Zirai don tarımı vuruyor: Bölgelere göre en riskli ürünler ve ekim dönemleri açıklandı
İklim değişikliğinin etkisiyle ilkbahar aylarında artan zirai don olayları, tarımsal üretimde bölgeye ve arazi yapısına göre planlamayı zorunlu hale getirdi. 30 Ocak 2026 tarihli çalışmalara dayanan değerlendirmelerde, Boğaziçi Üniversitesi ile Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi verileri, üretimde doğru ürün–doğru zaman–doğru bölge yaklaşımının kritik önem taşıdığını ortaya koyuyor.
Son yıllarda iklim değişikliğinin etkisiyle ilkbahar döneminde görülen zirai don olaylarında dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Uzmanlar, mevsim geçişlerindeki dengesizliklerin özellikle bahar aylarında ani sıcaklık düşüşlerine yol açtığını ve bunun da tarımsal üretimi doğrudan etkilediğini belirtiyor. Tarımda sürdürülebilir verim için üretimin arazi ve bölge koşullarına göre planlanmasının zorunlu hale geldiği vurgulanıyor.
DON RİSKİNİ ARTIRAN FAKTÖRLER
Küresel sıcaklık artışı, mevsim döngülerinin kaymasına neden olurken, aşırı hava olaylarının sıklığı ve şiddeti de yükseliyor. Özellikle bahar aylarında görülen ani soğuk hava dalgaları, bitkilerin gelişim dönemlerine denk geldiğinde ciddi ürün kayıplarına yol açabiliyor. Uzmanlara göre bu durum, tarımda risk yönetimini her zamankinden daha önemli hale getiriyor.
BİTKİLERDE KRİTİK HASSASİYET DÖNEMLERİ
Tarım ürünlerinde don zararının en yoğun görüldüğü dönemler genellikle fide gelişimi, başaklanma öncesi süreç ve çiçeklenme evresi olarak öne çıkıyor. Kış aylarının nispeten ılıman, ilkbaharın ise dalgalı geçmesi bitkilerin erken uyanmasına neden oluyor. Bu da çiçeklenme dönemine denk gelen don olaylarının doğrudan ürün kaybına yol açmasına zemin hazırlıyor.
TRAKYA'DA BAZI ÜRÜNLER İÇİN RİSKLİ SÜREÇLER
Bölgesel analizlere göre Trakya'da bazı ürünlerin belirli gelişim dönemleri dona karşı daha hassas kabul ediliyor. Kanolada çiçeklenme süreci, ayçiçeğinde dört yaprak sonrası dönem, şeker pancarında çıkış aşaması, mısırda fide ve gelişimin ilerleyen safhaları ile buğday ve arpada başaklanma süreci riskli dönemler arasında yer alıyor.
TARIMDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER
Uzmanlar, don riskine karşı çeşit seçiminin doğru yapılması, teknik altyapının güçlendirilmesi ve bölgesel üretim planlamasının yaygınlaştırılması gerektiğini belirtiyor. Tarımsal üretimde yerel iklim verilerinin dikkate alınması, olası kayıpların önüne geçilmesinde kritik rol oynuyor.
