması kararlaştırılmıştı.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, son açıklamasında, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana ülkeye düzenlediği saldırılarda 4 bin 321 kişinin hayatını kaybettiğini bildirmişti.

İran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu. Mutabakat, Lübnan dahil savaşın sona erdirilmesini içeriyor.

Öte yandan Washington'da İsrail ile Lübnan arasında yürütülen doğrudan müzakerelerin 5. tur görüşmelerinin ardından ise 26 Haziran'da Lübnan ve İsrail arasında çerçeve anlaşması imzalanmıştı.

ABD ve İran arasındaki gerginlik sürerken, ABD Merkez Komutanlığı’ndan (CENTCOM) Hürmüz Boğazı’nın durumuna ilişkin dikkat çeken bir açıklama geldi.

CENTCOM’dan yapılan açıklamada, İran’ın Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü elinde tuttuğu yönündeki açıklamaları hatırlatılarak, "İran, Hürmüz Boğazı'nı kontrol etmiyor. ABD güçleri, mayıs ayının başından bu yana, hayati bir uluslararası ticaret koridoru olan bu bölgeden 800'den fazla ticari geminin ve 380 milyon varil ham petrolün başarılı bir şekilde geçişini kolaylaştırmaya yardımcı oldu" ifadelerine yer verildi.

ABD’Lİ YETKİLİ: "TEKNİK GÖRÜŞMELER SÜRÜYOR"

İngiltere merkezli haber ajansı Reuters’a konuşan bir ABD’li yetkili ise, yaşanan son askeri gerginliğe rağmen Washington yönetiminin İran krizine bir çözüm bulma konusunda hala kararlı olduğunu ve "teknik görüşmelerin sürdüğünü" söyledi. 

ABD'nin İran'a yönelik saldırıları sürerken Tahran merkezli Merh Haber Ajansı, Bender Abbas, Buşehr, Çoğadek ve Kunarek kentlerinden yeniden patlama seslerinin duyulduğunu bildirdi. A Haber Tahran muhabiri Ekber Karabağ, başkent Tahran'dan bölgedeki son durumu aktardı. 

"PATLAMALARIN NEDENİ BİLİNMİYOR"

A Haber Muhabiri Ekber Karabağ, "İran’ın güneyinden İran medyasının aktardığına göre bazı kentlerde; Bender Abbas, Buşehr, Kunarek ve bazı noktalarda patlama seslerinin geldiği ifade ediliyor. Fakat ilginçtir, Amerika Birleşik Devletleri’nden gelen açıklamada Axios adına açıklamadığı kaynaklara dayandırarak Amerika Birleşik Devletleri ordusunun an itibarıyla İran’da bir operasyonunun söz konusu olmadığını belirtti. O yüzden bu patlamaların menşei biraz karışık, neden kaynaklı olduğu belli değil." sözleriyle bölgedeki belirsizliği aktardı.

İRAN'IN GÜNEYİNDE PATLAMALAR

Ekber Karabağ, "Az önce Buşehr Kaymakamı konuştu. Bu patlamanın tam olarak nedeninin belli olmadığını, acaba düşman tarafından atılan bir füze miydi yoksa hava savunma sistemlerinin devreye girmesi mi yoksa başka sebepten mi bu meydana geldi bilinmiyor yönünde ifadeler kullandı. Resmi olarak da bu saldırılar hala onaylanmış değil ancak dediğim üzere İran medyası ülkenin birkaç noktasında, güneyinde bazı patlamaların meydana geldiğini belirtiyor." ifadelerini kullandı.

HAZAR'IN KIYISINDAKİ NOKTAYA SALDIRI 

Saldırıların şiddetine dikkat çeken Ekber Karabağ, "Eğer böyle bir şey doğruysa üç gecedir peş peşe, arka arkaya bölgede çatışmaların yaşandığını o zaman ifade edebiliriz. Esasında çatışmalar sadece geceyle de sınırlı kalmamıştı; bugün gün içinde öğlen saatlerinde de yine İran’ın bazı noktalarından patlama sesleri, özellikle Buşehr’den patlama sesleri geldiğine ve vurulduğuna ilişkin İran medyasında haberler yer almıştı." dedi.

İran’ın hedef alınan noktalarına dair detayları paylaşan Ekber Karabağ, "Dün geceki saldırıların şöyle bir özelliği de söz konusu oldu; artık İran’ın derinlikleri, İran’ın altyapısına yönelik saldırılar söz konusu oldu. Biz geçtiğimiz günlerde saldırılar sadece o Körfez bölgesiyle, Hürmüz bölgesiyle sınırlı kalıyordu ancak dün itibarıyla bu saldırıların mahiyeti, içeriği de değişmiş oldu. İran’ın derinlikleri vurulmuş oldu, altyapısı vurulmuş oldu. Özellikle Hazar’ın kıyısında bir noktanın, tam Körfez’e ters noktasında olan bir noktanın vurulması, oradaki bir köprünün vurulması da Amerika Birleşik Devletleri tarafından İran’a yönelik ciddi bir mesaj olarak algılandı. Hatta bugün gelen bir açıklamada ülkenin güneyinde Mahşehr bölgesinde, oradaki petrokimya tesisindeki yetkililer oradaki çalışma kapasitesini yüzde 70 düşürdü." sözleriyle saldırıların ekonomik boyutunu gözler önüne serdi.

"HAMANEY'İN CENAZE TÖRENİNE RAĞMEN SALDIRILAR ŞİDDETLENDİ"

İran'da eski Dini Lider Ali Hamaney'in cenaze törenlerine ilişkin detayları paylaşan A Haber Muhabiri Ekber Karabağ, "Öncelikle Donald Trump’ın bir açıklaması vardı bu İran’daki etkinlikler öncesinden; 'İran’daki bu etkinlikler dolayısıyla bir hafta boyunca karşılıklı olarak birbirimize saldırmayacağız ve ondan sonra müzakereler devam edecek' demişti ancak bu gerçekleşmedi. Bu üç-dört gün saldırmadılar, tekrardan saldırılar söz konusu oldu ve bugüne kadar yapılmış en şiddetli saldırıların olduğunu da ifade edebiliriz. Yani bu ateşkes sağlandıktan sonra bugüne kadar taraflar defalarca birbirlerini vurdu ki son iki geceyi ele aldığımızda en şiddetli saldırıların bu iki gecede olduğunu hem İran tarafından hem Amerika Birleşik Devletleri tarafından olduğunu söyleyebilirim." değerlendirmesinde bulundu.

ABD saldırılarının devam ettiği İran’da, Sistan ve Beluçistan, Buşehr ve Hürmüzgan eyaletlerinde patlama seslerinin duyulduğu bildirildi.

Yarı resmi Mehr Haber Ajansı’na göre, ülkenin güney bölgelerinde patlama sesleri duyuluyor.

ÇOK SAYIDA PATLAMA SESLERİ DUYULDU 

Buna göre, Sistan ve Beluçistan’a bağlı Kunarek kentinde 3, Sistan ve Beluçistan eyaletine bağlı Çoğadek’te 2 ve Hürmüzgan eyaletine bağlı Bender Abbas kentinde birden fazla patlama sesi duyuldu.

İran devlet televizyonu, bazı haberlerin aksine, Bender Abbas, Keşm, Sirik ve Cask kentlerinde şu ana kadar herhangi bir patlamanın bildirilmediğini açıkladı.

Buşehr Valiliğinden yapılan açıklamada ise duyulan patlama sesine ilişkin araştırmanın devam ettiği, patlamanın hava savunma sisteminden mi yoksa "düşman" füzesinden mi kaynaklandığının araştırıldığını belirtti.

ABD ordusu dün İran’ın güney kentlerine yoğun saldırılar gerçekleştirmişti. 

 İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, İran'a "gerektiğinde tek başına" saldırmak için teyakkuzda ve hazır olduklarını savundu.

İsrail ordusu hava kuvvetlerinin mezuniyet töreninde konuşan Savunma Bakanı Katz, İran'a yönelik saldırılar ve Lübnan'ın güneyinde sürdürdükleri işgale ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Katz, İsrail ordusunun İran'a tek başına hava saldırıları gerçekleştirmeye hazır olduklarını ileri sürdü.

Lübnan’ın güneyinde işgali sürdüreceklerini bir kez daha yineleyen Katz, "Lübnan'a girmek için kimseden izin istemedik, orada kalmak için de bir izne ihtiyacımız yok." ifadesini kullandı.

Katz, "Hizbullah silahsızlandırılana kadar" Lübnan’ın güneyinde kalmaya, gerektiğinde saldırılar düzenlemeye devam edeceklerini belirtti.

- İsrail Genelkurmay Başkanı, İran'a saldırılara ilişkin yeni planlar üzerine çalıştıklarını söyledi

​​​​​​​İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ise törende yaptığı konuşmada, ordunun hem İran hem de Lübnan'daki gelişmeleri yakından takip ettiğini ve İran'a anında saldırı düzenlemek üzere hazırlıklarını tamamladıklarını vurguladı.

İran'a yönelik saldırıların henüz sona ermediğini savunan Genelkurmay Başkanı Zamir, "Üzerinde çalıştığımız yeni planlar var. Önümüzde hala büyük operasyonların bizi beklediğini öngörüyoruz. Hazırlıklı olun." dedi.

İsrail basını, ABD'nin çarşamba gecesi İran'a yönelik geniş kapsamlı hava saldırılarının ardından, Tahran veya Lübnan'dan gelebilecek olası misillemelere karşı hazırlıklarını artırdığını yazdı.

ABD ve İran arasında tırmanan gerilimi ve ABD Başkanı Donald Trump’ın bu süreçteki stratejisini değerlendiren A Haber Washington Muhabiri İrfan Sapmaz, "Hikmet, ABD Başkanı Donald Trump Ankara'dayken ilk cevaplar gelmişti. O açıdan özellikle Donald Trump'ın bu savaşın devam etmesini, ettirmek istemediğini hep altını çiziyorum. Yine aynı görüşteyim Hikmet ama şu anda Donald Trump Amerika'daki özellikle tabii İran tarafından, iddialara göre İran tarafından iki gemiye yöneltilen saldırının arkasından Amerika'nın cevabı geldi. O açıdan dikkat edersek hem CENTCOM açıklamalarında hem de Donald Trump'ın açıklamalarında dikkat çeken konu, karşıdan gelen saldırılara yönelik bir cevap olarak bir nitelendirme var bu anlamda" sözleriyle sahadaki durumu aktardı.

3 KASIM SEÇİMLERİ VE EKONOMİK DENGELER

Başkan Trump’ın önceliğinin iç siyaset ve ekonomi olduğuna dikkat çeken İrfan Sapmaz, "Bu açıdan Donald Trump'ın ben hâlâ aynı görüşü taşıyorum. Özellikle 3 Kasım seçimleri yaklaşırken Amerika'daki işte ekonomiyi hep ön plana çıkartıyorum dikkat edersen Hikmet. Petrol fiyatlarında, önceki gün yapılan saldırıların ardından İran'ın saldırması iki gemiye, arkasından Amerika'nın cevap vermesi, tekrar Donald Trump Ankara'dan ayrıldıktan hemen sonra yoldayken kendisi Air Force One uçağındayken Amerikan tarafından, CENTCOM tarafından başkomutanın emriyle yeniden ikinci bir saldırının düzenlenmesiyle birlikte petrol fiyatlarında yaklaşık 5-6 dolarlık bir artış oldu" ifadelerini kullandı.

PETROL FİYATLARINI DENGELEME ÇABASI

Askeri operasyonların ekonomik yansımalarına değinen İrfan Sapmaz, "Donald Trump'ın ben 3 Kasım’a kadar bu savaşı tırmandıracağı fikrini çok paylaşmıyorum işin açıkçası. Ama tabii cevapsız da bırakmak istemiyor. Daha çok Donald Trump'ın bu saldırıları, Amerika'daki petrol fiyatlarını tamamıyla dengelemeye yönelik bir saldırı olarak söyleyebilirim. O açıdan da ama İran tarafından da baktığımız zaman İran, Hürmüz'ün kontrolünü tamamıyla kendisinin elinde bulundurmak istediğini söylüyor. Donald Trump da Amerika'ya karşı, özellikle Amerikan toplumuna karşı 3 Kasım seçimleri öncesi Hürmüz'ün kontrolü İran'ın elinde olmayacak mesajı vermeye devam ediyor" şeklinde konuştu.

AMERİKAN ORDUSU RİSKE ATILMAYACAK

Büyük bir operasyon ihtimalini düşük gördüğünü belirten İrfan Sapmaz, "Bundan sonraki süreçte büyük operasyonlar gelir mi? Ben aynı görüşteyim. Donald Trump'ın en azından 3 Kasım'a kadar ciddi bir şekilde Amerikan ordusunu riske atacak, Amerikan askerlerinin tabutlarının fotoğraflarının geleceği bir tabloyu çok fazla düşünemiyorum işin açıkçası. Donald Trump bir anlamda Hürmüz Boğazı'nın kontrolü hâlâ bizde, askeri anlamda bizde mesajı vererek Amerika'daki petrol fiyatlarını dengelemeye çalışıyor. Biraz önce canlı yayına çıkmadan önce de petrol fiyatlarına, önünden geçtiğim benzin istasyonlarındaki petrol fiyatlarına baktım. Yaklaşık neredeyse 4-5 dolarlık bir yükseliş var. O açıdan da bundan sonraki süreçte ben Donald Trump'ın tansiyonu yükseltecek çok ciddi saldırılar için emir vereceğine çok fazla ihtimal vermiyorum" dedi.

TOPYEKÜN BİR SAVAŞ KENDİ AYAĞINA SIKMAK OLUR

Olası senaryoları değerlendiren İrfan Sapmaz, "3 Kasım'a kadar bu tırmanışları görebiliriz. Ama ben topyekün Amerikan askerlerinin orada bir Hark Adası başta olmak üzere, tabii askeri uzmanlarımız sürekli olarak bunun altını çiziyorlar, bir operasyonun geleceği yönünde yorumlarda bulunuyorlar ama ben buna çok fazla ihtimal vermiyorum. Donald Trump kendi ayağına sıkmış olur işin açıkçası, 3 Kasım seçimleri öncesi böyle bir adıma girerse" ifadeleriyle analizini tamamladı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ile telefonda görüşme gerçekleştirdi.

Bölgedeki son durumu değerlendiren A Haber muhabiri Ekber Karabağ, "Son iki gecedir taraflar birbirlerini çok sert bir şekilde vuruyor. Yaklaşık iki saat önce de bu vurma süreci devam etti. ABD tarafından gelen açıklamada, son iki gecede İran'da 170 hedefin vurulduğu ifade edildi" sözleriyle sahadaki şiddetin boyutunu gözler önüne serdi. İran Sağlık Bakanlığı'nın verilerine değinen Karabağ, "İran tarafı, ABD saldırılarında 14 ölü ve 78 yaralı olduğunu duyurdu" ifadelerini kullandı.

İRAN’DAN BÖLGE ÜLKELERİNE FÜZE YAĞMURU

İran’ın misilleme harekatının sadece ABD üsleriyle sınırlı kalmadığını belirten Ekber Karabağ, "İran'ın misillemeleri devam ediyor. Ürdün'e yönelik saldırıların yanı sıra sabah saatlerinde Kuveyt, Bahreyn ve Katar'a yönelik de saldırılar gerçekleşti. Özellikle Katar'da erken uyarı radar sisteminin hedef alındığı ifade ediliyor" şeklinde konuştu. Ürdün makamları ise savunma sistemlerinin devreye girdiğini kaydederek, "İran'dan fırlatılan 8 füzeyi engelledik" açıklamasında bulundu.

MEŞHED’DE CENAZE TÖRENİ VE HAVADA SAVAŞ UÇAKLARI

Saldırıların, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney için düzenlenen cenaze töreniyle aynı zamana denk gelmesi dikkat çekti. Meşhed’deki durumu aktaran Karabağ, "An itibarıyla Hamaney için Meşhed'de büyük bir cenaze töreni düzenleniyor. Bölgede geniş kapsamlı güvenlik önlemleri alınmış durumda. İran savaş uçakları sürekli havada hareket ediyor" bilgisini paylaştı. Karabağ ayrıca, iki yıl önce hayatını kaybeden eski Cumhurbaşkanı Reisi’nin de aynı bölgede defnedildiğini hatırlatarak bölgenin sembolik önemine değindi.

DEVRİM MUHAFIZLARI'NDAN HÜRMÜZ BOĞAZI TEHDİDİ

Gerilimin tırmanmasıyla birlikte İran Devrim Muhafızları’ndan çok sert bir uyarı geldi. Yapılan resmi açıklamada, "Yabancıların bu bölgede yeri yoktur. Eğer ABD, İran'ın iradesi dışında Umman etrafında bir rota belirlemeye çalışırsa hem İran'ın sert yanıtıyla karşılaşacak hem de Hürmüz Boğazı'nın geçiş süreci tehlikeye girecektir" denilerek stratejik su yolunun kapatılabileceği sinyali verildi.

TRUMP: "İRAN ANLAŞMA İÇİN BİZİ ARIYOR"

ABD kanadından gelen açıklamalar ise baskının artarak devam edeceğine işaret ediyor. ABD Başkanı Donald Trump sürece ilişkin, "İran askeri olarak zaten yenildi. Şimdi anlaşma yapmak için bizi arıyorlar ancak İran'a güvenemiyorum" ifadelerini kullandı. CENTCOM ise operasyonların detaylarını paylaşarak, "80'den fazla hedef hassas vuruşlarla vuruldu. Hava savunma sistemleri, Devrim Muhafızları botları ve kıyı radarları imha edilerek Hürmüz'deki tehdit azaltılıyor" sözleriyle askeri operasyonun başarısını savundu.

ARABULUCULUK ÇABALARI SÜRÜYOR

Savaşın eşiğine gelen bölgede diplomatik kanallar da zorlanıyor. Pakistan ve Katar'ın her iki tarafı da yeniden masaya oturtmak için yoğun bir diplomasi trafiği yürüttüğü belirtilirken, Ekber Karabağ, "Pakistan ve Katar'ın tarafları bu saldırıların ardından tekrar masaya getirmek için girişimlerde bulunduğu haberleri Pakistan medyasında yer alıyor" diyerek olası bir ateşkes umuduna dikkat çekti. Ancak petrol piyasalarında yükselen grafik ve bölgedeki askeri hareketlilik, tansiyonun bir süre daha düşmeyeceğini gösteriyor.

ABD'nin İran'a yönelik saldırılarında sivil kayıplar artıyor. İranlı yetkililer, ABD güçlerinin Sirik kentinde bir balıkçı iskelesini hedef aldığını bildirdi.

3 ÖLÜ, 15 YARALI
ISNA Haber Ajansı'na göre saldırıda 3 kişi hayatını kaybederken, 15 kişi de yaralandı.

 

Ürdün: İran'dan topraklarımıza füze saldırıları düzenlendi, hava savunma sistemlerimiz füzeleri etkisiz hale getirdi. 

 

İran'ın güneybatısındaki Buşehr eyaletine bağlı Çagadeh kentinde yeni patlama sesleri duyuldu. Gelişmeyi Fars Haber Ajansı duyurdu.

ABD'nin İran'ın Gülistan eyaletinde Çin ve Rusya ile yapılan ticarette kullanılan Akteke Han demir yolu köprüsüne seyir füzeleriyle saldırı düzenlediği bildirildi.

Fars Haber Ajansı'na göre, Gülistan Eyaleti Devrim Muhafızları Komutanlığı konuya ilişkin açıklama yaptı.

Açıklamada, "ABD, bugün sabaha karşı seyir füzeleriyle Gülistan eyaletine bağlı Akkale ilçesinde bulunan Akteke Han demir yolu köprüsünün bazı noktalarını hedef aldı." ifadeleri kullanıldı.

Köprünün Çin-Kazakistan-Türkmenistan-İran uluslararası demir yolu koridoru üzerinde bulunduğu, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Şian'dan Tahran'a uzanan güzergahın bir parçasını oluşturduğu ve Rusya'nın da 2025 sonlarından itibaren İran'a yük sevkiyatında bu hattı kullandığı belirtildi.

Ölü veya yaralının olmadığı belirtilen saldırının, ateşkes sonrasında ABD'nin İran'ın iç kesimlerinde gerçekleştirdiği en derin saldırılardan biri olduğu kaydedildi.