ABD-İran ateşkesine hangi cephe ne dedi? İşte ülke ülke tepkiler

ABD ile İran arasında ilan edilen iki haftalık geçici ateşkes, sahada silahları sustursa da küresel siyasette sert bir söz savaşını tetikledi. İsrail'den ABD'ye, Avrupa'dan Rusya'ya kadar uzanan açıklamalarda birbirine zıt değerlendirmeler öne çıktı. Ateşkes kimi başkentlerde "fırsat" olarak görülürken, kimilerinde "stratejik hata" olarak nitelendirildi.

İSRAİL'DE KRİZ: "TARİHİ FELAKET" VE "TOPAL ÖRDEK" ÇIKIŞI

ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla İran'la iki haftalık ateşkesi kabul ettiğini açıklaması, İsrail siyasetinde sert tepkilere yol açtı. İsrail Meclisi Ulusal Güvenlik Komitesi Başkanı Tzvika Fogel, doğrudan Trump'ı hedef alarak "Donald, topal ördek çıktın" sözleriyle tepki gösterdi. Bu çıkış, Tel Aviv'de ateşkese yönelik rahatsızlığın en sert ifadelerinden biri oldu.

Muhalefet cephesi ise hükümeti ağır sözlerle eleştirdi. Eski Başbakan Yair Lapid, ateşkes sürecinde İsrail'in dışarıda bırakıldığını savunarak, "Tarihimiz boyunca hiç bu kadar büyük bir siyasi felaket yaşanmamıştı. İsrail masada bile değildi" dedi.

İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Liberman ise anlaşmanın İran'a zaman kazandırdığını öne sürerek, bunun gelecekte daha ağır bir çatışmanın önünü açabileceğini söyledi.

Demokratlar Partisi lideri Yair Golan da çok daha sert bir tablo çizdi. Golan, "Bu bir zafer değil, İsrail'in güvenliğini tehlikeye atan mutlak bir başarısızlık" ifadelerini kullanırken, "Ordu kazanıyor ama İsrail kaybediyor" değerlendirmesiyle hükümeti hedef aldı.

İSRAİL MUHALEFETİNDEN NETANYAHU'YA "FELAKET" SUÇLAMASI

İsrail Başbakanlık Ofisi'nden ateşkesin dört saat öncesinde yapılan İngilizce açıklama, İsrail kamuoyunda şok etkisi yarattı. A Haber Programlar Müdürü Emine Kavasoğlu, bu açıklamanın İsrail halkını değil, Amerika'yı memnun etmek için yapıldığının düşünüldüğünü belirtti. Kavasoğlu, Ana muhalefet lideri Yair Lapid'in sözlerini aktardı: "Tarihimizde böylesine siyasi bir felaket hiç yaşanmadı. Ulusal güvenliğimizin temelini ilgilendiren kararlar alınırken masada bile yoktuk. Ordu kendisinden istenen her şeyi yerine getirdi, halk dayanıklılık gösterdi ancak Netanyahu siyasi olarak başarısız oldu. Stratejik olarak koyduğu hedeflerin hiçbirine ulaşamadı."

"ASLAN KÜKREMESİNDEN KEDİ MIRILDAMASINA DÖNÜŞTÜ"

İsrail basını da Netanyahu'yu hedef tahtasına oturttu. Kavasoğlu, Maariv Gazetesi'nde yer alan bir analistin sözlerini, "İran galip çıktı denildi ve operasyonun adı 'Aslanın Kükremesi' operasyonuydu biliyorsunuz. Ve 'kedinin mırlaması operasyonuna çevrildiğinin' altı çizildi. İran ve Amerika stratejik teslimiyet yaşadı. Hürmüz, Tahran için hala bir ATM görevi görmektedir" ifadesiyle aktardı.

Fotoğraf: AA

NETANYAHU'NUN SİYASİ GELECEĞİ TEHLİKEDE

Netanyahu hükümetinin ateşkesin Lübnan'ı kapsamadığına yönelik açıklamaları, özellikle İsrail'in kuzeyinde yaşayan vatandaşları endişelendiriyor. Kavasoğlu, "İsrail vatandaşları üzerine bir kumar oynamakla suçlandı. İran daha güçlü konumdayken savaşı bitirdiniz, yalan söylediniz, nesiller boyu güvenlik olacak dediniz, tarihi bir zafer vaat ettiniz. Bugüne kadar yaşanan en ağır stratejik yenilgiyi aldınız deniyor" şeklinde halkın tepkisini aktardı. Kavasoğlu, 31 Mart'a kadar bütçenin geçmemesi durumunda Netanyahu'nun koltuğunu kaybedebileceğini hatırlatarak, İsrail'deki siyasi krizin daha da derinleşebileceğini vurguladı. Netanyahu'nun sessizliği ve artan tepkiler, İsrail'de yeni bir siyasi dönemin habercisi olabilir.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve ABD Başkanı Donald Trump (REUTERS)

ABD'DE ÇATLAK SESLER: "İSRAİL SABOTE EDEBİLİR", "BU SAVAŞ HATA OLABİLİR"

Washington'da ise ateşkese dair görüş birliği sağlanmış değil. ABD Başkanı Donald Trump, ateşkesi bir diplomatik kazanım olarak sunarken, ülke içinde dikkat çekici eleştiriler yükseldi.

ABD Ulusal Terörle Mücadele Direktörlüğü görevinden istifa eden Joe Kent, İsrail'e açık bir uyarıda bulunarak, "İsrail, Trump'ın sağlamaya çalıştığı herhangi bir barışı bozabilir" dedi. Kent, geçmişte müzakere süreçlerinin hedef alındığını hatırlatarak benzer bir sabotaj riskine dikkat çekti.

ABD Ulusal Terörle Mücadele Direktörlüğü görevinden istifa eden Joe Kent (REUTERS)

DEMOKRATÇILAR TEPKİLİ: HATAYDI

Demokratçı ABD Senatörü Chris Murphy ise Hürmüz Boğazı üzerinden çok daha çarpıcı bir değerlendirme yaptı. Murphy, "Eğer İran'ın açıklamalarının bir kısmı bile doğruysa, bu Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü İran'a bırakmak anlamına gelir. Bu olağanüstü bir durum" dedi. Murphy ayrıca, "Eğer bu gerçekleştiyse, bu savaş büyük bir hata ve yanlış hesaplamaydı" ifadelerini kullandı.

İRAN: "ATEŞKES SÜREÇ, HEDEF KALICI ANLAŞMA"

Tahran yönetimi ise ateşkesi nihai bir sonuç olarak değil, müzakere sürecinin başlangıcı olarak görüyor. İran tarafı, Pakistan'da yürütülecek görüşmelerle savaşın tamamen sona erdirilmesini hedeflediğini açıkladı.

ABD askerleri (Foto: Arşiv)

İran'ın sunduğu 10 maddelik planın ABD tarafından "uygulanabilir" bulunması, Tahran'ın diplomasi masasında elini güçlendirdiği yorumlarına yol açtı. Bu tablo, bazı uluslararası aktörler tarafından İran'ın süreci avantajlı yönettiği şeklinde değerlendirildi.

AVRUPA'DAN TEMKİNLİ DESTEK: "FIRSAT AMA YETERLİ DEĞİL"

Avrupa başkentleri ateşkesi genel olarak memnuniyetle karşıladı ancak açıklamalarda temkinli bir dil öne çıktı.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, ateşkesin olumlu olduğunu ancak yaşanan yıkımı unutturamayacağını belirterek, "Bu anlık rahatlama, kaosu ve kaybedilen hayatları unutturamaz" dedi. Sanchez ayrıca, "Dünyayı ateşe verenleri alkışlamayacağız" sözleriyle sert bir mesaj verdi.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez (AFP)

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ateşkesin önemli olduğunu vurgularken, bunun Lübnan'ı da kapsaması gerektiğini söyledi.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer ise ateşkesin "bölge ve dünya için bir nebze rahatlama" sağladığını ifade etti.

Avrupa Birliği cephesi de benzer bir çizgi izledi. AB yetkilileri ateşkesin "çok ihtiyaç duyulan bir fırsat" olduğunu ancak çatışmanın temel nedenlerinin çözülmediğini vurguladı.

HİNT MEDYASI ÇILDIRDI!

ABD–İran ateşkesi sürecinde Pakistan'ın üstlendiği arabulucu rol, Hindistan medyasında geniş yankı buldu. Bazı yayınlarda dikkat çeken sert yorumlar ve alışılmışın dışındaki sunum tarzları öne çıktı.

Özellikle bazı televizyon programlarında yapılan değerlendirmelerde, yorumcuların tepkileri ve kullandıkları üslup sosyal medyada da geniş yankı buldu.

Hint medyası (X)

Bir sunucu, haberin sunulduğu esnada sinir krizi geçirdi.

İsrail işgal güçleri Lübnan'a saldırıyor (EPA)

Almanya Başbakanı Friedrich Merz yaptığı yazılı açıklamada, Alman hükümetinin, ABD ile İran arasında gece saatlerinde varılan 2 haftalık ateşkesi memnuniyetle karşıladığını ifade ederek bu önemli anlaşmanın sağlanmasında yaptığı aracılık için Pakistan'a teşekkürlerini ilettiklerini aktardı. "Şimdi hedef, gelecek günlerde savaşın kalıcı bir şekilde sona ermesini müzakere etmek olmalı." ifadesini kullanan Merz, bunun da yalnızca diplomatik yolla başarılabileceğini vurguladı.

RUSYA VE ÇİN: "SAĞDUYU KAZANDI AMA BELİRSİZLİK SÜRÜYOR"

Moskova yönetimi ateşkesi dikkatle karşılayan aktörlerden biri oldu. Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, "Herkes zafer ilan etti ama aslında sağduyu kazandı" dedi.

Medvedev, İran'ın şartlarının kabul edilmesi halinde bunun Tahran için bir başarı anlamına gelebileceğini ifade ederken, çatışmaların yeniden başlayabileceği uyarısında bulundu.

Çin ise daha diplomatik bir ton tercih etti. Pekin yönetimi ateşkesi memnuniyetle karşıladığını açıklarken, savaşın tamamen sona erdirilmesi için çabaların süreceğini bildirdi.

ZELENSKİY: "ATEŞKES DOĞRU KARAR… HÜRMÜZ'DE GÜVENLİK ŞART"

Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy, ABD–İran ateşkesi sonrası yaptığı açıklamada sürece destek verirken, küresel güvenlik ve ekonomi vurgusuyla dikkat çekti. Zelenskiy, ateşkesin hayat kurtardığını belirtti ancak kalıcı çözüm için uluslararası koordinasyon çağrısı yaptı.

VATİKAN'DAN DİKKAT ÇEKEN MESAJ: "TEHDİTLER KABUL EDİLEMEZ"

Vatikan da gelişmelere kayıtsız kalmadı. Papa Leo, ateşkesi "büyük memnuniyetle" karşıladığını açıklarken, daha önce ABD Başkanı Trump'ın İran'a yönelik tehditlerini "kabul edilemez" olarak nitelendirmişti.

Vatikan Devlet Başkanı Papa Leo (REUTERS)

GENEL TABLO: ATEŞKES VAR, UZLAŞI YOK

Ortaya çıkan tablo, ateşkesin sahadaki çatışmayı geçici olarak durdurduğunu ancak siyasi cephede yeni bir mücadele başlattığını gösteriyor.

İsrail'de "başarısızlık" tartışması büyürken, ABD'de "yanlış hesaplama" eleştirileri yükseliyor. İran süreci diplomatik fırsat olarak görürken, Avrupa temkinli iyimserliğini koruyor. Rusya ve Çin ise ateşkesi desteklemekle birlikte belirsizliklere dikkat çekiyor.