CANLI | ABD ile İran karşılıklı ateş açtı: Kırılgan ateşkes tehlikede

İsrail'de İran istihbaratıyla işbirliği yaptıkları ve stratejik noktaları fotoğrafladıkları iddiasıyla 3 asker ve 1 sivil hakkında casusluk davası açıldı.

İsrail merkezli Jerusalem Post gazetesinin haberine göre, İsrail iç istihbarat teşkilatı Şin-Bet (Şabak), polis ve askeri polis, konuyla ilgili ortak açıklama yaptı.

Açıklamada, İran istihbarat görevlileriyle uzun süreli temas kurdukları ve askere alınmadan önce onların talimatıyla güvenlikle ilgili görevler yürüttükleri şüphesiyle mart ayında tutuklanan İsrailli bir sivil ve üç askerin, hakim karşısına çıkarıldığı doğrulandı.

Yetkililerin açıklamasına göre İran istihbaratına çalıştığı öne sürülen 4 İsrailli, ülke genelindeki kamu alanlarını, güvenlikle ilgili çeşitli bölgeleri fotoğraflamak ve bu görüntüleri kendilerini yöneten kişilere iletmekle suçlanıyor.

Soruşturma sonucunda, 4 İsrailliden birinin diğerlerini organize ettiği ve ülke genelindeki çeşitli fotoğraf çekme görevlerini yürütmeleri için onları yönlendirdiği tespit edildi. Yetkililer, İsrail vatandaşlarından ayrıca silah satın almalarının da istendiğini belirtti.

3 ASKER İSRAİL HAVA KUVVETLERİ OKULUNDA EĞİTİM ALMIŞ

Habere göre 4 İsrailli, tren istasyonları, alışveriş merkezleri, güvenlik kameraları ve diğer alanların fotoğraf ve videolarını çekerek İran istihbarat yetkililerine gönderdi.

Ayrıca İsrailli askerlerin, eğitim gördükleri İsrail Hava Kuvvetleri teknik okulunun görüntülerini de İranlılara aktardığı öne sürülüyor.

Yetkililer, yakalanan İsraillilerden bazılarının güvenlikle ilgili görevler almak amacıyla İranlı görevliyle kendilerinin iletişime geçtiğini belirtti.

Ayrıca söz konusu İsraillilerin İranlı yöneticilerle olan temasları kapsamında mülke zarar verme olaylarına da karıştığı kaydediliyor.

İran donanmasının, “OCEAN KOI” isimli petrol tankerine bölge sularında düzenlenen özel operasyonla el koyduğu bildirildi.

İran’ın resmi haber ajansı IRNA’nın aktardığına göre, İran deniz komandoları tankeri, İran’ın petrol ihracatını engellemeye çalıştığı ve ülkenin ulusal çıkarlarına zarar verdiği gerekçesiyle durdurdu.

Haberde, geminin İran’a ait petrol yükü taşıdığı ve bölgedeki mevcut koşulları kullanarak İran’ın ihracat faaliyetlerini sekteye uğratmaya çalıştığı öne sürüldü.

İran ordusundan yapılan açıklamada, tankerinin İran donanması tarafından ülkenin güney kıyılarına kadar eşlik edilerek yargı makamlarına teslim edildiği belirtildi.

Açıklamada ayrıca İran ordusunun, bölge sularındaki çıkarlarını ve varlıklarını korumayı sürdüreceği vurgulanırken, “ihlalde bulunanlara karşı hiçbir müsamaha gösterilmeyeceği” ifade edildi.

MarineTraffic verilerine göre “OCEAN KOI” isimli tanker Barbados bayrağı altında faaliyet gösteriyor.

İsrail basınına göre, Lübnan ile yapılacak doğrudan müzakerelerin üçüncü turuna iki tarafın askeri yetkilileri de katılacak.

İsrail devlet televizyonu KAN'ın siyasi kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD'de gelecek hafta yapılacak üçüncü tur görüşmelere Lübnanlı, İsrailli ve Amerikalı diplomatların yanı sıra İsrail ve Lübnan ordusundan temsilcilerin de katılacağı iddia edildi.

Askeri yetkililerin, ateşkesin uzatılmasıyla ilgili harita ve sahadaki gelişmelerini görüşmek üzere müzakerelere katılacağı ifade edildi.

Öte yandan Lübnan tarafından konuya ilişkin bir açıklama yapılmadı.

Görüşmeye İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz'ın onay vermesi durumunda İsrail ordusundan strateji birimi sorumlusu Amichai Levin'in katılacağı aktarıldı.

Bu arada, müzakerelere askeri katılım, ABD'nin baskısıyla çatışmaların yeniden başlamasını önleme girişimi ve bir hafta sonra bitecek kırılgan ateşkesi uzatma çabası olarak değerlendiriliyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı, İsrail ile Lübnan arasındaki doğrudan müzakerelerin üçüncü turunun 14 veya 15 Mayıs'ta yapılacağını belirtmişti.

Lübnan basını ise Cumhurbaşkanı Joseph Avn'ın, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile muhtemel bir görüşmeyi ülkede "istikrar çabalarına zarar vereceği" düşüncesiyle reddettiğini yazmıştı.

 Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), ülkeye yönelik füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırıları nedeniyle hava savunma sistemlerinin devreye girerek müdahale ettiğini duyurdu.

BAE Savunma Bakanlığının ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan paylaşımda, konuya ilişkin bilgi verildi.

Ülkede duyulan patlama seslerinin hava savunma sistemlerinin müdahalesinden kaynaklandığı belirtilen açıklamada, "Hava savunma sistemlerimiz, füze ve İHA'lara karşı aktif bir şekilde müdahale etmektedir." ifadelerine yer verildi.

ABD ordusu, İran saldırısına karşılık İran’a ait askeri hedeflere operasyon düzenlediğini açıklarken, Tahran yönetimi ise çatışmayı başlatanın Washington olduğunu savundu.

8 Nisan’dan bu yana yürürlükte olan ateşkes, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik haftalar süren saldırılarının ardından devreye girmişti. İran ise buna Orta Doğu genelinde düzenlediği saldırılar ve küresel enerji sevkiyatı açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı’nı kapatarak karşılık vermişti.

Birleşik Arap Emirlikleri de cuma günü yaptığı açıklamada, İran’dan geldiği belirtilen füze ve İHA saldırılarına karşı hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini duyurdu.

Trump, Perşembe günü Washington’da gazetecilerin “Ateşkes hâlâ geçerli mi?” sorusuna şu yanıtı verdi:

“Evet, geçerli. Bugün bizimle uğraştılar. Biz de onları darmadağın ettik. Uğraştılar. Ben buna küçük bir sataşma derim.”

CENTCOM: İRAN SALDIRDI, KARŞILIK VERDİK

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), X platformundan yaptığı açıklamada İran güçlerinin üç ABD savaş gemisine “çok sayıda füze, insansız hava aracı ve sürat teknesi” ile saldırı düzenlediğini bildirdi.

Açıklamada, Amerikan gemilerinin isabet almadığı belirtilirken, “gelen tehditlerin etkisiz hale getirildiği ve saldırılardan sorumlu İran askeri tesislerinin hedef alındığı” ifade edildi.

CENTCOM ayrıca, “Gerilimi tırmandırmak istemiyoruz ancak Amerikan güçlerini korumaya hazırız” mesajını verdi.

İran Genelkurmay Komutanlığı ise ABD’nin bir petrol tankeri ile başka bir gemiyi hedef alarak ateşkesi ihlal ettiğini öne sürdü. Açıklamada, İran güçlerinin buna “anında ve misilleme olarak Amerikan askeri gemilerine saldırıyla karşılık verdiği” savunuldu.

TRUMP: “ANLAŞMAYI HEMEN İMZALAYIN”

Trump, hafta boyunca yaptığı açıklamalarda İran ile bir anlaşmanın yakın olabileceğini söylerken, Tahran’ın geri adım atmaması halinde bombardımanların yeniden başlayabileceği tehdidini de yinelemişti.

ABD Başkanı, Perşembe günkü çatışmanın ardından Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda tehdit dozunu artırdı:

“Eğer anlaşmayı HEMEN imzalamazlarsa, gelecekte onları çok daha sert ve çok daha şiddetli şekilde vuracağız.”

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Tahran’ın tutumunun, değerlendirmeler tamamlandıktan sonra arabulucu Pakistan’a iletileceğini açıkladı.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise Perşembe günkü çatışmalardan önce yaptığı televizyon konuşmasında iyimser bir tablo çizmiş ve “Bu ateşkesin uzun vadeli bir ateşkese dönüşeceğine kesinlikle inanıyorum” demişti.

İRAN HALKI ŞÜPHELİ YAKLAŞIYOR

Ancak İran içinde halkın önemli bir bölümü müzakerelere kuşkuyla bakıyor.

Tahran’dan AFP’ye konuşan 42 yaşındaki fotoğrafçı Shervin, “Bu görüşmelerde taraflardan hiçbiri gerçekten anlaşmaya varabilecek durumda değil” dedi.

“Bu Trump’ın yeni oyunlarından biri. Aksi halde neden İran çevresine bu kadar çok savaş gemisi ve askeri güç gönderiliyor?” ifadelerini kullandı.

LÜBNAN GÖRÜŞMELERİ YENİDEN BAŞLIYOR

ABD ile İran arasında olası bir anlaşmanın, Lübnan’daki gerilimi de azaltabileceği değerlendiriliyor.

İsrail’in Çarşamba günü Beyrut’un güneyine düzenlediği saldırıda Hizbullah komutanlarından birinin öldürülmesi sonrası Lübnan’daki ateşkes yeniden baskı altına girmişti.

ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, İsrail ile Lübnan arasındaki yeni görüşmelerin 14-15 Mayıs tarihlerinde yapılacağını doğruladı.

Bu görüşmeler, teknik olarak onlarca yıldır savaş halinde bulunan ve diplomatik ilişkisi olmayan iki ülke arasında son aylarda gerçekleştirilen üçüncü toplantı olacak.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Salı günü yaptığı açıklamada İsrail ile Lübnan arasında bir barış anlaşmasının “rahatlıkla mümkün” olduğunu savunmuş, sorunun iki hükümet arasında değil Hizbullah kaynaklı olduğunu söylemişti.

Lübnan’daki çatışmalar, Hizbullah’ın İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesine karşılık İsrail’e roket saldırıları düzenlemesiyle bölgesel savaşa dönüşmüştü.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GEMİLER MAHSUR KALDI

Şubat ayında başlayan ABD-İsrail saldırılarının ardından İran, Hürmüz Boğazı’nı büyük ölçüde kapatmıştı.

Birleşmiş Milletler Uluslararası Denizcilik Örgütü Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, Panama’da düzenlenen Maritime Convention of the Americas toplantısında yaptığı açıklamada, çatışmalar nedeniyle yaklaşık 1.500 gemi ve 20 bin uluslararası mürettebatın Körfez bölgesinde mahsur kaldığını söyledi.

Trump’ın hafta içinde ticari gemilerin geçişini sağlamak amacıyla kısa süreli bir deniz operasyonu başlattığı, ancak İran’la müzakerelerde ilerleme sağlandığını gerekçe göstererek operasyonu birkaç saat içinde durdurduğu belirtildi.

Avrupa’yı İran’a karşı yürüttüğü savaşa destek vermemekle eleştiren Trump, Perşembe günü Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile “harika bir telefon görüşmesi” yaptığını söyledi.

Trump, “İran’ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiği konusunda tamamen aynı fikirdeyiz” ifadelerini kullandı.