Orta Doğu'da yeniden savaş çanları! Trump'tan İran'a açık tehdit: Yeni plan daha kapsamlı olur!

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın kendileri ile bir anlaşmaya varmaması halinde Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer özgürlüğünü tesis etmeyi amaçlayan "Özgürük Projesi" operasyonunu daha kapsamlı olarak yeniden başlatabileceklerini belirterek, "İşler yolunda gitmezse Özgürlük Projesi'ne geri dönebiliriz, ama bu durumda ‘Özgürlük Projesi +' olur. Yani Özgürlük Projesi'ne başka tedbirlerin de eklendiği bir versiyon olur" açıklamasında bulundu.   
  
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere gündeme dair açıklamalarda bulundu. İran'ın ABD'nin çatışmaları sona erdirmeye yönelik teklifine yakında yanıt vermesini beklediklerini aktaran Trump, "Sanırım bu gece onlardan bir yanıt alacağız" dedi. İranlıların müzakereleri kasıtlı olarak yavaşlattığına inanıp inanmadığı yönündeki soruya ise Trump, "Yakında öğreneceğiz" yanıtını verdi. 
 
"İŞLER YOLUNDA GİTMEZSE ÖZGÜRLÜK PROJESİ'NE GERİ DÖNEBİLİRİZ"
  
Trump, İran'ın ABD ile bir anlaşmaya varmaması halinde, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünü tesis etmeyi amaçlayan "Özgürük Projesi" operasyonunu daha kapsamlı olarak yeniden başlatabileceklerini belirterek, "Bir anlaşma imzalanıp süreç tamamlanmazsa farklı bir yol izleyeceğiz. Bence Özgürlük Projesi iyi bir proje, ama bunu başarmanın başka yolları da var. İşler yolunda gitmezse Özgürlük Projesi'ne geri dönebiliriz, ama bu durumda ‘Özgürlük Projesi Artı' olur. Yani Özgürlük Projesi'ne başka tedbirlerin de eklendiği bir versiyon olur" dedi. 

Başkanı Donald Trump, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişine yönelik Özgürlük Projesi'nin devam etmesine gerek olmadığını düşündüğünü ve alternatif yollarının olduğunu söyledi.

Trump, Beyaz Saray'dan ayrılırken basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtladı.

Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemilerin geçişini sağlamaya yönelik kendisinin başlatıp sonra durdurduğu Özgürlük Projesi'ne dönülüp dönülmeyeceğine ilişkin soruya Trump, "Sanmıyorum. Elimizde başka seçenekler var. Pakistan tarafından bunu yapmamamız istendi. Özgürlük Projesi iyi bir projeydi ancak bizim başka seçeneklerimiz var." yanıtını verdi.

Trump, işlerin yolunda gitmemesi halinde yeniden Özgürlük Projesi'ne dönebileceklerini belirterek, "O zaman Özgürlük Projesi ve ilave başka şeyler olur." dedi.

İran'ın süreci bilerek yavaşlattığı yönündeki iddialara ilişkin Trump, "Bunu yakında öğreneceğiz." diye konuştu. Trump, İran'la görüşme sürecinin iyi gittiğini ve İranlılardan çok yakında bir geri bildirim alacaklarını vurgulayarak, ona göre adımlarını atacaklarını kaydetti.

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da Orta Doğu’daki savaş gerilimine ilişkin yaptığı açıklamada, bölgedeki gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirterek, “İran’dan cevap bekliyorum” dedi.

 

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Umman Körfezi’ndeki İran limanlarına yönelen İran bandralı 2 petrol tankerinin, Tahran yönetimine yönelik uygulanan ablukayı ihlal ettiğinin tespit edildiğini ve gemilerin vurularak limanlara girişlerinin engellendiğini açıkladı.

ABD’nin Hürmüz Boğazı çevresindeki İran limanlarına yönelik ablukası sürerken ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bölgede İran bandralı 2 petrol tankerine müdahalede bulundu. CENTCOM’dan olaya ilişkin yapılan açıklamada, "M/T Sea Star III" ve "M/T Sevda" adlı iki yüksüz petrol tankerinin Umman Körfezi’ndeki İran limanlarına yönelerek ablukayı ihlal ettiğinin tespit edildiği kaydedildi.

CENTCOM, bu gelişme üzerine abluka kapsamındaki tedbirlerin yürürlüğe konulduğunu belirterek bölgede konuşlu ABD’ye ait USS George H. W. Bush uçak gemisinden F/A-18 Super Hornet tipi bir savaş uçağının havalandığını bildirdi.

İhlale müdahale kapsamında uçaktan hassas güdümlü mühimmatlar fırlatılarak her iki tankerin de baca sistemlerinin vurulduğu ve gemilerin İran limanlarına girişlerinin engellendiği belirtildi.

"HASNA" TANKERİ DE VURULMUŞTU

Açıklamada ayrıca, 6 Mayıs’ta İran’daki bir limana yönelen başka bir İran bandralı tanker "M/T Hasna"ya yönelik müdahale de hatırlatıldı. Açıklamada, üç geminin de artık İran’a doğru seyir halinde olmadığı belirtildi.

CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper da konuya ilişkin açıklamasında, "Orta Doğu’daki ABD güçleri, İran’a giriş ve çıkış yapan gemilere yönelik ablukanın tam olarak uygulanmasına kararlılıkla devam ediyor. Personelimiz olağanüstü bir görev yürütüyor" ifadelerini kullandı.

Açıklamada ayrıca, CENTCOM güçlerinin abluka kurallarına uyulmasını sağlamak amacıyla çeşitli ticari gemileri etkisiz hale getirdiği belirtilirken, 50’den fazla geminin de rotasını değiştirmeye zorladığının altı çizildi.

 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 73 tanker gemisinin İran limanlarına giriş ve çıkışının engellendiğini bildirdi.

CENTCOM tarafından, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformu hesabından İran'daki son duruma ilişkin açıklama yapıldı.

ABD'nin 73 tanker gemisinin İran limanlarına giriş ve çıkışını engellediği bildirilen açıklamada, söz konusu ticari gemilerin, tahmini değeri 13 milyar doların üzerinde olan 166 milyon varilden fazla İran petrolünü taşıma kapasitesine sahip olduğu ifadeleri yer aldı.

Açıklamada ayrıca, 50'den fazla geminin rotasının değiştirildiği aktarıldı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Tahran’ın ABD’nin sunduğu tekliflere vereceği yanıtı hâlâ değerlendirdiğini açıkladı. Tasnim Haber Ajansı’nın aktardığına göre süreç devam ediyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington yönetiminin savaşı sona erdirmeye yönelik teklifine İran’dan cuma günü yanıt gelmesini beklediklerini söyledi.

Roma’da gazetecilere konuşan Rubio, “Yanıtın ne içerdiğini göreceğiz. Umudumuz, bunun bizi ciddi bir müzakere sürecine taşıyacak bir adım olması” ifadelerini kullandı.

Perşembe günkü saldırların Destansı Öfke Operasyonu'ndan ayrı olduğuna dikkat çeken Rubio, "ABD'ye füze ateşlenirse karşılık vereceğiz." ifadelerini kullandı. 

 

İran, ABD'nin Hürmüz Boğazı kıyılarında yer alan Hürmüzgan eyaletine bağlı Keşm Adası ve Benderabbas kentine yönelik saldırılarını kınadı.

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin İran kıyılarına yönelik saldırılarına ilişkin bildiri yayımladı.

ABD'nin İran'ın Hürmüzgan eyaletine bağlı Keşm Adası ve Benderabbas kentine yönelik saldırıları ile yine Cask Limanı ve Hürmüz Boğazı civarında İran'a ait iki petrol tankerine düzenlediği saldırılar kınanarak, "Hürmüz Boğazı kıyılarına yönelik saldırılar İran Silahlı Kuvvetleri'nin ağır tokadı ile karşılaştı. Düşmanın gayrimeşru hedeflerine ulaşma girişimi sonuçsuz kaldı." ifadelerine yer verildi.

ABD'nin İran'a yönelik girişimleri "saldırgan ve kışkırtıcı" olarak tanımlanırken söz konusu bu eylemlerle birlikte ateşkesin ve Birleşmiş Miletler (BM) Şartı'nın ihlal edildiği vurgulandı.

Dışişleri Bakanlığı bildirisinde, "ABD'nin bölgedeki askeri varlığının, bölgesel güvenlik ve istikrara yardımcı olmadığı, aksine güvensizliğin bizzat kaynağı olduğu" dile getirilirken, İran ordusunun her türlü saldırıya karşı toprak bütünlüğünün ve egemenliğin korunması noktasında kararlılıkla mücadele edeceği belirtildi.

Bildiride ayrıcı ABD'li yetkililerin çelişkili açıklamaları ile ABD'nin söz konusu eylemleri, "acizlik" olarak tanımlandı.

NE OLMUŞTU?

İran, Basra Körfezi'nde Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası ile Hürmüzgan eyaletine bağlı Bender Abbas kentinde bazı noktaların "düşman unsurlara" ait insansız hava araçları (İHA) tarafından hedef alındığını bildirmişti.

Hürmüzgan eyaletine bağlı Bender Abbas kentinde de 2 İHA'nın hava savunma sistemleri tarafından düşürüldüğü belirtilmişti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ABD donanma unsurlarına "herhangi bir tahrik olmadan" saldırılar düzenlediğini ve bu saldırılara "savunma amaçlı" karşılık verdiklerini iddia etmişti.

 İsrail işgal güçlerinin Lübnan'a yönelik saldırıları sürerken misillemede bulunan Hizbullah'ın roketleri nedeniyle Hayfa kenti başta olmak üzere İsrail'in kuzeyinde sirenler çaldı.

Yedioth Ahronot gazetesi, Hizbullah'ın roket saldırısı nedeniyle İsrail'in kuzeyindeki Hayfa kenti, Celile ve Nehariye bölgelerinin yanı sıra çok sayıda yerleşimde sirenlerin çaldığını yazdı.

İsrail işgal güçlerinden yapılan açıklamada, hava savunma sistemlerinin atılan roketlerden birini engellediği, diğerlerinin ise açık alana düştüğü belirtildi.

İsrail acil yardım servisi Kızıl Davut Yıldızından yapılan açıklamada, Hizbullah'ın İsrail'in kuzeyini hedef alan roket saldırısında ilk belirlemelere göre ölen ya da yaralanan olmadığı bildirildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD’ye sert tepki gösterdi. Arakçi, “Diplomatik bir çözüm her masaya geldiğinde ABD, pervasız bir askeri macerayı tercih ediyor” ifadelerini kullandı.

İranlı Bakan’ın açıklaması, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin yeniden tırmandığı bir dönemde geldi. Arakçi, ABD’nin askeri yöntemleri öncelediğini savunarak diplomatik sürecin zarar gördüğünü öne sürdü.

İsrail'de İran istihbaratıyla işbirliği yaptıkları ve stratejik noktaları fotoğrafladıkları iddiasıyla 3 asker ve 1 sivil hakkında casusluk davası açıldı.

İsrail merkezli Jerusalem Post gazetesinin haberine göre, İsrail iç istihbarat teşkilatı Şin-Bet (Şabak), polis ve askeri polis, konuyla ilgili ortak açıklama yaptı.

Açıklamada, İran istihbarat görevlileriyle uzun süreli temas kurdukları ve askere alınmadan önce onların talimatıyla güvenlikle ilgili görevler yürüttükleri şüphesiyle mart ayında tutuklanan İsrailli bir sivil ve üç askerin, hakim karşısına çıkarıldığı doğrulandı.

Yetkililerin açıklamasına göre İran istihbaratına çalıştığı öne sürülen 4 İsrailli, ülke genelindeki kamu alanlarını, güvenlikle ilgili çeşitli bölgeleri fotoğraflamak ve bu görüntüleri kendilerini yöneten kişilere iletmekle suçlanıyor.

Soruşturma sonucunda, 4 İsrailliden birinin diğerlerini organize ettiği ve ülke genelindeki çeşitli fotoğraf çekme görevlerini yürütmeleri için onları yönlendirdiği tespit edildi. Yetkililer, İsrail vatandaşlarından ayrıca silah satın almalarının da istendiğini belirtti.

3 ASKER İSRAİL HAVA KUVVETLERİ OKULUNDA EĞİTİM ALMIŞ

Habere göre 4 İsrailli, tren istasyonları, alışveriş merkezleri, güvenlik kameraları ve diğer alanların fotoğraf ve videolarını çekerek İran istihbarat yetkililerine gönderdi.

Ayrıca İsrailli askerlerin, eğitim gördükleri İsrail Hava Kuvvetleri teknik okulunun görüntülerini de İranlılara aktardığı öne sürülüyor.

Yetkililer, yakalanan İsraillilerden bazılarının güvenlikle ilgili görevler almak amacıyla İranlı görevliyle kendilerinin iletişime geçtiğini belirtti.

Ayrıca söz konusu İsraillilerin İranlı yöneticilerle olan temasları kapsamında mülke zarar verme olaylarına da karıştığı kaydediliyor.

İran donanmasının, “OCEAN KOI” isimli petrol tankerine bölge sularında düzenlenen özel operasyonla el koyduğu bildirildi.

İran’ın resmi haber ajansı IRNA’nın aktardığına göre, İran deniz komandoları tankeri, İran’ın petrol ihracatını engellemeye çalıştığı ve ülkenin ulusal çıkarlarına zarar verdiği gerekçesiyle durdurdu.

Haberde, geminin İran’a ait petrol yükü taşıdığı ve bölgedeki mevcut koşulları kullanarak İran’ın ihracat faaliyetlerini sekteye uğratmaya çalıştığı öne sürüldü.

İran ordusundan yapılan açıklamada, tankerinin İran donanması tarafından ülkenin güney kıyılarına kadar eşlik edilerek yargı makamlarına teslim edildiği belirtildi.

Açıklamada ayrıca İran ordusunun, bölge sularındaki çıkarlarını ve varlıklarını korumayı sürdüreceği vurgulanırken, “ihlalde bulunanlara karşı hiçbir müsamaha gösterilmeyeceği” ifade edildi.

MarineTraffic verilerine göre “OCEAN KOI” isimli tanker Barbados bayrağı altında faaliyet gösteriyor.

İsrail basınına göre, Lübnan ile yapılacak doğrudan müzakerelerin üçüncü turuna iki tarafın askeri yetkilileri de katılacak.

İsrail devlet televizyonu KAN'ın siyasi kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD'de gelecek hafta yapılacak üçüncü tur görüşmelere Lübnanlı, İsrailli ve Amerikalı diplomatların yanı sıra İsrail ve Lübnan ordusundan temsilcilerin de katılacağı iddia edildi.

Askeri yetkililerin, ateşkesin uzatılmasıyla ilgili harita ve sahadaki gelişmelerini görüşmek üzere müzakerelere katılacağı ifade edildi.

Öte yandan Lübnan tarafından konuya ilişkin bir açıklama yapılmadı.

Görüşmeye İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz'ın onay vermesi durumunda İsrail ordusundan strateji birimi sorumlusu Amichai Levin'in katılacağı aktarıldı.

Bu arada, müzakerelere askeri katılım, ABD'nin baskısıyla çatışmaların yeniden başlamasını önleme girişimi ve bir hafta sonra bitecek kırılgan ateşkesi uzatma çabası olarak değerlendiriliyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı, İsrail ile Lübnan arasındaki doğrudan müzakerelerin üçüncü turunun 14 veya 15 Mayıs'ta yapılacağını belirtmişti.

Lübnan basını ise Cumhurbaşkanı Joseph Avn'ın, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile muhtemel bir görüşmeyi ülkede "istikrar çabalarına zarar vereceği" düşüncesiyle reddettiğini yazmıştı.

 Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), ülkeye yönelik füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırıları nedeniyle hava savunma sistemlerinin devreye girerek müdahale ettiğini duyurdu.

BAE Savunma Bakanlığının ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan paylaşımda, konuya ilişkin bilgi verildi.

Ülkede duyulan patlama seslerinin hava savunma sistemlerinin müdahalesinden kaynaklandığı belirtilen açıklamada, "Hava savunma sistemlerimiz, füze ve İHA'lara karşı aktif bir şekilde müdahale etmektedir." ifadelerine yer verildi.

ABD ordusu, İran saldırısına karşılık İran’a ait askeri hedeflere operasyon düzenlediğini açıklarken, Tahran yönetimi ise çatışmayı başlatanın Washington olduğunu savundu.

8 Nisan’dan bu yana yürürlükte olan ateşkes, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik haftalar süren saldırılarının ardından devreye girmişti. İran ise buna Orta Doğu genelinde düzenlediği saldırılar ve küresel enerji sevkiyatı açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı’nı kapatarak karşılık vermişti.

Birleşik Arap Emirlikleri de cuma günü yaptığı açıklamada, İran’dan geldiği belirtilen füze ve İHA saldırılarına karşı hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini duyurdu.

Trump, Perşembe günü Washington’da gazetecilerin “Ateşkes hâlâ geçerli mi?” sorusuna şu yanıtı verdi:

“Evet, geçerli. Bugün bizimle uğraştılar. Biz de onları darmadağın ettik. Uğraştılar. Ben buna küçük bir sataşma derim.”

CENTCOM: İRAN SALDIRDI, KARŞILIK VERDİK

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), X platformundan yaptığı açıklamada İran güçlerinin üç ABD savaş gemisine “çok sayıda füze, insansız hava aracı ve sürat teknesi” ile saldırı düzenlediğini bildirdi.

Açıklamada, Amerikan gemilerinin isabet almadığı belirtilirken, “gelen tehditlerin etkisiz hale getirildiği ve saldırılardan sorumlu İran askeri tesislerinin hedef alındığı” ifade edildi.

CENTCOM ayrıca, “Gerilimi tırmandırmak istemiyoruz ancak Amerikan güçlerini korumaya hazırız” mesajını verdi.

İran Genelkurmay Komutanlığı ise ABD’nin bir petrol tankeri ile başka bir gemiyi hedef alarak ateşkesi ihlal ettiğini öne sürdü. Açıklamada, İran güçlerinin buna “anında ve misilleme olarak Amerikan askeri gemilerine saldırıyla karşılık verdiği” savunuldu.

TRUMP: “ANLAŞMAYI HEMEN İMZALAYIN”

Trump, hafta boyunca yaptığı açıklamalarda İran ile bir anlaşmanın yakın olabileceğini söylerken, Tahran’ın geri adım atmaması halinde bombardımanların yeniden başlayabileceği tehdidini de yinelemişti.

ABD Başkanı, Perşembe günkü çatışmanın ardından Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda tehdit dozunu artırdı:

“Eğer anlaşmayı HEMEN imzalamazlarsa, gelecekte onları çok daha sert ve çok daha şiddetli şekilde vuracağız.”

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Tahran’ın tutumunun, değerlendirmeler tamamlandıktan sonra arabulucu Pakistan’a iletileceğini açıkladı.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise Perşembe günkü çatışmalardan önce yaptığı televizyon konuşmasında iyimser bir tablo çizmiş ve “Bu ateşkesin uzun vadeli bir ateşkese dönüşeceğine kesinlikle inanıyorum” demişti.

İRAN HALKI ŞÜPHELİ YAKLAŞIYOR

Ancak İran içinde halkın önemli bir bölümü müzakerelere kuşkuyla bakıyor.

Tahran’dan AFP’ye konuşan 42 yaşındaki fotoğrafçı Shervin, “Bu görüşmelerde taraflardan hiçbiri gerçekten anlaşmaya varabilecek durumda değil” dedi.

“Bu Trump’ın yeni oyunlarından biri. Aksi halde neden İran çevresine bu kadar çok savaş gemisi ve askeri güç gönderiliyor?” ifadelerini kullandı.

LÜBNAN GÖRÜŞMELERİ YENİDEN BAŞLIYOR

ABD ile İran arasında olası bir anlaşmanın, Lübnan’daki gerilimi de azaltabileceği değerlendiriliyor.

İsrail’in Çarşamba günü Beyrut’un güneyine düzenlediği saldırıda Hizbullah komutanlarından birinin öldürülmesi sonrası Lübnan’daki ateşkes yeniden baskı altına girmişti.

ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, İsrail ile Lübnan arasındaki yeni görüşmelerin 14-15 Mayıs tarihlerinde yapılacağını doğruladı.

Bu görüşmeler, teknik olarak onlarca yıldır savaş halinde bulunan ve diplomatik ilişkisi olmayan iki ülke arasında son aylarda gerçekleştirilen üçüncü toplantı olacak.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Salı günü yaptığı açıklamada İsrail ile Lübnan arasında bir barış anlaşmasının “rahatlıkla mümkün” olduğunu savunmuş, sorunun iki hükümet arasında değil Hizbullah kaynaklı olduğunu söylemişti.

Lübnan’daki çatışmalar, Hizbullah’ın İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesine karşılık İsrail’e roket saldırıları düzenlemesiyle bölgesel savaşa dönüşmüştü.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GEMİLER MAHSUR KALDI

Şubat ayında başlayan ABD-İsrail saldırılarının ardından İran, Hürmüz Boğazı’nı büyük ölçüde kapatmıştı.

Birleşmiş Milletler Uluslararası Denizcilik Örgütü Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, Panama’da düzenlenen Maritime Convention of the Americas toplantısında yaptığı açıklamada, çatışmalar nedeniyle yaklaşık 1.500 gemi ve 20 bin uluslararası mürettebatın Körfez bölgesinde mahsur kaldığını söyledi.

Trump’ın hafta içinde ticari gemilerin geçişini sağlamak amacıyla kısa süreli bir deniz operasyonu başlattığı, ancak İran’la müzakerelerde ilerleme sağlandığını gerekçe göstererek operasyonu birkaç saat içinde durdurduğu belirtildi.

Avrupa’yı İran’a karşı yürüttüğü savaşa destek vermemekle eleştiren Trump, Perşembe günü Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile “harika bir telefon görüşmesi” yaptığını söyledi.

Trump, “İran’ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiği konusunda tamamen aynı fikirdeyiz” ifadelerini kullandı.