ABD tarihinde bir ilk yaşandı! Savunma bütçesi Trump'ın veto yetkisini aşarak yasalaştı

ABD Başkanı Donald Trump'ın daha önce veto ettiği 2021 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasa Tasarısı Senatoda kabul edildi. Trump'ın daha önce veto ettiği tasarı Trump döneminde onun yetkisini aşan ilk tasarı olarak tarihe geçti.

TRUMP'IN VETOSUNU AŞTI

ABD'de 2021'in ilk gününde istisnai olarak toplanan Senato, Trump'ın 23 Aralık'ta veto ettiği 740 milyar dolarlık Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasa (NDAA) tasarısını oyladı.

Oylamada 13 hayır oyuna karşılık 81 senatörün evet oyunu alan tasarı kabul edildi. Tasarı, Temsilciler Meclisi'nin ardından Senato'da da 3'te 2 çoğunlukla geçtiği için Trump'ın veto yetkisini aşmış oldu.

Söz konusu bütçe tasarısı, 4 yıllık görev süreci içinde Trump'ın veto yetkisini aşarak yasalaşan ilk tasarı olarak kayıtlara geçti.

Trump, aralık ayı başında Kongre'de kabul edilen 740 milyar dolarlık savunma bütçe tasarısını 23 Aralık'ta veto etmişti.

Trump, tasarıyı veto ederken, Almanya ve Güney Kore'deki Amerikan askerlerinin sayılarının azaltılmasını önlemesi, sosyal medya şirketlerinin yasal olarak daha fazla sorumlu tutulmasına imkan tanıyacak düzenlemeyi yapmaması ve konfederasyon dönemi komutanlarının isimlerinin kaldırılması gibi sebeplerle eleştirmişti.

TÜRKİYE'YE NEDEN YAPTIRIM KARARI TALEP EDİLDİ?

Savunma bütçesi tasarısında Türkiye'ye yaptırım uygulanmasını öngören bir bölüm de yer aldı.

Tasarıda Türkiye'nin S-400'leri teslim almasının ABD Hasımlarına Yaptırım Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamında Rusya ile önemli bir işlem olarak kabul edildiği ve NDAA'nın yasalaşmasından sonra 30 gün içinde Türkiye'de S-400 alımına müdahil olanlara CAATSA yaptırımlarının uygulanması talep edildi.

Tasarıda, başkanın CAATSA kapsamında belirtilen 12 maddeden en az 5'ini uygulaması, yaptırımların "ithal edilen malları" kapsamaması istendi.

Bu mallar da "doğal, ya da insan eliyle yapılmış maddeler, imal edilmiş erzak ve bunlara ilişkin denetim ekipmanı" şeklinde sıralandı.

YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI İÇİN NELER İSTENDİ?

Yaptırımların kaldırılmasının şartları ise şu şekilde belirtildi:

"Başkan yaptırım uyguladıktan sonra 1 yıl içinde Kongrenin gerekli komitelerine, Türkiye'nin veya yaptırım uygulanan kişilerin artık S-400'leri veya bunların yerine herhangi bir Rus sistemini uhdesinde bulundurmadığını, Türk topraklarında Rus hükümeti veya şirketleri adına herhangi bir Rusya vatandaşının S-400'leri çalıştırmadığını teyit ettikten sonra; Türkiye'den Türk Hükümetinin veya hükümet adına başka bir tarafın S-400 veya onun yerini alabilecek bir sistemi tekrar edinmek için CAATSA'nın 231'inci bölümünün kapsamına girecek herhangi bir faaliyete girmeyeceğine dair taahhüt aldıktan sonra yaptırımları kaldırabilir."

Ayrıca tasarının 159. bölümünde ise tasarının yasalaşmasından sonra 15 gün içerisinde Türk şirketlerinin yerine F-35 için parça üretecek ortakların tespit edilmesi ve gerekli işlemlerin başlatılması istendi.

TÜRKİYE'NİN ALDIĞI F-35'LERİ ABD KULLANACAK

ABD Hava Kuvvetlerinin, gücünün ortalama 386 filo veya 3 bin 850 savaş uçağına ulaştırılmasını öngören tasarı, birçok savaş uçağının yanı sıra 93 adet F-35 uçağının alınması için yetki verdi.

Tasarıda, Türkiye'nin aldığı 6 F-35 uçağının da ABD Hava Kuvvetlerince kullanılması için gerekli yetkilendirme yapıldı.

RUSYA İLE ASKERİ İLİŞKİ SINIRLAMALARINI ARTIRIYOR

Tasarıda, ABD ordusunun Rus ordusu ile ilişkilerine yönelik kısıtlamalarının artırılması ve Rusya'nın Kırım'daki egemenliğini tanıyacak fiil ve faaliyetlerin yasaklanmasına ilişkin maddeler dikkati çekti.

Rusya'ya yönelik faaliyetler kapsamında, tasarı ayrıca, Ukrayna'ya 75 milyonu silah olmak üzere 250 milyon dolarlık savunma yardımı yapılmasını şart koştu.

Tasarıda aynı zamanda, Avrupa Caydırıcılık İnisiyatifi için önceki bütçe yasalarında belirlenen 3,7 milyar dolarlık fonun tamamının, bu bütçe kapsamında da sağlanması istendi.

ALMANYA VE GÜNEY KORE'DE ASKER SAYISININ AZALTILMASINA YASAK

ABD Başkanı Trump'ın Almanya ve Güney Kore'den asker çekme planına ilişkin ise tasarıda, gerekli şartlar teyit edilmediği sürece Güney Kore'deki asker sayısının 28 bin 500'ün altına, Almanya'daki asker sayısının ise değerlendirme süreci tamamlanmadan 34 bin 500'ün altına düşürülmesi yasaklandı.

Tasarıdaki, "ABD özel kuvvetlerinin ABD ortaklarına gayri nizami harp için destek yetkisini artırmasına" ilişkin bir madde de dikkati çekti. ABD, hibrit savaş ve gayrinizami harbe ilişkin strateji belgesini daha önce yayımlamıştı.

ABD askerlerinin, Finlandiya'daki Avrupa Hibrit Tehditlerle Mücadele İçin Eğitim Merkezinin eğitimlerine katılmasını şart koşan tasarıda, İsrail, Tayvan, Baltık ülkeleri, Hindistan, Vietnam ve Japonya'ya yapılan askeri yardımların devam edilmesi talep edildi.

ASKERİ ÜSLERDEKİ GENERALLERİN İSİMLERİNİN KALDIRILMASINI ÖNGÖRÜYOR

ABD vatandaşı siyahi George Floyd'un öldürülmesinden sonra yaşanan olaylarda gündeme gelen Konfederasyoncu generallerin isim ve heykellerinin kaldırılması da tasarıda yer aldı.

Tasarının ilgili maddelerinde, Konfederasyoncu generallerin isimlerinin üslerden kaldırılması için bir komisyon kurulması ve bu komisyonun 3 yılda gerekli tavsiyeleri içeren rapor hazırlaması şartı konuldu.

Savunma bütçesi tasarısında, Türkiye'nin S-400'leri teslim almasının ABD Hasımlarına Yaptırım Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamında, Rusya ile önemli boyutta bir işlem olarak kabul edildi ve NDAA'nın yasalaşmasından sonra 30 gün içinde Türkiye'de S-400 alımına müdahil olanlara CAATSA yaptırımlarının uygulanması talep edildi.

Tasarıda, Başkan'ın CAATSA kapsamında belirtilen 12 maddeden en az 5'ini uygulaması, yaptırımların "ithal edilen malları" kapsamaması istendi.

Ancak Trump yönetimi Türkiye'ye zaten söz konusu yaptırımları uyguladığı için yeniden yaptırım uygulanması beklenmiyor.