CANLI | ABD istihbaratından dikkat çeken Mücteba Hamaney raporu

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’dan anlaşma konusunda yanıt beklediklerini açıklamasının ardından gözler bir kez daha Tahran’a çevrildi. İran cephesinden gelen açıklamalar, diplomasi masasının hâlâ tamamen dağılmadığını ortaya koyarken, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan sıcak temaslar sürecin seyrini değiştirdi. İran Dışişleri Bakanlığı, Washington’a verilecek cevabın değerlendirildiğini duyururken, bölgede Perşembe ve Cuma günü yaşanan çatışmaların ateşkes sonrası en ağır gerilim olarak kayıtlara geçtiği belirtildi. Öte yandan İran lideri Mustafa Hamaney’in sağlık durumuna ilişkin dikkat çeken yeni bilgiler de kamuoyuyla paylaşıldı.

GÖZLER TAHRAN’A ÇEVRİLDİ

ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran yönetiminden anlaşmaya ilişkin yanıt beklediklerini açıklamasının ardından uluslararası kamuoyu Tahran’dan gelecek açıklamalara kilitlendi.

A Haber canlı yayınında son gelişmeleri aktaran muhabir Ekber Karabağ, Washington’un açıklamalarının ardından İran cephesinde yoğun diplomatik değerlendirmelerin sürdüğünü belirtti.

Karabağ, İran Dışişleri Bakanlığı’nın yaptığı açıklamaya dikkat çekerek, “Amerika’ya verilecek yanıtın değerlendirildiği, uygun görülen tarihte ve gerekli hazırlıklar tamamlandıktan sonra resmi cevabın iletileceğinin ifade edildiğini” sözleriyle son durumu aktardı.

İRAN’IN YANITI NEDEN GECİKTİ?

İran’ın aslında hafta içerisinde Washington’a resmi yanıt vermesinin beklendiği ancak bölgede yaşanan son gelişmeler nedeniyle sürecin geciktiğine dair değerlendirmelerin yapıldığı belirtildi.

Özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan sıcak gelişmelerin diplomatik trafiği doğrudan etkilediği ifade edilirken, Ekber Karabağ, “Ateşkesin başlamasından bu yana en ağır çatışmaların Perşembe ve Cuma günü yaşandığını söyleyebiliriz” ifadelerini kullandı.

ABD Hazine Bakanlığı, cuma günü yaptığı açıklamada İran’ın insansız hava aracı ve füze programları için silah ve parça tedarikinde rol oynadıkları gerekçesiyle 10 kişi ve kuruluşa yaptırım uygulandığını duyurdu.

Yaptırım uygulanan kuruluşlar arasında Çinli şirketler de bulunuyor. Söz konusu adım, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında yapılması planlanan görüşmeden sadece birkaç gün önce açıklandı.

ABD Hazine Bakanlığı’na göre yaptırım uygulanan kişi ve şirketler, “İran ordusunun silah temin etme çabalarının yanı sıra İran’ın Şahid serisi insansız hava araçları (İHA) ve balistik füze programında kullanılabilecek ham maddeleri güvence altına alma girişimlerini mümkün kılıyor.”

Yaptırımlardan etkilenen diğer kuruluşların ise Belarus ve Birleşik Arap Emirlikleri dahil çeşitli ülkelerde bulunduğu belirtildi.

Çin’in İran ile ilişkileri, Washington ile Pekin arasındaki ilişkilerde gerilim kaynağı olmayı sürdürüyor.

Çin ve İran yakın ekonomik ortaklar olarak görülürken, Çin’in İran petrolünün en büyük alıcısı olduğu değerlendiriliyor. Pekin yönetimi daha önce de ABD’nin İran politikasını defalarca eleştirmişti.

İran meselesinin, Trump ile Xi arasında gelecek hafta Pekin’de yapılması planlanan görüşmede önemli gündem maddelerinden biri olması bekleniyor.

ABD istihbaratı, İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney'in, savaş sırasında aldığı yaralar nedeniyle kamuoyu önüne çıkmamasına rağmen Tahran’ın savaş stratejisi ile Washington’la yürütülen müzakerelerin şekillendirilmesinde etkili rol oynadığına inanıyor. Bu bilgi, cuma günü CNN’in yayımladığı bir haberde yer aldı.

Haberde, ABD istihbarat değerlendirmelerine aşina kaynaklara dayandırılan bilgilere göre, savaş sırasında düzenlenen saldırılarda aralarında babasının da bulunduğu çok sayıda üst düzey yetkilinin öldürülmesinin ardından, Hamaney’in İran yönetim yapısı içerisindeki yetki düzeyinin ne ölçüde olduğu konusunda belirsizliklerin sürdüğü belirtildi.

YÜZ YÜZE TEMASLAR KURDU

ABD’li yetkililerin değerlendirmelerine göre Hamaney, yanıklar ve şarapnel yaraları da dahil olmak üzere çeşitli yaralar nedeniyle tedavi görürken, güvenilir kuryeler ve yüz yüze temaslar aracılığıyla iletişimini sürdürmeye devam etti.

"SAĞLIK DURUMU İYİ"

İranlı yetkililer ise Hamaney’in sağlık durumunun iyiye gittiğini savundu. İran liderlik makamındaki protokol biriminin başındaki Mazher Hüseyni, cuma günü yaptığı açıklamada Hamaney’in durumunun düzeldiğini söyledi ve sağlık durumuna ilişkin spekülasyonları reddetti.

Haberde ayrıca ABD istihbaratının, Amerikan saldırılarının İran’ın askeri kapasitesini zayıflattığını ancak tamamen ortadan kaldırmadığını değerlendirdiği aktarıldı. Buna göre çok sayıda füze rampasının hâlâ operasyonel durumda olduğu belirtildi.

Öte yandan, Devrim Muhafızları içindeki üst düzey isimler ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın, Trump yönetimiyle diplomatik temaslar sürerken hükümetin günlük işleyişinin büyük bölümünü yürüttüğüne inanıldığı ifade edildi.

ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü yaptığı açıklamada İran ile anlaşmaya varılamaması halinde Washington’un Hürmüz Boğazı’ndaki askeri duruşunu daha da sertleştirebileceği uyarısında bulundu ve durdurulan “Project Freedom” operasyonunun yeniden başlatılıp genişletilebileceğini söyledi.

Trump, Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada, “Eğer her şey imzalanıp tamamen sonuçlandırılmazsa farklı bir yola gideriz” dedi.

ABD’nin yeniden “Project Freedom / Özgürlük Projesi” operasyonuna dönüp dönmeyeceği sorusuna Trump, “Sanmıyorum” yanıtını verdi ancak bunun hâlâ “mümkün olabileceğini” ifade etti.

Trump, Washington ile Tahran arasındaki görüşmelere arabuluculuk yapan Pakistan’ın ABD’den askeri operasyonu yeniden başlatmamasını istediğini söyledi.

“Eğer işler yolunda gitmezse Project Freedom’a geri dönebiliriz” diyen Trump, “Bu kez Project Freedom Plus olur. Yani Project Freedom artı başka şeyler” ifadelerini kullandı ancak genişletilmiş operasyon kapsamında hangi ek adımların atılacağını açıklamadı.