CANLI | Dünyanın gözü Cenevre'de! ABD-İran görüşmelerinde üçüncü tur başladı

İranlı Öğrenciler Haber Ajansı'na (ISNA) göre, Bekayi, İran ile ABD heyetlerinin Cenevre’de sürdürdüğü üçüncü tur müzakere görüşmeleri öncesi açıklamalarda bulundu.

Bekayi, ülkesinin görüş ve değerlendirmelerini görüşmelerde arabuluculuk yapan Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’ye ayrıntılı şekilde ilettiğini belirterek, görüşmelerin yalnızca nükleer konulara ve yaptırımların kaldırılmasına odaklanacağını kaydetti.

İran müzakere heyetinin görüşmelere tam hazırlık ve ciddiyetle katıldığını vurgulayan Bekayi, çelişkili açıklamaların diplomasinin ilerlemesine fayda sağlamayacağını vurgulayarak, ABD’li yetkililerin açıklamalarını medyaya değil müzakere masasında yapmaları gerektiğini söyledi.

Bekayi ayrıca, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi’nin tıpkı ikinci tur görüşmelerde olduğu gibi üçüncü tur müzakere görüşmelerine de katılacağını hatırlattı.

 ⁠İRAN İLE ABD ARASINDAKİ MÜZAKERE SÜRECİ

İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan İran-ABD arasındaki nükleer müzakereler, başta Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin girişimleri ve Umman'ın arabuluculuğunda yeniden canlandırılmıştı.

ABD'nin saldırı tehditleri ve devasa askeri yığınağı devam ederken taraflar, 6 Şubat'ta Umman'da dolaylı müzakereler için bir araya gelmiş ve temasların sürdürülmesi konusunda mutabakata varmıştı. Daha sonra görüşmeler 17 Şubat'ta Cenevre'de devam etmişti. Taraflar görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini bildirmiş ve daha sonra Cenevre'de 26 Şubat'ta yeniden bir araya gelinmesi konusunda anlaşmıştı.

İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise Tahran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve elindeki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmasını istiyor.

Müzakerelerde, zenginleştirme oranının hangi seviyede sınırlandırılacağı, yüzde 60 düzeyinde zenginleştirilmiş yaklaşık 440 kilogram uranyum stokunun durumu ve yaptırımların kaldırılma takvimi ve doğrulama mekanizmaları ele alınıyor.

İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise Tahran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve elindeki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmasını istiyor.

Müzakerelerde, zenginleştirme oranının hangi seviyede sınırlandırılacağı, yüzde 60 düzeyinde zenginleştirilmiş yaklaşık 440 kilogram uranyum stokunun durumu ve yaptırımların kaldırılma takvimi ve doğrulama mekanizmaları ele alınıyor.

Umman Dışişleri Bakanlığı, ABD ve İran arasında Cenevre'de yapılan müzakerelerin üçüncü turunun başladığını bildirdi.

Umman Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, ABD ve İran heyetlerinin İsviçre’nin Cenevre kentinde üçüncü tur müzakere için bir araya geldiği belirtildi. ABD heyetinde, Başkan Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner yer alıyor. İran heyetine ise Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ediyor. Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda yürütülüyor.

İran, Cenevre'deki üçüncü tur nükleer görüşmeler öncesinde Ummanlı arabulucular aracılığıyla ABD'ye bir taslak teklif sundu. İran devlet haber ajansı IRNA'ya göre, belge Washington'ın diplomasiyi sürdürmedeki "ciddiyetini" değerlendirmek için tasarlandı.

IRNA, teklifin içeriğine ilişkin daha fazla ayrıntı vermeden, "Bunu reddetmek, Amerika Birleşik Devletleri'nin diplomasiye gerçekten bağlı olmadığı ve diplomatik duruşunun sadece bir oyun olduğu yönündeki ilk şüpheyi doğrulamak anlamına gelecektir" diye bildirdi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile üçüncü tur görüşmeler için Cenevre'ye hareket etmeden önce Hindistan basınına açıklamalarda bulundu. Ülkesinin nükleer faaliyetleriyle ilgili soruları yanıtlamaya ve endişeleri gidermeye hazır olduklarını belirten Arakçi, “Nükleer teknolojiyi barışçıl amaçlarla kullanma hakkımızdan vazgeçmeye hazır değiliz. Bu bizim tutumumuz ve istediğimiz şeydir. Bu nedenle Cenevre’de üzerinde uzlaşılmış, adil ve dengeli bir çözüme ulaşma imkanı bulunduğuna inanıyorum” ifadelerini kullandı.

Arakçi, geçen hafta yapılan ikinci tur görüşmelerde bazı ilerlemeler kaydettiklerini vurgulayarak, “Bir tür karşılıklı anlayışa varmayı başardık. Sanırım bu anlayış temelinde bir anlaşma, bir mutabakat inşa edebiliriz” diye konuştu.

"FÜZELERİMİZ SAVUNMA NİTELİĞİ TAŞIYOR"
12 gün süren savaştan birçok ders çıkardıklarını ve İran ordusunun göreve öncesinden daha hazır olduğunu aktaran Arakçi, “Biz hem savaş hem de barış seçeneğine tamamen hazırız” dedi.

Arakçi, ABD Başkanı Donald Trump'ın, ‘İran'ın ABD'ye ulaşabilecek füze geliştirdiği’ açıklamasıyla ilgili, “Bence kendisi sahte haberlere kurban gidiyor. Biz böyle füze geliştirmiyoruz. Füze menzilimizi kasıtlı olarak 2 bin kilometreyle sınırlı tuttuk. Bu sadece kendimizi savunmak içindir. Füzelerimiz savunma niteliği taşır. Sadece caydırıcılık amacıyla yapılmıştır ve kendimizi savunmamıza yardımcı olmak için tasarlanmıştır” değerlendirmesinde bulundu.

ABD'nin, İran'ın çevresinde askeri yığınak yapmasına ilişkin ise Arakçi, şunları kaydetti:

“Çevremizde geniş bir askeri varlık oluşturmuş durumdalar. Eğer amaçları bizi tehdit ederek teslim olmamızı sağlamaksa böyle bir şey asla olmayacak. Bu kesin. Bu yıkıcı bir savaş olacak. Böyle bir koşulda, kimse için zafer olmayacaktır. ABD üsleri bölgenin farklı noktalarına dağılmış olduğundan, maalesef tüm bölge bu savaşa sürüklenebilir. Bu çok korkunç bir senaryo. Bunun hakkında konuşmak bile istemiyorum.”

Arakçi, bölgede savaş isteyen tarafın İsrail olduğuna dikkat çekerek, Tel Aviv yönetiminin ABD'yi İran ile savaşa sürüklemeye çalıştığının altını çizdi. Arakçi, “İsrail bunu tek başına yapamaz. Denediler, başarısız oldular. ABD'den yardım istediler. İçinde bulunduğumuz durumun, İsrail'in ABD'yi savaşa çekme planı olduğuna inanıyorum” ifadelerini kullandı.