Hicri yılın ikinci ayı Safer başladı: Anlamı, İslam'daki yeri ve tarihte yaşanan olaylar

Muharrem ayının ardından başlayan Safer ayı, hicri takvimin ikinci ayı olarak idrak ediliyor. Diyanet'e göre Safer ayı İslam'da uğursuz kabul edilmiyor ve bu aya özgü özel bir ibadet bulunmuyor. Buna karşın Safer, hem dini anlamı hem de İslam tarihinde yaşanan önemli gelişmeler nedeniyle öne çıkan aylardan biri olarak kabul ediliyor.

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın hicri takvimine göre Safer ayı 15 Temmuz 2026 itibarıyla başladı. (Görsel: A Haber)

SAFER AYI BUGÜN BAŞLADI

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın yayımladığı dini günler takvimine göre Safer ayının ilk günü 15 Temmuz 2026 Çarşamba tarihine denk geliyor. Böylece Safer ayının ilk çarşambası da aynı gün idrak ediliyor. Muharrem ayının tamamlanmasının ardından başlayan Safer, hicri takvimin ikinci ayı olarak kabul ediliyor.

Safer ayının ismi, kelime kökeni ve tarihsel kullanımıyla ilgili farklı açıklamalar İslam kaynaklarında ayrıntılı şekilde yer alıyor. (Foto: A Haber)

SAFER AYININ ANLAMI NEDİR?

Safer kelimesinin kökeni hakkında farklı değerlendirmeler bulunuyor. Diyanet'e göre kelime, "boş kalmak, boşluk; sararmak, sarılık; karında yaşayan kurtçuk" anlamlarına gelen safer kelimesinin kamerî takvimin ikinci ayına ad olması değişik şekillerde açıklanmıştır. Meşhur yoruma göre, Câhiliye döneminde haram aylardan muharremin ardından Araplar bu ayda savaşa çıkıp evleri boş kaldığı veya saldırdıkları evlerin eşyasını alıp boşalttıkları için böyle adlandırılmıştır.

Bazı kaynaklarda, safer adı kelimenin "sararmak" anlamıyla irtibatlandırılarak Câhiliye devrinde insanların yüzlerinin sararmasına yol açan veba salgınının bu aya denk gelmesiyle açıklanır. Bazılarında ise bu ismin Araplar'ın geçimlerini teminde önemli bir yere sahip olan Yemen'deki Saferiyye adlı panayırla ilişkili olduğu, hatta bu panayırı kaçıranların aç kaldığı belirtilir (başka açıklamalarla birlikte bk. Enîs Ferîha, s. 62-64).

İslâmî dönemde uğursuzluk anlamının silinmesi için bu aya "saferü'l-hayr" ya da "saferü'l-muzaffer" denilmiştir.

Diyanet'e göre Safer ayının uğursuz olduğuna dair inanışların İslam'da dini bir dayanağı bulunmuyor. (Foto: A Haber)

İSLAM'DA SAFER AYI UĞURSUZLUK KABUL EDİLMİYOR

İslam öncesi Arap toplumunda Safer ayının uğursuz olduğuna inanılıyor, bu dönemde evlenmenin, umre yapmanın veya yeni bir işe başlamanın olumsuz sonuçlar doğuracağı düşünülüyordu.

Ancak Hz. Muhammed'in (s.a.v.) hadislerinde bu tür inanışlar reddedildi. İslam alimleri de Safer ayına özel bir uğursuzluk atfetmenin dini bir dayanağı bulunmadığını ifade ediyor.

(Foto: A Haber)

Diyanet'e göre insanlar, câhiliye döneminde Şevval ayında evlenmezlerdi. Allah Resûlü günümüzde bile, "İki bayram arasında nikâh kıyılmaz." şeklinde sürdürülen bu geleneği kaldırarak Hz. Âişe ile bu ayda nikâhlanıp evlenmişti. (Müslim, Nikâh, 73)

Hz. Peygamber (sav), "Safer (ayının) uğursuzluğu diye bir şey yoktur." buyurarak câhiliye dönemi halkının bu bâtıl inancını ve (Buhârî, Tıb, 19.) aynı şekilde hac aylarında umre yapmayı dünyadaki en çirkin işlerden gören halk inancını reddetmiş, umrenin herhangi bir vakti olamayacağını ve hac ile bir arada yapılmasının helâl kılındığını bildirerek bu yanlış uygulamayı ortadan kaldırmıştı. (Buhârî, Hac, 34)

Bu nedenle Safer ayında evlenmenin, yolculuğa çıkmanın, ticaret yapmanın veya yeni bir işe başlamanın dinen sakıncalı olduğuna ilişkin bir hüküm bulunmuyor.

Dini kaynaklara göre Safer ayına mahsus farz, sünnet veya tavsiye edilmiş özel bir ibadet ya da dua bulunmuyor. (Foto: A Haber)

SAFER AYINA ÖZEL İBADET VAR MI?

Dini kaynaklara göre Safer ayına özgü farz veya sünnet olarak belirlenmiş özel bir namaz, dua ya da ibadet bulunmuyor. Bu aya mahsus olduğu öne sürülen ibadet uygulamaları da sahih dini kaynaklarla desteklenmiyor.

Safer ayında Müslümanların yerine getirmesi tavsiye edilen ibadetler, yılın diğer zamanlarında olduğu gibi namaz, dua, zikir, Kur'an tilaveti ve diğer genel ibadetlerden oluşuyor. İbadet hayatı, belirli bir aya bağlı olmaksızın aynı şekilde devam ettiriliyor.

İslam tarihinde Safer ayında gerçekleşen bazı önemli olaylar (Foto: A Haber)

SAFER AYINDA YAŞANAN BAZI ÖNEMLİ TARİHİ OLAYLAR

İslam tarihinde Safer ayında gerçekleşen birçok önemli gelişme bulunuyor. Bunlardan bazıları şöyle sıralanıyor:

• Resûl-i Ekrem ile Hz. Ebû Bekir'in hicret için yola çıkmaları ve Sevr mağarasına sığınmaları (1/622),
• Ebvâ (Veddân) Gazvesi (2/623),
• Recî' ve Bi'rimaûne vak'aları (4/625),
• Hayber seferi (7/628),
• Hz. Peygamber'in kızı Zeyneb'in vefatı (8/629),
• Resûlullah'ın vefatından önceki şiddetli hastalığı (11/632),
• Sıffîn Savaşı (37/657).

İslam tarihinde Safer ayında birçok önemli olay yaşanmış olsa da Diyanet'in değerlendirmesine göre bu durum, aya dini açıdan uğurlu veya uğursuz bir anlam yüklenmesini gerektirmiyor. Safer ayı, dini hükümler bakımından hicri takvimde yer alan diğer aylardan farklı bir konumda bulunmuyor.