FARUK ERDEM

Çalışanlar emekli oldukları zaman alacakları aylıkların düşük olması endişesi yaşıyor. Emekli olanlar da çalışırken aldıklarından daha düşük aylıklardan şikâyet ediyor. Bu yıl devreye girecek olan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) bu sorunu ortadan kaldıracak. Ancak SGK'dan alınacak emekli aylığını çalışırken yükseltmek mümkün. Bunun için çok önemli 8 formül var. İşte detaylar
Hesaplama nasıl yapılıyor?
Türkiye'de sosyal güvelik sistemi çok sık değiştiği için emekli maaşı hesaplamalarında da farklı uygulamalar bulunuyor. Bugün emekli maaşı hesaplanırken üç ayrı dönem dikkate alınıyor.
1) 9 Eylül 1999 öncesi dönem.
2) 9 Eylül 1999-1 Ekim 2008 arası çalışılan dönem.
3) 1 Ekim 2008 sonrası dönem. Emekli maaşı ortalama aylık kazancın Aylık Bağlama Oranı'yla (ABO) çarpılması sonucu bulunuyor.
- 1999'A KADAR SÜRE: Aylık bağlama oranı, 25 yıl sigortalılık süresi (9.000 gün) için yüzde 70'ler seviyesinde uygulanıyor.
- 1999-2008 ARASI: Bu dönemde 25 yıl için oran yüzde 60'lara çekiliyor. Burada 10 yıl içinde aylık bağlama oranı yüzde 35, sonraki her yıl için yüzde 2 ve 25 yıldan sonra her bir yıl için yüzde 1.5 artış yapılarak hesaplanıyor.
- EKİM 2008 SONRASI: Sosyal güvenlik kurumlarının bir çatı altına toplanması ile 25 yıl için aylık bağlama oranı yüzde 50'lere iniyor. Bu hesaplamalara ayrıca enflasyon ve büyümeden kaynaklı güncelleme katsayıları eklenerek aylık bulunuyor.

Çok uzun yıllar çalışan yüksek aylık mı alır?
Emekli aylık hesaplamasında yıllara değil ödenen primlere öncelik tanınıyor. Bu yüzden çok uzun süre çalışıyor olmak emekli aylığını tek başına artırmıyor?
Emekli maaşı için son yılların önemi var mı?
Emeklilik statüsünü belirlemek için son 7 yıllık sigortalılık süresindeki 3.5 yıl önemli. Böylece SSK mı, BağKur mu karar veriliyor. Ancak emekli aylığı için son yılların önemi yok. Çünkü tam çalışma hayatındaki kazançlara bakılarak hesaplama yapılıyor.
Emekli olunan tarih aylığı etkiliyor mu?
Hesaplama yöntemindeki güncelleme katsayısı başvurulan yıldan önceki dönemin enflasyon ve büyümesi ile belirleniyor. Bu yüzden yüksek enflasyon ve büyüme olan yıllardan sonraki dönem güncelleme katsayısı yüksek oluyor. Bunu hesap edenler için emekli aylığı artabiliyor.
SSK ve Bağ-Kur arasında fark var mı?
SSK'lıların primlerini işveren yatırıyor ve asgari ücretin üzerinde maaşlar olabiliyor. Bağ-Kur'lular ise primlerini kendi yatırıyor ve çoğunlukla asgari ücretten ödüyor. Bu da emekli aylığını düşürüyor. Ayrıca Bağ-Kur'dan emekli olmak süre ve yaş bakımından SSK'dan daha zor.
Gün satın almak emekli aylığını artırır mı?
Askerlik ve doğum gibi borçlanmalarda yüksek miktarda para yatırmak emekli aylığını olumlu etki yapar. Ancak peşin yüksek para yatırılacağı için gelecek fazla aylık bunu karşılamayabilir.

BUNLARI YAPAN KAZANÇLI ÇIKAR

Emekli aylığını artırmak için ne yapmak lazım

1- Emekli maaşı hesaplanırken kullanılan en önemli parametre sizin prime esas kazancınız. Diğer bir ifadeyle bordronuzdaki brüt maaşınız. Bu ne kadar yüksek ise avantajınız da o kadar çok oluyor. O yüzden, öncelikle maaşınız yüksek olmasına rağmen asgari ücretten gösterilmesine razı olmayın. Bu emekli maaşınızı da, ileride alacağınız kıdem tazminatını da olumsuz etkiler.

2- Emekli maaşınızın her yıl artması için brüt maaşınızın asgari ücretin iki katından fazla olması önemli.

3- Primlerinizi kendiniz ödüyorsanız, yani Bağ-Kur'lu iseniz ya da isteğe bağlı sigorta yaptıysanız elinizden geldiğince tavandan ödemeye gayret edin.

4- Eğer imkânınız varsa iki yerde sigortalı olun. Hem Bağ-Kurlu hem SSK'lı (4A) da olabilirsiniz. Ayrıca iki ayrı iş yerinde SSK'lı da çalışabilirsiniz. Aynı anda iki yerden sigortalı olduğunuzda prime esas kazançlarınız toplanacak ve yüksek olacaktır.

5- Emekli maaşınızı artırmak için çok uzun çalışmaktan önce hangi şartlarda çalıştığınız önem kazanıyor. Prim gün sayılarının her ay için 30 gün olmasına dikkat edin..

6- Emeklilik planını son yıllara bırakmayın. Şimdiden yapın. Ne kadar erken davranırsanız o kadar kazançlı çıkarsanız..

7- Son 3.5 yılda SSK'lı olmak BAĞ-KUR'lu olmaktan daha avantajlı. Bu şekilde SSK şartlarıyla emekli olur, maaşınızın yüksek olmasını sağlayabilirsiniz.

8- Emeklilik zamanınız geldiğinde başvuru sırasında eş, çocuk gib i bakmakla yükümlü olduğunuz kişi sayısını tam olarak bildirin.