Torba yasayla emeklilikte hesap değişiyor! Borçlanma, maaş, GSS... İşte yeni reformlar

Takvim Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Faruk Erdem, A Haber'de katıldığı programda düzenlemenin emekliliğe ve vatandaşın cebine etkilerini ayrıntılarıyla anlattı.

BORÇLANMA ORANLARI YÜKSELİYOR: KRİTİK TARİH ARALIK SONU

Mevcut sistemde emeklilik için eksik prim günlerini tamamlamak isteyen vatandaşlar, belirli süreleri borçlanarak prim satın alabiliyor. Kadınlar doğumdan sonraki süreleri, erkekler askerlikte geçen günleri, yurt dışında çalışanlar ise gurbetçi borçlanması yoluyla emeklilik primlerini artırabiliyor.

Halihazırda yurt dışı borçlanması hariç olmak üzere bu borçlanmalar, en az brüt asgari ücretin yüzde 32'si üzerinden hesaplanıyor. Ancak torba yasa taslağına göre, doğum borçlanması hariç tüm borçlanmalarda prim oranı yüzde 45'e çıkarılacak. Bu da borçlanma maliyetlerinin ciddi şekilde artacağı anlamına geliyor.

Faruk Erdem, bu noktada yıl bitmeden yapılacak başvuruların büyük avantaj sağlayacağını vurguladı. Aralık ayı sonuna kadar borçlanma başvurusu yapanlar, mevcut oranlar üzerinden hesaplama yaptıracak ve zamlı primlerden etkilenmeyecek.

ASGARİ ÜCRET ARTIŞIYLA MALİYET DAHA DA YÜKSELECEK

Borçlanma tutarlarını etkileyen bir diğer önemli unsur ise asgari ücret. Şu anda borçlanmalar yaklaşık 26 bin liralık brüt asgari ücret üzerinden hesaplanıyor. Ocak ayında asgari ücrette yapılması beklenen artışla birlikte bu rakamın 30 bin liranın üzerine çıkması öngörülüyor.

Yeni yasa ile birlikte hem asgari ücret artışı hem de prim oranının yüzde 45'e yükselmesi, borçlanma maliyetlerini katlayacak. Yapılan hesaplamalara göre askerlik ve doğum borçlanmasında, yıl bitmeden başvuru yapanların cebinde 200 bin liraya varan bir avantaj kalabilecek.

"PARAM YOK" DİYENLERE ÖNEMLİ HATIRLATMA

Borçlanma yapmak isteyen ancak ödeme gücü olmayan vatandaşlar için de kritik bir detay var. Borçlanmada esas olan, yıl bitmeden başvurunun yapılması. Ödeme ise başvurudan sonra gelen tebligatla birlikte üç ay içinde gerçekleştiriliyor. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa başvuru iptal ediliyor, ancak ilerleyen dönemde yeniden başvuru yapılabiliyor. Yine de bu durumda hem artan oranlar hem de yükselen asgari ücret devreye giriyor.

YÜKSEK PRİM, YÜKSEK EMEKLİ MAAŞI ANLAMINA GELİYOR

Yeni düzenlemenin sadece maliyet artışı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Erdem, ödenen primin artmasının ileride alınacak emekli maaşını da olumlu yönde etkileyeceğini söyledi. Daha yüksek kazanç üzerinden yatırılan primler, emekli aylığı hesaplamasında avantaj sağlıyor.

PRİME ESAS KAZANÇ ÜST SINIRI ARTIYOR

Torba yasa taslağındaki bir diğer önemli düzenleme ise prime esas kazanç üst sınırıyla ilgili. Şu anda SGK'ya bildirilebilen maaşın üst sınırı, brüt asgari ücretin 7,5 katı seviyesinde bulunuyor. Bu rakam yaklaşık 195 bin lira civarında.

Yeni düzenlemeyle birlikte bu üst sınır 9 kata çıkarılacak. Asgari ücret artışıyla beraber prime esas kazanç üst sınırının 300 bin lirayı aşması bekleniyor. Bu değişiklik, özellikle yüksek maaşlı çalışanlar ve işverenler açısından daha fazla prim ödemesi anlamına geliyor. Ancak uzun vadede bu durum da emekli maaşlarına artış olarak yansıyacak.

GENEL SAĞLIK SİGORTASI BORÇLARINA AF GELİYOR

Torba yasa taslağında yer alan bir diğer dikkat çekici başlık ise Genel Sağlık Sigortası borçları. Yaklaşık 1 milyon 447 bin vatandaşın, toplamda 3,2 milyar lirayı bulan GSS borcunun silinmesi planlanıyor. Bu düzenleme, 1 Ocak 2016 ve öncesine ait borçları kapsıyor.

Yıllar içinde fark edilmeden biriken, faizlerle büyüyen bu borçlar, yeni yasayla tamamen ortadan kalkacak. Böylece milyonlarca kişi için önemli bir mali yük hafiflemiş olacak.

GELİR TESTİYLE GSS BORÇLARINDAN KURTULMAK MÜMKÜN

2016 sonrası GSS borcu bulunan vatandaşlar için de çözüm yolları bulunuyor. Çalışmayan, geliri olmayan veya bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamında değerlendirilemeyen vatandaşlar, kaymakamlıklara başvurarak gelir testi yaptırabiliyor.

Gelir testinde ödeme gücü olmadığı tespit edilen kişilerin GSS primleri devlet tarafından karşılanıyor ve mevcut borçları da siliniyor. Öğrenciler, işsizler ve geçici olarak çalışmayan gençler için bu sürecin özellikle önemli olduğu vurgulanıyor.

KİMLER GSS BORCU ÇIKABİLİR, KİMLER MUAF?

18 yaşını doldurmuş, öğrenci olmayan, çalışmayan ve emekli olmayan herkesin GSS borcu çıkma ihtimali bulunuyor.

Lise öğrencileri 20 yaşına, üniversite öğrencileri ise 25 yaşına kadar GSS priminden muaf tutuluyor. Bu yaş sınırlarını aşan gençlerin e-Devlet üzerinden borç durumlarını kontrol etmeleri gerekiyor.

SON GÜN UYARISI: BAŞVURULAR E-DEVLET ÜZERİNDEN

Askerlik, doğum ve yurt dışı borçlanması yapmayı düşünen vatandaşların Aralık ayının son günlerine kalmadan e-Devlet üzerinden başvurularını tamamlaması büyük önem taşıyor.