Doğal sanılıyor ama aslında risk saçıyor: Açıkta satılan gıdalara dikkat!
"Doğal" etiketi taşıyan her gıda güvenli olmayabilir. Prof. Dr. Muhammet Arıcı, özellikle açıkta satılan baharat ve çiğ süt gibi ürünlerde mikrobiyolojik riskler ile aflatoksin tehlikesine dikkat çekti. Uzman isme göre üretim koşulları, izlenebilirlik ve doğru pişirme yöntemleri gıda güvenliğinde belirleyici rol oynuyor.
"Doğal" olarak pazarlanan gıdaların her zaman sağlıklı olmadığı uyarısı yapıldı. Yıldız Teknik Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Muhammet Arıcı, özellikle açıkta satılan ürünlerde denetim eksikliğinin ciddi riskler doğurabileceğini söyledi. Arıcı'ya göre gıdanın güvenli olup olmadığını belirleyen en önemli unsur, üretim ve saklama koşulları.
DOĞAL" HER ZAMAN GÜVENLİ ANLAMINA GELMEZ
Antalya'da düzenlenen 5. Uluslararası Gıda Kimyası Kongresi kapsamında değerlendirmelerde bulunan Arıcı, tüketicilerin "doğal" ifadesine fazla güvenmemesi gerektiğini belirtti. Gıdaların güvenliğinin yalnızca içerikle değil, üretim ve dağıtım süreciyle de doğrudan ilgili olduğunu vurgulayan Arıcı, açıkta satılan ürünlerde bu süreçlerin çoğu zaman izlenemediğini söyledi.
Bu durumun özellikle mikrobiyolojik riskleri artırdığını belirten Arıcı, şu noktaya dikkat çekti:
- Açıkta satılan ürünlerde denetim mekanizması sınırlı olabilir.
- Üretim koşulları ve saklama şartları bilinmeyebilir.
- Dağıtım sürecinde hijyen kontrolü yapılamayabilir.
Bu nedenle tüketicilerin gıdanın kaynağını ve üretim koşullarını sorgulaması gerekiyor.
AÇIKTA SATILAN BAHARAT VE ÇİĞ SÜT RİSK TAŞIYABİLİR
Arıcı, özellikle bazı ürünlerin daha fazla risk barındırdığını söyledi. Açıkta satılan gıdaların dış etkenlere açık olduğunu hatırlatarak şu uyarıda bulundu:
"Gıdanın açık olması, dışarıdan bulaşabilecek safsızlıklara da açık olması demektir. Kontrol edilemediğinde mikotoksin ve aflatoksin gibi riskleri akla getirir."
Bu nedenle uzmanlar, mümkün olduğunca paketli ve denetimli ürünlerin tercih edilmesini öneriyor.
Riskli olabilecek bazı ürünler şu şekilde:
| Ürün | Olası Risk |
|---|---|
| Açıkta satılan baharatlar | Küf oluşumu ve mikotoksin |
| Çiğ süt | Zararlı bakteriler |
| Uygun koşullarda saklanmayan tahıllar | Aflatoksin oluşumu |
MİKOTOKSİNLER SESSİZ TEHLİKE OLUŞTURABİLİR
Gıda kaynaklı bazı risklerin hemen fark edilmeyebileceğini belirten Arıcı, özellikle mikotoksinlerin uzun vadeli etkilerine dikkat çekti. Bu maddeler vücutta zamanla birikebilir ve bazı organlarda toksik etkilere yol açabilir. Uzun süreli maruziyet ise ciddi sağlık sorunlarına, hatta kanser riskine kadar uzanabilir.
Bu nedenle gıda güvenliğinde yalnızca kısa vadeli etkiler değil, uzun vadeli riskler de göz önünde bulundurulmalı.
MANGAL VE YOĞUN DUMAN SAĞLIK RİSKİ OLUŞTURABİLİR
Gıda güvenliği yalnızca ürün seçimiyle sınırlı değil. Pişirme yöntemleri de büyük önem taşıyor. Arıcı'ya göre özellikle mangalda yapılan kontrolsüz pişirme yöntemleri zararlı bileşiklerin oluşmasına neden olabilir.
Ateşe çok yakın pişirilen etlerde yoğun duman oluştuğunu belirten Arıcı, bu dumanın yağdan kaynaklandığını söyledi. Bu süreçte PAH (Polisiklik Aromatik Hidrokarbonlar) adı verilen zararlı maddeler etin yüzeyine geçebilir.
Daha güvenli pişirme için:
- Et ateşe çok yakın olmamalı
- Yoğun duman oluşmamalı
- Kontrollü ısı kullanılmalı
