İnsanlar neden geç büyüyor? Biyolojik yavaşlığın arkasındaki bilimsel gerçek
İnsan yavruları doğadaki birçok canlıya kıyasla yıllarca yardıma muhtaç kalıyor. Bilim insanları bu durumun tesadüf olmadığını söylüyor. Uzun çocukluk döneminin ardında insan beyninin büyüklüğü, öğrenme kapasitesi ve karmaşık sosyal ilişkileri kavrama süreci bulunuyor.
Doğada hayatta kalmanın temel kuralı hızlı büyümek ve kısa sürede kendi başının çaresine bakabilmektir. Birçok hayvan doğduktan kısa süre sonra yürümeye başlar ve besin aramaya koyulur. İnsanlar ise bu konuda oldukça farklı bir yol izler. Kendi ayakkabı bağcıklarını bağlamayı öğrenmek bile yıllar alabilir. Ortalama bir insanın yaşamının önemli bir bölümü biyolojik olarak yetişkin sayılmadığı uzun bir gelişim döneminde geçer.
BÜYÜK BEYNİN BEDELİ: UZUN ÇOCUKLUK
Biyolojik antropolog Brenna Hassett'e göre bu durumun temelinde insan beyninin gelişimi bulunuyor. İnsan beyni doğumdan sonra uzun yıllar boyunca gelişmeye devam eder. Beynin büyüklüğü arttıkça öğrenme süreci de uzar. Bu durum insan evriminde çok erken dönemlere dayanır. Homo habilis döneminden itibaren beyin hacmi büyüdükçe çocukluk süresi de uzamaya başladı.
İnsan yavruları bu süreçte sadece fiziksel olarak büyümez. Aynı zamanda karmaşık sosyal kuralları, iletişimi ve iş birliğini öğrenir.
ÇOCUK BEYNİ NEDEN BU KADAR HIZLI ÖĞRENİR?
Bilim insanlarına göre çocuk beyni öğrenme konusunda olağanüstü bir esnekliğe sahiptir. Yeni sinir bağlantıları kurma hızı yetişkinlere kıyasla çok daha yüksektir. Bu nedenle çocukluk döneminde yapılan birçok aktivite aslında öğrenmenin temel parçasıdır. Oyun oynamak bile beynin gerçek hayata hazırlık yaptığı bir süreç olarak görülür.
Çocukların gelişim sürecinde öğrendiği bazı beceriler şunlardır:
- Dil ve iletişim kurma
- Sosyal kuralları anlama
- Problem çözme
- İş birliği ve paylaşma
TOPLUMSAL BAKIM SİSTEMİ DEVREYE GİRİYOR
İnsanlarda çocuk yetiştirme süreci yalnızca anne ve babaya bırakılmaz. Akrabalar ve toplum da bu süreçte önemli rol oynar. Bu sistem sayesinde çocukluk dönemi uzun olsa da toplum bunu sürdürebilir. Araştırmacılar bu durumu insan türünün en önemli avantajlarından biri olarak değerlendiriyor.
Çocuk bakımında rol alan kişiler arasında şunlar bulunabilir:
- Anne ve baba
- Büyükanne ve büyükbabalar
- Akrabalar
- Topluluk üyeleri
SEVİMLİLİK DE EVRİMSEL BİR AVANTAJ OLABİLİR
Bilim insanlarına göre çocukların fiziksel özellikleri de bu süreçte önemli rol oynar. Büyük gözler, yuvarlak yüz ve küçük beden gibi özellikler yetişkinlerde koruma içgüdüsünü tetikler. Bu özellikler sayesinde yetişkinler çocuklara karşı daha şefkatli davranır. Böylece uzun çocukluk dönemi toplum tarafından daha kolay kabul edilir.
Uzun çocukluk ilk bakışta zayıflık gibi görünebilir. Ancak bilim insanlarına göre bu durum aslında insan zekasının temelini oluşturur. Bu süreçte çocuklar dünyayı öğrenir, sosyal ilişkiler kurar ve karmaşık düşünme becerileri geliştirir. İnsanların gezegendeki en baskın türlerden biri haline gelmesinde bu uzun öğrenme süreci önemli rol oynar.
