Çöpe gidiyordu, ayakkabı oldu: Muz lifinin şaşırtan dönüşümü

Mersin'in Bozyazı ilçesinde yaşayan girişimci Beste Cercis, muz ağaçlarının çoğu zaman atık olarak görülen gövdelerini değerlendirerek dikkat çekici bir üretim modeline imza attı. Muz liflerinden çevre dostu ayakkabılar tasarlayan Cercis, hem sürdürülebilir üretimi destekliyor hem de kadın emeğini üretim sürecinin merkezine taşıyor.

AA

MUZ AĞAÇLARININ ATIK GÖVDESİ İŞ FİKRİNE DÖNÜŞTÜ

Beste Cercis, ailesiyle birlikte Bozyazı'ya taşındıktan sonra bölgede yıllardır yapılan ancak zamanla unutulmaya yüz tutan bir yöntemi fark etti. Yöre kadınları, muz ağaçlarının atık kısımlarını taşlara vurarak lif elde ediyordu. Ancak bu geleneksel yöntem zamanla terk edilmişti.

Cercis, bu bilgiden yola çıkarak muz liflerini yeniden değerlendirmeyi düşündü. KOSGEB'in girişimcilik eğitimlerine katıldı ve bu fikri geliştirmek için çalışmalara başladı. Yaptığı araştırma ve geliştirme çalışmalarının ardından muz liflerini kullanılabilir ürünlere dönüştürme sürecini hayata geçirdi.

AA

BOZYAZI'DA KADINLAR ÜRETİYOR, ANKARA'DA AYAKKABIYA DÖNÜŞÜYOR

Cercis'in kurduğu üretim modeli birkaç aşamadan oluşuyor. Bozyazı'daki atölyede muz ağaçlarının gövdelerinden elde edilen lifler, kadınların el emeğiyle hazırlanıyor. Ardından bu lifler Ankara'daki ustalara gönderilerek ayakkabı tasarımlarına dönüştürülüyor.

Üretim süreci şu şekilde ilerliyor:

• Muz ağacının atık gövdesi toplanıyor.
• Gövdeden lif elde ediliyor.
• Lifler kadınlar tarafından eğiriliyor ve dokunuyor.
• Hazırlanan lifler ayakkabı üretiminde kullanılıyor.

Bu yöntem hem geleneksel el işçiliğini yaşatıyor hem de çevreye zarar vermeden üretim yapılmasını sağlıyor.

AA

"AYAKKABI SEKTÖRÜNDE FARKLI BİR MALZEME KULLANDIK"

Beste Cercis, geri dönüşüme olan ilgisini tasarımla birleştirdiğini ve kendi markasıyla patentli ürünler geliştirdiğini söylüyor. Ürünlerin aynı zamanda sıfır atık sertifikası ile belgelendirildiğini belirtiyor.

Muz ağacının yapısını anlatan Cercis, üretim sürecini şu sözlerle özetliyor: Muz ağaçları yılda yalnızca bir kez meyve veriyor. Meyve toplandıktan sonra ağacın gövdesi artık kullanılmayan bir atığa dönüşüyor. Çoğu zaman bu gövde gübre olarak değerlendiriliyor ya da yeni fide yetişmesi için ortadan kaldırılıyor.

TÜRKİYE'DE İLK ÖRNEKLERDEN BİRİ

Dünyanın bazı bölgelerinde muz lifinin farklı ürünlerde kullanıldığını belirten Cercis, Türkiye'de bu malzemenin ayakkabı sektöründe kullanılmasının oldukça yeni olduğunu ifade ediyor. Bu nedenle geliştirdiği tasarımların sektörde farklı bir yere sahip olduğunu söylüyor.

Projenin temel hedefleri:

• Çevre dostu üretim
• Sıfır atık yaklaşımı
• Geleneksel el emeğini yaşatmak
• Kadın istihdamını artırmak

AA

ÜRÜNLERİ NEW YORK'TA SERGİLENDİ

Cercis'in girişimi yalnızca Türkiye'de değil, uluslararası platformlarda da dikkat çekti. Girişimcinin hikayesi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yürütülen "Anadoludakiler Projesi" kapsamında da paylaşıldı. Üretilen ayakkabılar geçen yıl Birleşmiş Milletler toplantıları sırasında New York'taki Türkevi'nde düzenlenen sıfır atık temalı sergide yer aldı.

Sergide ürünler, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan tarafından farklı ülkelerin first lady'lerine tanıtıldı. Cercis, bu deneyimin kendileri için büyük bir motivasyon olduğunu söylüyor.

KÖRFEZ ÜLKELERDEN TALEP GELMEYE BAŞLADI

Girişimci, kurduğu e-ticaret sitesi sayesinde ürünlerini hem Türkiye'ye hem de yurt dışına ulaştırmaya başladı. Özellikle sürdürülebilir ve doğal ürünlere ilginin yüksek olduğu Körfez ülkelerinden talepler geldiğini belirtiyor. Bu durum, girişimin büyümesi için yeni fırsatlar oluşturuyor.

AA

SIFIR SERMAYEYLE BAŞLADI

Cercis, girişimcilik yolculuğuna neredeyse hiç sermaye olmadan başladığını söylüyor. Süreçte kamu bankalarının kredi desteklerinden ve girişimcilik teşviklerinden yararlandığını belirtiyor. Yeni girişimcilere ise önemli bir tavsiyede bulunuyor:

"Özellikle kadın girişimciler korkmasın. Devletin sunduğu destekleri mutlaka değerlendirsin."

MUZ LİFİNDEN ÜRÜNLER NEDEN İLGİ GÖRÜYOR?

Son yıllarda sürdürülebilir üretim ve geri dönüşüm temalı projeler dünyada giderek daha fazla önem kazanıyor. Peki muz lifinden üretilen ürünler neden dikkat çekiyor?

Başlıca nedenler şu şekilde:

• Doğal ve biyolojik malzemeden üretilmesi
• Atık malzemelerin değerlendirilmesi
• El emeğine dayalı üretim olması
• Çevre dostu üretim modeli