Trump senaryosu
ABD–İran krizinde tehlikeli bir tırmanış yaşanıyor. ABD Başkanı Trump'ın İran'la anlaşma fikrinden uzaklaşarak büyük bir saldırı ve rejim değişikliği seçeneğine yöneldiği konuşuluyor. 13 Şubat'ı 14 Şubat'a bağlayan gece ABD Başkanı Trump, net ve açık bir şekilde, "İran'da rejim değişikliği en iyi senaryo" açıklamasını yaptı. Trump, İran'da yönetimi kimin devralmasını istediği yönündeki bir soruya "Birileri" diyerek manidar bir cevap verdi. İran'ın, ABD saldırısından kaçınmak için ne yapması gerektiği sorusuna karşılık Trump, "Daha önce yapmaları gereken, doğru bir anlaşmaya varmalarıdır. O zaman bunu yapmayız (saldırmayız). Ancak biliyorsunuz, tarihsel olarak bunu yapmadılar" dedi.
Trump bu kritik açıklamayı, North Carolina'daki Fort Bragg askeri üssünde askerleri ziyaret etmek üzere Beyaz Saray'dan ayrılırken yaptı. İran'ın "çok fazla konuşup hiçbir şey yapmadığını" iddia eden Trump, "47 yıldır durmaksızın konuşuyorlar. Bu arada biz çok sayıda can kaybettik. Bacaklar koptu, kollar koptu, yüzler koptu" ifadelerini kullandı. Henüz İran ile bir anlaşmaya varılamadığını belirten Trump, ikinci bir uçak gemisinin ve büyük bir donanma gücünün Orta Doğu'ya gönderileceğini doğruladı. "İkinci uçak gemisi çok yakında yola çıkacak.
Orada yeni konuşlanmış bir tane var. Eğer ihtiyacımız olursa hazırda bekletiyoruz. Büyük, çok büyük bir güç. İşleri bu defa yoluna koyabilir miyiz, göreceğiz." diyerek tehdit dozunu artırdı. İran ile müzakerelerin başarılı olup olmayacağı sorusuna da "Bence başarılı olmalı. Eğer olmazsa İran için kötü olur. ABD, İran'ın nükleer zenginleştirmesini kesinlikle istemiyor; sıfırlamak zorundalar." şeklinde yanıt verdi. Trump, Washington'a gelen İsrail Başbakanı Netanyahu ile yaptığı görüşmenin ardından, "İran ile müzakerelerin devam etmesi konusundaki ısrarımı Netanyahu'ya ilettim" demişti.
REJİM DEĞİŞİKLİĞİ
Ancak Netanyahu, Washington'dan ayrılırken yaptığı açıklamada, olası bir anlaşmanın yalnızca nükleer konuyu değil, balistik füzeleri ve İran'ın bölgedeki vekil aktörlerini de kapsaması gerektiğini belirterek, "İran ile anlaşma yapılabileceğine şüpheyle yaklaşıyorum" ifadelerini kullandı. Bu süreçte Türkiye, Katar, Suudi Arabistan ve Mısır'ın, ABD saldırısını önlemek için yoğun diplomasi yürüttüğü belirtiliyor. Trump, 12 Şubat Perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD'nin İran ile bir anlaşma yapması gerektiğini belirterek, gelecek ay içinde uzlaşıya varılabileceğini söylemişti.
Trump'ın "bir ay" vurgusu dikkat çekti. Bu sürenin, Ramazan ayı ve Müslüman dünyadaki hassasiyetler dikkate alınarak belirlendiği değerlendirmeleri yapılıyor. Bu bir aylık süre içinde ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığını güçlendireceği belirtiliyor. Bir Pentagon yetkilisi, olası bir İran saldırısında 11 ülkenin korunacağını açıkladı. İkinci uçak gemisi USS Gerald R. Ford ve ona eşlik eden güçlü muhrip grubu bölgeye gönderiliyor. Donanmanın Pasifik'ten Basra Körfezi ve Doğu Akdeniz'e ulaşmasının yaklaşık iki haftayı bulabileceği belirtiliyor.
Sonuç: İran'a yönelik olası askeri hamlelerin bölgesel çatışmaları tetikleyebileceği, küresel petrol ve enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açabileceği, komşu ülkelerde siyasi ve ekonomik krizlere ve büyük bir göç dalgasına neden olabileceği ifade ediliyor.
